ദുർബലമായ ഹിമാലയൻ മേഖലയിലെ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുടെ നിർമ്മാണ സമയത്ത് മാനദണ്ഡങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്നത് മലയോര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ദുരന്തങ്ങൾക്ക് ആക്കം കൂട്ടുന്നുവെന്ന് പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധരും ആക്ടിവിസ്റ്റുകളും മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. കഴിഞ്ഞയാഴ്ച സിക്കിമിലെ ലൊനാക് തടാകത്തിൽ ഹിമപാളികൾ പൊട്ടിത്തെറിച്ചുണ്ടായ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ മാംഗൻ, ഗാങ്ടോക്ക്, പാക്യോങ്, നാംചി ജില്ലകളിൽ കനത്ത നാശനഷ്ടമുണ്ടായി.
സംസ്ഥാനത്തെ ഒരു മെഗാ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതിയുടെ നിർണായക ഘടകമായ ടീസ്റ്റ III അണക്കെട്ട് എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചുങ്താങ് അണക്കെട്ടിന്റെ തകർച്ചയ്ക്കും ഈ സംഭവം കാരണമായി. ഈ വിദഗ്ധരും ആക്ടിവിസ്റ്റുകളും ടീസ്റ്റ നദിയിൽ നിർമ്മിച്ച അണക്കെട്ടുകളുടെ പരമ്പര ദുരന്തത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുകയും നിർദ്ദിഷ്ട ടീസ്റ്റ IV അണക്കെട്ട് റദ്ദാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
കഴിഞ്ഞ രണ്ട് ദശകങ്ങളിൽ നിരവധി തവണ സർക്കാർ ഏജൻസികളും ഗവേഷണ പഠനങ്ങളും സിക്കിമിലെ ഗ്ലേഷ്യൽ തടാകം പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന വെള്ളപ്പൊക്കത്തെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്, ഇത് ജീവനും സ്വത്തിനും വൻ നാശമുണ്ടാക്കും. 2015ൽ സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ നടത്തിയ പഠനത്തിൽ ടീസ്റ്റയിലെ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾക്ക് സാധ്യതയുള്ളതാണെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ വ്യക്തമായി അറിയിച്ചിരുന്നു.
“1,200 മെഗാവാട്ട് ടീസ്റ്റ III പൂർണ്ണമായും ഒലിച്ചുപോയി. ഈ അണക്കെട്ട് ലൂണക് തടാകത്തിൽ നിന്ന് 30 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് നിർമ്മിച്ചത്. മുൻ സർക്കാരിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയാണ് സംസ്ഥാന സർക്കാർ. നിലവാരമില്ലാത്ത നിർമ്മാണം. മുൻ സർക്കാർ GLOF നെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയാണ്, എന്നാൽ ഇത്രയും ദുർബലമായ പ്രദേശത്ത് അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നതിനെ ആരും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ല. “ഇതൊരു പ്രകൃതിദുരന്തമല്ല, ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ ഉത്തരവാദിത്തവും കൂടാതെ നിർദ്ദിഷ്ട ടീസ്റ്റ IV അണക്കെട്ട് റദ്ദാക്കലും ആവശ്യപ്പെടുന്നു,” പ്രാദേശിക അഭിഭാഷക ഗ്രൂപ്പായ അഫക്റ്റഡ് സിറ്റിസൺസ് ഓഫ് ടീസ്റ്റയിൽ നിന്നുള്ള ഗ്യാറ്റ്സോ ലെപ്ച പറഞ്ഞു.
ആഗോള താപനില ഉയരുന്നതിനാൽ ഹിമാലയത്തിലെ ഹിമപാളികൾ ഉരുകുന്നത് ത്വരിതപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, അയൽരാജ്യമായ നേപ്പാളിൽ ഒരു ദിവസം മുമ്പ് ഉണ്ടായ മേഘവിസ്ഫോടനവും ഭൂകമ്പവും ഈ പൊട്ടിത്തെറിക്ക് കാരണമായിരിക്കാം. ടീസ്റ്റ നദിയിലെ അണക്കെട്ടുകൾ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ ആഘാതവും തീവ്രതയും രൂക്ഷമാക്കി, ഇത് താഴോട്ടുള്ള ഒരു കാസ്കേഡിംഗ് ഫലത്തിന് കാരണമായി.
വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ ഭാരത്താൽ കൂറ്റൻ ടീസ്റ്റ III അണക്കെട്ട് തകർന്നതിനാൽ ടൺ കണക്കിന് കോൺക്രീറ്റ് ചവറുകൾ ഒഴുകിപ്പോയി, ഇത് വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെ തീവ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ടീസ്റ്റ III അണക്കെട്ടിന്റെ സ്പിൽവേകൾ തുറക്കുന്നതിലെ പരാജയം GLOF ന്റെ ആഘാതം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി സോംഗുവിലും സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലും നിർദിഷ്ട ഡാം ശൃംഖലയെ ACT എതിർക്കുന്നു.
എന്നിരുന്നാലും, അധികാരികൾ സ്ഥിരമായി പ്രാദേശിക എതിർപ്പുകളെ അവഗണിക്കുകയും സാമൂഹികവും പാരിസ്ഥിതികവുമായ എല്ലാ നിയമങ്ങളും അവഗണിക്കുകയും ചെയ്തു. ദക്ഷിണ ലൊനാക് തടാകം ടീസ്റ്റ നദിയിലെ അണക്കെട്ടുകൾക്ക് ഭീഷണിയാണെന്ന് ഭരണകൂടത്തിന് പ്രത്യേകം അറിയാമായിരുന്നു, ലെപ്ച പറഞ്ഞു.
ദുരന്തസമയത്ത് അണക്കെട്ടുകൾ ശക്തിയുടെ ഗുണിതങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് സമീപമാണ് കൂടുതൽ അപകടങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നതെന്ന് അണക്കെട്ടുകൾ, നദികൾ, ആളുകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സൗത്ത് ഏഷ്യ നെറ്റ്വർക്കിന്റെ (SANDRP) കോർഡിനേറ്റർ ഹിമാൻഷു തക്കർ പറഞ്ഞു.
“ഇന്തോ-ടിബറ്റൻ ബോർഡർ പോലീസ് (ജലനിരപ്പ് ഉയരുന്നതിനെക്കുറിച്ച്) ചുങ്താങ്ങിലെ അധികാരികളെ അറിയിച്ചു, രാത്രി 10:40 മുതൽ 11:40 വരെ, ഡാമിന്റെ സ്പിൽ ഗേറ്റുകൾ തുറക്കാൻ അവർക്ക് ഒരു മണിക്കൂർ സമയം ലഭിച്ചു. ഇലക്ട്രോണിക് ഓപ്പറേറ്റഡ് ഗേറ്റുകൾ തുറക്കാൻ മിനിറ്റുകൾ എടുക്കും, ഹൈഡ്രോ-മെക്കാനിക്കൽ ഗേറ്റുകൾ പോലും തുറക്കാൻ 15 മിനിറ്റ് മാത്രമേ എടുക്കൂ,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഡാം സുരക്ഷാ നിയമം (2021) “അണക്കെട്ടുകളുടെ ഘടനാപരമായ സമഗ്രതയെ മാത്രമാണ് നോക്കുന്നത്; അത് ഡാമുകളുടെ പ്രവർത്തന സമഗ്രതയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നില്ല. സുരക്ഷാ ഓഡിറ്റുകൾ ഒരു പൊതു വ്യായാമമായിരിക്കണം”. പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള അണക്കെട്ടുകൾ കാലക്രമേണ ഘടനാപരമായി ദുർബലമായിത്തീർന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, DSA 2021 അണക്കെട്ടുകൾ ഡീകമ്മീഷൻ ചെയ്യുന്നത് ഉൾപ്പെടുത്തേണ്ടതായിരുന്നുവെന്നും എന്നാൽ അത് പിന്നീട് നിയമത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കിയെന്നും തക്കർ പറഞ്ഞു. “ഭീഷണി ഉയർത്തുന്ന കാലപ്പഴക്കം ചെന്ന അണക്കെട്ടുകൾ ഡീകമ്മീഷൻ ചെയ്യുന്നതിന് പൊതുജന സമ്മർദം ഉണ്ടാകണം,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഡാമുകളുടെയും റോഡുകളുടെയും നിർമ്മാണ വേളയിൽ പാരിസ്ഥിതിക നിയമങ്ങളുടെ ലംഘനങ്ങൾ, അനിയന്ത്രിതമായ ടൂറിസം, ദ്രുതഗതിയിലുള്ള കോൺക്രീറ്റൈസേഷൻ എന്നിവ വർഷങ്ങളായി നിരവധി വിനാശകരമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് കാരണമായി. ഈ വർഷത്തെ പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ ജനുവരിയിലെ ജോഷിമഠ് ഭൂമി തകർച്ച പ്രതിസന്ധിയും ഫെബ്രുവരിയിലെ ഡോഡ ലാൻഡ് സബ്സിഡൻസ് പ്രതിസന്ധിയും ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെയും ഉത്തരാഖണ്ഡിലെയും വെള്ളപ്പൊക്കവും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഈ വർഷം ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ സംഭവിച്ച മറ്റ് ദുരന്തങ്ങളെപ്പോലെ സിക്കിം വെള്ളപ്പൊക്കവും പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധരും പ്രവർത്തകരും പറഞ്ഞതുപോലെ, ഹിമാലയൻ മേഖലയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സങ്കീർണ്ണതയെയും സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെയും നഗ്നമായി അവഗണിക്കുന്ന ഒരു വികസന മാതൃകയുടെ ഫലമാണ്.
