“ആദിയിൽ സ്ത്രീ ഒരു സൂര്യനായിരുന്നു”: ജപ്പാനിലെ യാഥാസ്ഥിതികത്വത്തെ നടുക്കിയ ഹീരാത്സുക റൈച്ചോ

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ്, പുരുഷാധിപത്യം മാത്രം വാണിരുന്ന ഒരു ലോകത്തേക്ക്, ജപ്പാനിലെ തെരുവുകളിൽ കൗതുകകരമായ ഒരു മാസിക വന്നെത്തി. 1911 സെപ്റ്റംബറിലായിരുന്നു അത്. പേര് ‘സെയ്തോ’ (Seitō) അഥവാ ‘ബ്ലൂസ്റ്റോക്കിംഗ്’. അതിന്റെ ആദ്യ താളുകളിൽ കുറിച്ചിരുന്ന വരികൾ കേട്ട് അന്നത്തെ ജാപ്പനീസ് സമൂഹം ഞെട്ടിത്തരിച്ചു: “ആദിയിൽ, സ്ത്രീ ഒരു സൂര്യനായിരുന്നു. ഒരു സ്വതന്ത്ര വ്യക്തി. എന്നാൽ ഇന്നവൾ അന്യന്റെ വെളിച്ചം പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന, നിഴലായി മാറിയ ഒരു വിളറിയ ചന്ദ്രനാണ്”. എഴുത്തുകാരിയും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകയുമായ ഹീരാത്സുക റൈച്ചോ എന്ന 25-കാരിയുടെ ഈ വിപ്ലവാത്മക പ്രഖ്യാപനം ജപ്പാനിലെ സ്ത്രീവിമോചന ചരിത്രത്തിലെ ഒരു പുതിയ യുഗത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു.

1886 ഫെബ്രുവരി 10-ന് ടോക്കിയോയിലെ ഒരു സമ്പന്ന കുടുംബത്തിൽ ഹരു ഹീരാത്സുക എന്ന പേരിലായിരുന്നു റൈച്ചോയുടെ ജനനം. പാശ്ചാത്യ സംസ്കാരവുമായി അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്ന ഒരു ഗവൺമെന്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു അവളുടെ അച്ഛൻ. 1906-ൽ ജപ്പാൻ വിമൻസ് യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഗാർഹിക ശാസ്ത്രത്തിൽ (Home Economics) ബിരുദം നേടിയെങ്കിലും, അവളുടെ ചിന്തകൾ പരമ്പരാഗത പഠനങ്ങൾക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് സഞ്ചരിച്ചു. തത്ത്വചിന്തയിലും മനുഷ്യ നിലനിൽപ്പിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങളിലും സെന്നിന്റെ (Zen Buddhism) ആത്മീയ ലോകത്തിലും അവൾ ആഴത്തിൽ മുഴുകി.

മെയ്ജി (Meiji) കാലഘട്ടത്തിലെ അതിവേഗ ആധുനികവൽക്കരണത്തിനിടയിലും ജാപ്പനീസ് സമൂഹം സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് ‘രയോസായ് കെൻബോ’ (നല്ല ഭാര്യ, ബുദ്ധിമതിയായ അമ്മ) എന്ന സങ്കൽപ്പം മാത്രമാണ് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീവിദ്യാഭ്യാസം പോലും കുടുംബത്തെ സേവിക്കാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായി മാത്രം കാണപ്പെട്ട ആ കാലത്ത്, റൈച്ചോ ഈ വ്യവസ്ഥിതിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു. എന്തുകൊണ്ട് സ്ത്രീയുടെ മൂല്യം കുടുംബത്തെ സേവിക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങണം, എന്തുകൊണ്ട് അവൾക്ക് സ്വന്തം വ്യക്തിത്വവും ചിന്താശേഷിയും വികസിപ്പിച്ചുകൂടാ എന്ന ചോദ്യങ്ങൾ അവളുടെ മനസ്സിൽ കനലായി എരിഞ്ഞു.

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ‘ബ്ലൂസ്റ്റോക്കിംഗ്’ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് റൈച്ചോയും കൂട്ടരും മാസികയ്ക്ക് ‘സെയ്തോ’ എന്ന് പേരിട്ടത്. യാസുമോച്ചി യോഷികോ, മോസുമെ കസുകോ, കിയുച്ചി തെയ്കോ, നകാനോ ഹത്സുകോ എന്നീ എഴുത്തുകാരെ ചേർത്തുനിർത്തിയാണ് ജപ്പാനിൽ പൂർണ്ണമായും സ്ത്രീകൾ നടത്തുന്ന ആദ്യ സാഹിത്യ മാസികകളിലൊന്നായി സെയ്തോയ്ക്ക് അവൾ രൂപം നൽകിയത്. ആദ്യം സാഹിത്യത്തിലും കവിതയിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച മാസിക, വൈകാതെ പ്രണയം, വിവാഹം, ലൈംഗികത, വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വിപ്ലവാത്മക ചർച്ചകൾക്ക് വേദിയാവുകയും സ്കാൻഡിനേവിയൻ ചിന്തകയായ എലൻ കീയെയപ്പോലുള്ളവരുടെ ആശയങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.

‘സെയ്തോ’യിലൂടെ സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തിയ എഴുത്തുകാർ ‘ന്യൂ വിമൻ’ (New Women) അഥവാ ‘പുതിയ സ്ത്രീകൾ’ എന്ന് അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി. അവർ നിലവിലുള്ള സാമൂഹിക ചട്ടക്കൂടുകളിൽ ഇളവ് ചോദിക്കുകയല്ല, മറിച്ച് ആ ചട്ടക്കൂടുകളെത്തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇത് വലിയ വിമർശനങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ചു; യാഥാസ്ഥിതിക സമൂഹം അവരെ അധാർമ്മികരും കലാപകാരികളുമായി മുദ്രകുത്തി, അവരുടെ വസ്ത്രധാരണവും വ്യക്തിജീവിതവും പത്രങ്ങളിൽ പരിഹസിക്കപ്പെട്ടു. എങ്കിലും, 1911 മുതൽ 1915 വരെ മാസികയുടെ എഡിറ്ററായിരുന്ന റൈച്ചോ, 1916-ൽ മാസികയുടെ പ്രസിദ്ധീകരണം നിലയ്ക്കും വരെ വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിച്ചു.

റൈച്ചോയുടെ വ്യക്തിജീവിതവും നാടകീയമായ സംഭവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. 1908-ൽ മൊറിറ്റ സോഹെ എന്ന യുവ എഴുത്തുകാരനുമായുള്ള പ്രണയം ഷിയോബാര (Shiobara) മലനിരകളിൽ വെച്ചുള്ള ഒരു സംയുക്ത ആത്മഹത്യാ ശ്രമത്തിൽ ചെന്നെത്തി. ഇതിൽ നിന്ന് അവർ രക്ഷപ്പെട്ടെങ്കിലും, സംഭവം വലിയൊരു മാധ്യമ വിവാദമായി മാറി. പിന്നീട്, ചിത്രകാരനായ ഒകമുറ ഹിരോഷിയുമായി ചേർന്ന് പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് പുറത്ത് ജീവിക്കുകയും രണ്ട് മക്കളെ വളർത്തുകയും ചെയ്ത റൈച്ചോ, പിന്നീട് ഈ ബന്ധം ഔദ്യോഗികമായി രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ഈ അനുഭവങ്ങളും ചിന്തകളും അവൾ “ആദിയിൽ സ്ത്രീ ഒരു സൂര്യനായിരുന്നു” എന്ന സ്വന്തം ആത്മകഥയിലൂടെ ലോകത്തോട് തുറന്നെഴുതുകയും ചെയ്തു.

വ്യക്തിപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യം മാത്രം പോര, നിയമപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ മാറ്റങ്ങൾ അനിവാര്യമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ റൈച്ചോ പോരാട്ടത്തിന്റെ അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു. മാതൃത്വം എന്നത് വലിയൊരു സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്നും, അതിനുള്ള സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ സംരക്ഷണം (Maternity Protection) നൽകാൻ സമൂഹത്തിന് ബാധ്യതയുണ്ടെന്നും അവൾ വാദിച്ചു. തനിയെ ചുമക്കേണ്ട ഒന്നല്ല മാതൃത്വം എന്ന അവളുടെ നിലപാട് അന്നത്തെ രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യങ്ങളിൽ പുതിയ ചർച്ചകൾക്ക് തിരികൊളുത്തി.

1920-ൽ പ്രമുഖ സ്ത്രീപക്ഷ പ്രവർത്തകയായ ഇച്ചികാവ ഫുസായെയുമായി ചേർന്ന് റൈച്ചോ ‘ഷിൻ ഫുജിൻ ക്യോക്കായ്’ (New Women’s Association) എന്ന സംഘടന സ്ഥാപിച്ചു. അന്നത്തെ പോലീസ് നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ യോഗങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വിലക്കുണ്ടായിരുന്നു. സംഘടനയുടെ നിരന്തരമായ സമ്മർദ്ദത്തിന്റെ ഫലമായി 1922-ൽ ഈ പബ്ലിക് ഓർഡർ ആൻഡ് പോലീസ് നിയമം ഭേദഗതി ചെയ്യപ്പെടുകയും സ്ത്രീകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ യോഗങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അവകാശം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു. 1921-ൽ സംഘടനയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നിന്ന് മാറിയെങ്കിലും ജനനനിയന്ത്രണം, ഉപഭോക്തൃ അവകാശങ്ങൾ, സ്ത്രീക്ഷേമം എന്നിവയിൽ അവൾ ഇടപെടൽ തുടർന്നു.

റൈച്ചോയുടെ മാതൃത്വ സങ്കൽപ്പം സ്ത്രീപ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ വലിയ സംവാദങ്ങൾക്ക് കാരണമായിരുന്നു. മാതൃത്വത്തിന് പ്രത്യേക സംരക്ഷണം നൽകണമെന്ന അവളുടെ ആവശ്യത്തെ എല്ലാ സ്ത്രീപക്ഷ ചിന്തകരും ഒരുപോലെ പിന്തുണച്ചില്ല. മാതൃത്വത്തിന് ഊന്നൽ നൽകുന്നത് സ്ത്രീയുടെ പ്രാഥമിക കടമ പ്രജനനമാണെന്ന പഴയ ചിന്താഗതിയെ വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുമോ എന്ന് ചിലർ ഭയന്നപ്പോൾ, ഗർഭം ധരിക്കുകയും കുട്ടികളെ വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് സാമ്പത്തിക സുരക്ഷിതത്വം വേണമെന്നായിരുന്നു റൈച്ചോയുടെ പക്ഷം. ഈ തർക്കങ്ങൾ അന്നത്തെ ജാപ്പനീസ് ഫെമിനിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ വൈവിധ്യത്തെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം (1945) ജപ്പാനിൽ വൻ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു; സ്ത്രീകൾക്ക് വോട്ടവകാശവും ഭരണഘടനാപരമായ സമത്വവും ലഭിച്ചു. ഈ ഘട്ടത്തിൽ സ്ത്രീവിമോചനം എന്നത് സമാധാന പോരാട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ട ഒന്നല്ലെന്ന് റൈച്ചോ പ്രഖ്യാപിച്ചു. യുദ്ധങ്ങൾ തടയുന്നതിനും സൈനികവൽക്കരണത്തെ എതിർക്കുന്നതിനും സ്ത്രീകൾ മുന്നോട്ട് വരണമെന്ന് ആഹ്വാനം ചെയ്ത അവൾ ‘ജപ്പാൻ ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് വിമൻസ് ഓർഗനൈസേഷൻസിൽ’ നേതൃപരമായ പങ്ക് വഹിക്കുകയും അന്താരാഷ്ട്ര സമാധാന പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ സജീവമാവുകയും ചെയ്തു.

തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഒടുവിൽ വരെ സമത്വത്തിനും ലോകസമാധാനത്തിനും വേണ്ടി നിലകൊണ്ട ഹീരാത്സുക റൈച്ചോ 1971 മേയ് 24-ന് 85-ാം വയസ്സിൽ ടോക്കിയോയിൽ വെച്ച് അന്തരിച്ചു. അവൾ ജ്വലിപ്പിച്ചു നിർത്തിയ ദീപം ജപ്പാനിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നില്ല. 1975-ൽ മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിൽ നടന്ന ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാ സമ്മേളനത്തിൽ ജാപ്പനീസ് പ്രതിനിധിയായ ഫുജിത താക്കി, റൈച്ചോയുടെ “ആദിയിൽ സ്ത്രീ ഒരു സൂര്യനായിരുന്നു” എന്ന വിപ്ലവാത്മക പ്രഖ്യാപനം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ഉദ്ധരിക്കുകയുണ്ടായി.

ഇന്ന്, ‘സെയ്തോ’ എന്ന മാസിക ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിലേക്ക് മാഞ്ഞെങ്കിലും ഹീരാത്സുക റൈച്ചോ ഉയർത്തിയ ചോദ്യങ്ങൾ ഇന്നും പ്രസക്തമായി തുടരുന്നു. സ്വന്തം മൂല്യവും വ്യക്തിത്വവും തിരിച്ചറിയാൻ സ്ത്രീകളെ പഠിപ്പിച്ച അവൾ, ജപ്പാനിലെ പെൺതലമുറകൾക്ക് നൽകിയ സന്ദേശം ഒന്നുമാത്രമായിരുന്നു. സ്ത്രീ എന്ന സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചിരുന്നില്ല… അവൾ മേഘങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുകയായിരുന്നു.