ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാനമായ ഫെഡറൽ ഘടന കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് വർഷങ്ങളായി രാജ്യത്ത് ചർച്ചയുടെയും വിമർശനത്തിന്റെയും വിഷയമാകുന്നു. നിരവധി പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികൾ ഭരിക്കുന്ന സംസ്ഥാന സർക്കാർ നേതാക്കൾ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അധികാരകേന്ദ്രീകരണം (centralization of power) നടത്തുന്നുവെന്ന് ആരോപിച്ചു രംഗത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്.
സംസ്ഥാനങ്ങൾ പറയുന്നത് :
വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങൾ നിരന്തരം ആരോപിക്കുന്നത്, ധനകാര്യ വിഭജനത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് അന്യായം കാണിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ്. ഗവർണർമാരുടെ ഇടപെടൽ, ധന നിയമങ്ങളുടെ അവസരപാതം , സംസ്ഥാനങ്ങൾ അനുമതിയില്ലാതെ കേന്ദ്ര പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നത് തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മുഖ്യമന്ത്രിമാർ തങ്ങളുടെ അധികാര പരിധി പരിമിതമാകുന്നതായി കാണുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന്:
കേരളത്തിൽ, യൂണിഫൈഡ് സിലബസിൽ മാറ്റങ്ങൾ, വികസന പദ്ധതികളിൽ കേന്ദ്ര നിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയവയിൽ പ്രതിഷേധമുണ്ടായി.
പശ്ചിമ ബംഗാളിലും തമിഴ്നാട്ടിലുമുള്ള സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ കേന്ദ്ര ഏജൻസികൾ ചോദ്യം ചെയ്തതും വിവാദമായി.
ഭരണഘടനയെ ആശ്രയിച്ച് വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ:
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന ഒരു “ക്വാസി ഫെഡറൽ” (quasi-federal) ഘടനയാണെന്ന് ഭരണഘടനാ വിദഗ്ധർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു – അതായത് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് അധികാരം ഉണ്ട്, പക്ഷേ അന്തിമ ആധികാരികത കേന്ദ്രത്തിനാണ്.
അർട്ടിക്കിൾ 356 (President’s Rule) പോലുള്ള വ്യവസ്ഥകൾ കേന്ദ്രത്തിന് ശക്തമായ ഇടപെടൽ അധികാരം നൽകുന്നു. 2020-കൾക്കുള്ളിൽ ഗവർണർമാരുടെ രാഷ്ടീയ പരിമിതികളെ കുറിച്ച് സുപ്രീം കോടതി വിമർശനം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
മധ്യത്തിൽ നിലപാടുള്ള വിദഗ്ധർ പറയുന്നത്:
“ഭരണഘടനാ പരമായ അവകാശങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അവ പ്രായോഗികത്തിൽ നടപ്പാക്കുന്നത് രാഷ്ട്രീയ പരിസരാവസ്ഥകൾ നിർണ്ണയിക്കുന്നു” എന്നാണ് നിയമപരമായ നിരീക്ഷണം. “സഹകരണ ഫെഡറലിസം” എന്ന ആശയം ഇപ്പോൾ “നിയന്ത്രിത ഫെഡറലിസം” ആയി മാറുകയാണെന്ന വിലയിരുത്തലുണ്ട്.
ഫെഡറൽ മാതൃക ഭാരതത്തിൽ താളം തെറ്റുന്നതിന്റെ ഭാഗിക ഉത്തരവാദിത്വം രാഷ്ട്രീയ ഘടനയും, ഭാഗികമായി ഭരണഘടനയിലെ ചുരുങ്ങിയ സംരക്ഷണങ്ങളും ആണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ സംസ്ഥാന-കേന്ദ്ര ബന്ധം ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ ചർച്ചക്കും നിയമപരമായ ഇടപെടലുകൾക്കും കാരണമാകും .
( ഈ ലേഖനം തത്ത്വചിന്ത, ഭരണഘടന, സംഭവങ്ങൾ, മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്)
