| കെ സഹദേവന്
ഉത്പാദന വളര്ച്ചയ്ക്കും സാങ്കേതികവിദ്യാ നവീകരണത്തിലൂടെയുള്ള കാര്യക്ഷമതാ വര്ദ്ധനവിനും പോകാവുന്ന ദൂരത്തെ സംബന്ധിച്ച ബോധ്യം നിലവിലെ പ്രതിസന്ധികള് തിരിച്ചറിയുന്നതിനും സാമൂഹിക പുരോഗതിക്കായുള്ള അന്വേഷണങ്ങളിലും സുപ്രധാനമാണ്. പ്രാകൃതികമായ തിരിച്ചടികളുടെയും വിഭവ ദൗര്ലഭ്യത്തിന്റെയും പശ്ചാത്തലത്തില് സാമ്പ്രദായിക വികസന വക്താക്കള് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങള് നേടുന്നതിന് പോലും നേരത്തെ സൂചിപ്പിച്ച ജെവന്സ് പ്രഹേളിക മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാകുന്നു. (വര്ത്തമാന വികസന സംവാദങ്ങളില് ആവര്ത്തിച്ച് കേള്ക്കുന്ന ‘സുസ്ഥിര വികസനം’ (Sustainable growth ഒരു വിരുദ്ധോക്തി (Oxymoron) ആകുന്നതെങ്ങിനെയെന്ന് പിന്നീട് വിശദീകരിക്കുന്നതാണ്.)
മുതലാളിത്ത ഉത്പാദന യന്ത്രം അതേരീതിയില് പ്രവര്ത്തനം തുടരണമെങ്കില് പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ നിരന്തര പ്രവാഹം സാധ്യമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാല് പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ ദൗര്ലഭ്യത്തെ അംഗീകരിക്കുവാന് മുതലാളിത്ത സമ്പദ്ശാസ്ത്രകാരന്മാര് വിസമ്മതിക്കുന്നത് കാണാം. അമേരിക്കന് സമ്പദ്ശാസ്ത്രകാരനായ റോബര്ട്ട് സോളോ വിശദീകരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക: ”വിഭവ പ്രതിസന്ധി എന്നൊന്ന് തത്വത്തില് ഇല്ല. പ്രകൃതി വിഭവങ്ങള് ഇല്ലാതെ തന്നെ ലോകത്തിന് മുന്നോട്ടുപോകാന് കഴിയും.
അതുകൊണ്ടുതന്നെ (പ്രകൃതി വിഭവങ്ങളുടെ) ക്ഷയം എന്നത് കേവലം ഒരു സംഭവം മാത്രമാണ്, അതൊരു വിപത്തല്ല” (R. Solow, 1973). സാങ്കേതിക വിദ്യകളുടെ നവീകരണത്തിലൂടെ വിഭവ പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാമെന്ന സോളോ-സ്വാന് വളര്ച്ചാ മാതൃക (Solow-Swan Growth Model) കൂടുതല് കരുത്താര്ജ്ജിക്കുന്നത് അങ്ങിനെയാണ്.
സാങ്കേതികവിദ്യകളുടെ നവീകരണത്തിലൂടെ മാത്രം വിഭവ പ്രതിസന്ധികളെ മറികടക്കാന് സാധ്യമല്ലെന്നും മുതലാളിത്ത വളര്ച്ചയ്ക്ക് പരിധി കല്പിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും വ്യവസ്ഥയ്ക്കകത്തുനിന്നുതന്നെ അഭിപ്രായങ്ങള് ഉയര്ന്നുവരാന് തുടങ്ങിയ കാലം കൂടിയായിരുന്നു അത്. നിരന്തരവും ക്രമാതീതവുമായ വളര്ച്ച പരിമിതമായ വിഭവങ്ങള് മാത്രമുള്ള ഒരു ഗ്രഹത്തില് അസാധ്യമാണെന്ന് കൂടുതല് വ്യക്തതയോടെ മനസ്സിലാക്കപ്പെടാന് തുടങ്ങി. ‘ദ ലിമിറ്റ്സ് ടു ഗ്രോത്ത്’ എന്ന ക്ലബ്ബ് ഓഫ് റോം റിപ്പോര്ട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നതും ഇതേകാലയളവിലായിരുന്നു. തുടര്ന്ന് ബ്രന്ഡ്ലാന്റ് കമ്മീഷന് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ‘നമ്മുടെ പൊതുഭാവി’ (Our Common Future)യും വികസന പ്രതിസന്ധികളുടെ ആഴത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതല് ഗൗരവമായ ചോദ്യങ്ങള് ഉയര്ത്തിക്കൊണ്ടുവന്നു.
എന്നാല് നിരന്തരമായി വികസിക്കാന് ഘടനാപരമായിത്തന്നെ നിര്ബന്ധിതമാക്കപ്പെടുന്ന സാമ്പത്തിക സിദ്ധാന്തങ്ങള്ക്ക് വിഭവ പ്രതിസന്ധിയെ സംബന്ധിച്ച ചോദ്യങ്ങളെ അവഗണിക്കുകയോ, അരികിലേക്ക് മാറ്റുകയോ ചെയ്യേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ”പ്രകൃതി വിഭവങ്ങള് മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ ഉത്പന്നങ്ങളാണെന്നും അവയുടെ പരിമിതി എന്ന് പറയുന്നത് ഭൗതികമല്ല, മറിച്ച്, മനുഷ്യാവശ്യങ്ങളെയും സങ്കല്പങ്ങളെയും പ്രശ്ന പരിഹാരത്തിനുള്ള കഴിവിനെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെന്നും” (Judith. R,, 1990) ഉള്ള വാദഗതികള് ഉയര്ന്നുവന്നു. അപരിമിതമായ ആശയങ്ങളുടെ അനസ്യൂത പ്രവാഹത്തിലൂടെ നിരന്തര വളര്ച്ച സാധ്യമാക്കാമെന്ന് വളര്ച്ചാ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ വക്താക്കള് സ്വപ്നം കാണുന്നതിന്റെ അടിസ്ഥാനമിതാണ്.
വളര്ച്ച (growth) എന്നത് ആധുനികലോകത്തിന്റെ മതമായി മാറുകയും കൂടുതല് ഉത്പാദനം, കൂടുതല് ഉപഭോഗം, കൂടുതല് ചരക്കുവല്ക്കരണം (commodification) എന്നിവ വളര്ച്ചാ മതത്തിന്റെ മൂലമന്ത്രങ്ങളായി മാറുകയും ചെയ്തു. അനിയന്ത്രിതവും ക്രമാതീതവുമായ വളര്ച്ച വാസ്തവത്തില് ചികിത്സിച്ച് മാറ്റാന് കഴിയാത്ത അര്ബ്ബുദരോഗമാണ്. സമ്പദ്ശാസ്ത്രം അതിനെ വികസനമെന്ന ഓമനപ്പേരില് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് മാത്രം.
അതേസമയം അമിതമായ ഭൗതിക വികസനത്തെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുംവിധം ഊര്ജ്ജത്തിന്റെയും പദാര്ത്ഥങ്ങളുടെയും ഒരേദിശയിലേക്കുള്ള നിരന്തരപ്രവാഹത്തിന്(linear flow) പ്രാപഞ്ചിക ഭൗതിക നിയമങ്ങള് (physical laws) വിഘാതമാകുന്നതെങ്ങിനെയെന്ന് ലോകം അനുഭവത്തിലൂടെ ബോദ്ധ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
സാമ്പത്തിക പ്രവര്ത്തനങ്ങളെ ഭൗതിക നിയമങ്ങളുമായി-പ്രത്യേകിച്ചും താപഗതിക നിയമങ്ങളുമായി (Laws of Thermodynamics)- ബന്ധപ്പെടുത്തി വിശകലനം ചെയ്യാനും അവയ്ക്ക് അനുരൂപമായി ചിട്ടപ്പെടുത്താനും തയ്യാറാകേണ്ടതിന്റെ അനിവാര്യതയിലേക്കാണ് നിലവില് ലോകം നേരിടുന്ന പ്രതിസന്ധികള് വിരല് ചൂണ്ടുന്നത്.
