ലോകകപ്പ് ഫുട്ബോളിന്റെ 23-ാം പതിപ്പിന് മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ ബനോർട്ടെ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ 2026 ജൂൺ 11-ന് പന്തുരുളുമ്പോൾ അത് ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ കായിക മാമാങ്കമായി മാറും. അമേരിക്ക, മെക്സിക്കോ, കാനഡ എന്നീ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളിലായി പടർന്നുകിടക്കുന്ന 16 നഗരങ്ങളിലാണ് ഇത്തവണ മത്സരങ്ങൾ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി 48 ടീമുകൾ പങ്കെടുക്കുന്നു എന്ന പ്രത്യേകതയും ഈ ടൂർണമെന്റിനുണ്ട്. ജൂൺ 11 മുതൽ ജൂലൈ 19 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ ആവേശപ്പോരാട്ടത്തിൽ ആതിഥേയരായ മെക്സിക്കോയും ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയുമാണ് ഉദ്ഘാടന മത്സരത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടുന്നത്. ലോകകപ്പിന്റെ ഈ വരാനിരിക്കുന്ന ആവേശം നമ്മെ സ്വാഭാവികമായും പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആ പഴയ കാലഘട്ടത്തിലേക്കും ആദ്യ ടൂർണമെന്റിന്റെ ഓർമ്മകളിലേക്കും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ഈ ആഗോള മഹാമേളയുടെ തുടക്കം 1930-ൽ യുറഗ്വായ് എന്ന കൊച്ചു രാജ്യത്തുനിന്നായിരുന്നു. ജൂലൈ 13 മുതൽ 30 വരെ നടന്ന ആദ്യ ടൂർണമെന്റിൽ യോഗ്യതാ റൗണ്ടുകൾ ഇല്ലാതെ 13 ടീമുകളാണ് ആകെ പങ്കെടുത്തത്. ഫൈനലിൽ അർജന്റീനയെ 4-2ന് പരാജയപ്പെടുത്തി ആതിഥേയരായ യുറഗ്വായ് തന്നെ ആദ്യ ലോകകിരീടം സ്വന്തമാക്കി ചരിത്രത്തിൽ ഇടംപിടിച്ചു. കപ്പൽ വഴിയുള്ള യാത്രാ ബുദ്ധിമുട്ടുകളും വലിയ ചിലവും കാരണം പല യൂറോപ്യൻ ടീമുകളും അന്ന് പങ്കെടുക്കാൻ മടിച്ചെങ്കിലും ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് ജൂൽസ് റൈമറ്റിന്റെ ഇടപെടലാണ് നാല് യൂറോപ്യൻ ടീമുകളെ അവിടെ എത്തിച്ചത്. ആദ്യ ലോകകപ്പ് വിജയകരമായതോടെ ഫുട്ബോൾ ലോകം അടുത്ത വേദിയായ ഇറ്റലിയിലേക്ക് ഉറ്റുനോക്കിത്തുടങ്ങി.
1934-ൽ ഇറ്റലി ലോകകപ്പിന് വേദിയായപ്പോൾ അവിടെ രാഷ്ട്രീയവും ഫുട്ബോളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പ്രകടമായി. ഫാസിസ്റ്റ് ഭരണാധികാരിയായിരുന്ന ബെനിറ്റോ മുസോളിനി തന്റെ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കായി ഈ കായിക മാമാങ്കത്തെ ഉപയോഗിച്ചതായി ചരിത്രകാരന്മാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. യോഗ്യതാ റൗണ്ട് മത്സരങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ ലോകകപ്പും ഇതായിരുന്നു. തുടർച്ചയായി രണ്ട് ലോകകപ്പുകൾ ഒരേ പരിശീലകനായ വിറ്റോറിയോ പോസ്സോയുടെ കീഴിൽ ഇറ്റലി നേടിയത് (1934, 1938) ഇന്നും തകർക്കപ്പെടാത്ത റെക്കോർഡായി നിലനിൽക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ കറുത്ത നിഴലുകൾ വീണ 1938-ന് ശേഷം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം കാരണം ദീർഘകാലം ലോകകപ്പ് മുടങ്ങിപ്പോയി.
രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് ശേഷം 1950-ൽ ബ്രസീലിലാണ് ലോകകപ്പ് പുനരാരംഭിച്ചത്. യുദ്ധം കാരണം 1942-ലെയും 1946-ലെയും ടൂർണമെന്റുകൾ റദ്ദാക്കേണ്ടി വന്നിരുന്നു. 1950-ൽ ബ്രസീലിൽ നടന്ന ലോകകപ്പിൽ പങ്കെടുക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഔദ്യോഗികമായി ക്ഷണം ലഭിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, ബ്രസീലിലേക്കുള്ള ഭീമമായ യാത്രാചെലവ് കണക്കിലെടുത്താണ് ഇന്ത്യ ആ ടൂർണമെന്റിൽ നിന്നും പിന്മാറാൻ തീരുമാനിച്ചത്.
യാത്രാചെലവിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക് വഹിക്കാൻ ഫിഫ തയ്യാറാണെന്ന് അറിയിച്ചിട്ടും ഇന്ത്യ ഈ തീരുമാനത്തിൽ നിന്ന് പിന്നോട്ട് പോയില്ല. നോക്കൗട്ട് മത്സരങ്ങളില്ലാത്ത വിചിത്രമായ ഒരു ഫോർമാറ്റിൽ നടന്ന ആ ലോകകപ്പിൽ ബ്രസീലിനെ ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് യുറഗ്വായ് തങ്ങളുടെ രണ്ടാം കിരീടം നേടി. ബ്രസീലിയൻ ദുരന്തം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആ ടൂർണമെന്റിന് ശേഷം ലോകം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത് സ്വിറ്റ്സർലൻഡിലെ അത്ഭുതങ്ങൾക്കായിരുന്നു.
1954-ൽ സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ നടന്ന മത്സരങ്ങൾ ‘ബേണിന്റെ അത്ഭുതം’ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. കരുത്തരായ ഹംഗറിയെ 3-2ന് പരാജയപ്പെടുത്തി പശ്ചിമ ജർമ്മനി കിരീടം നേടിയത് ആരെയും അമ്പരപ്പിക്കുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെ 1958-ൽ സ്വീഡനിൽ നടന്ന ലോകകപ്പിലാണ് അന്ന് 17-കാരനായ പെലെ ലോക ഫുട്ബോളിലേക്ക് ഉദിച്ചുയർന്നത്. ഫൈനലിൽ സ്വീഡനെ 5-2ന് തകർത്ത് ബ്രസീൽ തങ്ങളുടെ ആദ്യ ലോകകിരീടം നേടിയതോടെ മഞ്ഞക്കുപ്പായക്കാരുടെ സുവർണ്ണകാലത്തിന് തുടക്കമായി. പെലെയുടെ മാസ്മരിക പ്രകടനം ബ്രസീലിനെ വീണ്ടും വിജയപഥത്തിലേക്ക് നയിച്ചുകൊണ്ട് 1962-ലും അവർ കിരീടം നിലനിർത്തി.
ചിലിയിൽ നടന്ന 1962-ലെ ലോകകപ്പിന് ശേഷം 1966-ൽ ഫുട്ബോളിന്റെ തറവാടായ ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്ക് ലോകകപ്പ് എത്തി. ഈ ടൂർണമെന്റിന് തൊട്ടുമുമ്പ് ലോകകപ്പ് ട്രോഫി മോഷണം പോയെങ്കിലും ‘പിക്കിൾസ്’ എന്ന നായ അത് കണ്ടെത്തിയത് വലിയ വാർത്തയായിരുന്നു. ഫൈനലിൽ പശ്ചിമ ജർമ്മനിയെ 4-2ന് തോൽപ്പിച്ച് ആതിഥേയരായ ഇംഗ്ലണ്ട് തന്നെ കിരീടം നേടിയത് അവരുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരേയൊരു ലോകകപ്പ് വിജയമായി ഇന്നും അവശേഷിക്കുന്നു. സാറ്റലൈറ്റ് വഴി ലോകകപ്പ് മത്സരങ്ങൾ ആദ്യമായി സംപ്രേക്ഷണം ചെയ്തതും ഈ കാലഘട്ടത്തിലായിരുന്നു. സാങ്കേതിക വിദ്യ വികസിച്ചതോടെ മെക്സിക്കോയിൽ നടന്ന 1970 ലോകകപ്പ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വീടുകളിൽ തത്സമയം എത്തിച്ചേർന്നു.
1970-ൽ മെക്സിക്കോയിൽ നടന്ന ലോകകപ്പ് ബ്രസീലിന്റെയും പെലെയുടെയും സമ്പൂർണ്ണ ആധിപത്യത്തിനാണ് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചത്. ഇറ്റലിയെ 4-1ന് തകർത്ത് ബ്രസീൽ മൂന്നാം തവണയും ചാമ്പ്യന്മാരായതോടെ ജൂൾസ് റൈമറ്റ് ട്രോഫി അവർക്ക് സ്വന്തമായി. ഇതിനുശേഷമാണ് ഇന്ന് നാം കാണുന്ന പുതിയ ലോകകപ്പ് ട്രോഫി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. 1974-ൽ പശ്ചിമ ജർമ്മനിയിൽ നടന്ന ലോകകപ്പിൽ ടോട്ടൽ ഫുട്ബോളുമായി വന്ന നെതർലൻഡ്സിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി ജർമ്മനി തന്നെ കിരീടം ചൂടി. ആവേശകരമായ ഈ കാലഘട്ടത്തിന് ശേഷം തെക്കേ അമേരിക്കൻ മണ്ണിൽ അർജന്റീനയുടെ കന്നി വിജയത്തിനുള്ള സമയമായി.
1978-ൽ അർജന്റീന സ്വന്തം മണ്ണിൽ വെച്ച് നെതർലൻഡ്സിനെ 3-1ന് തോൽപ്പിച്ച് ആദ്യമായി കിരീടത്തിൽ മുത്തമിട്ടു. ഇതിനുശേഷം 1982-ൽ സ്പെയിനിൽ നടന്ന ലോകകപ്പിലാണ് ആദ്യമായി 24 ടീമുകൾ പങ്കെടുത്തത്. ഈ ടൂർണമെന്റിലാണ് പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടുകൾ ആദ്യമായി ഏർപ്പെടുത്തിയത് എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇറ്റലി മൂന്നാം തവണയും കിരീടം നേടിയ ഈ കാലഘട്ടത്തിന് ശേഷം ലോകം കണ്ടത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഏകാംഗ പോരാട്ടമായിരുന്നു. 1986-ൽ മെക്സിക്കോയിൽ വെച്ച് ഡീഗോ മാറഡോണ അർജന്റീനയെ ഏതാണ്ട് ഒറ്റയ്ക്ക് കിരീടത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. മാറഡോണയുടെ ‘ദൈവത്തിന്റെ കൈ’ ഗോളും ‘നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഗോളും’ പിറന്ന ആ ലോകകപ്പ് ഇന്നും ഫുട്ബോൾ ചരിത്രത്തിലെ പ്രിയപ്പെട്ട അധ്യായമാണ്.
മാറഡോണയുടെ വിസ്മയ പ്രകടനത്തിന് ശേഷം 1990-ൽ ഇറ്റലി ലോകകപ്പിന് വേദിയായപ്പോൾ പശ്ചിമ ജർമ്മനി കിരീടം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. എന്നാൽ 1994-ൽ അമേരിക്കയിൽ നടന്ന ലോകകപ്പ് സംഭവബഹുലമായിരുന്നു. ഉത്തേജക മരുന്ന് പരിശോധനയിൽ പരാജയപ്പെട്ട് മാറഡോണ പുറത്തായതും, സെൽഫ് ഗോളിന്റെ പേരിൽ കൊളംബിയൻ താരം ആന്ദ്രേ എസ്കോബാർ വെടിയേറ്റ് മരിച്ചതും ആ ടൂർണമെന്റിന് കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തി. ഷൂട്ടൗട്ടിലൂടെ ഫൈനൽ തീരുമാനിക്കപ്പെട്ട ആദ്യ ലോകകപ്പിൽ ഇറ്റലിയെ തോൽപ്പിച്ച് ബ്രസീൽ നാലാം കിരീടം നേടി. ഈ ആവേശം തൊട്ടടുത്ത ലോകകപ്പിൽ ആതിഥേയരായ ഫ്രാൻസിനെ കന്നി കിരീടം ചൂടാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
1998-ൽ ഫ്രാൻസ് തങ്ങളുടെ മണ്ണിൽ വെച്ച് ബ്രസീലിനെ 3-0ന് തകർത്ത് ആദ്യമായി ചാമ്പ്യന്മാരായപ്പോൾ സിനദിൻ സിദാൻ എന്ന ഇതിഹാസം ജന്മമെടുത്തു. ഫൈനലിന് മുമ്പ് ബ്രസീൽ താരം റൊണാൾഡോയ്ക്ക് സംഭവിച്ച അസുഖം ഇന്നും ഒരു രഹസ്യമായി തുടരുന്നു. പുതിയ സഹസ്രാബ്ദത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ 2002-ൽ ആദ്യമായി ഏഷ്യൻ വൻകരയിൽ (ദക്ഷിണ കൊറിയയും ജപ്പാനും) ലോകകപ്പ് എത്തിയപ്പോൾ ബ്രസീൽ അഞ്ചാം കിരീടവുമായി തങ്ങളുടെ ആധിപത്യം ഉറപ്പിച്ചു. ആഫ്രിക്കൻ വൻകരയിലേക്ക് ആദ്യമായി ലോകകപ്പ് എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് 2006-ൽ ഇറ്റലി വീണ്ടും ജേതാക്കളായി മാറിയതും നാം കണ്ടു.
2010-ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ നടന്ന ടൂർണമെന്റിൽ ‘ടിക്കി ടാക്ക’ ശൈലിയുമായി വന്ന സ്പെയിൻ കിരീടം ചൂടി ആഫ്രിക്കൻ മണ്ണിൽ ആദ്യ യൂറോപ്യൻ വിജയഗാഥ കുറിച്ചു. എന്നാൽ 2014-ൽ ബ്രസീലിന്റെ മണ്ണിൽ വെച്ച് അവരെ 7-1ന് നാണംകെടുത്തി ജർമ്മനി തങ്ങളുടെ നാലാം കിരീടം സ്വന്തമാക്കി. തൊട്ടടുത്ത ലോകകപ്പിൽ റഷ്യയിൽ വെച്ച് ഫ്രാൻസ് വീണ്ടും ചാമ്പ്യന്മാരായെങ്കിലും ഫുട്ബോൾ ലോകം കാത്തിരുന്നത് ഒരേയൊരു മനുഷ്യന്റെ കിരീടധാരണത്തിനായായിരുന്നു. അത് 2022-ൽ ഖത്തറിൽ സംഭവിച്ചു. ലയണൽ മെസ്സിയും സംഘവും ലോകകപ്പ് ഉയർത്തിയ ഖത്തറിലെ ആ ആവേശകരമായ ഫൈനൽ ലോകകപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ചതായിരുന്നു.
ഖത്തറിലെ ആവേശകരമായ ആ വിജയത്തിന് ശേഷം ലോകകപ്പ് ഫുട്ബോൾ ഇപ്പോൾ പുതിയൊരു യുഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുകയാണ്. 2026-ലെ വടക്കേ അമേരിക്കൻ ലോകകപ്പ് 48 ടീമുകളുമായി വരുമ്പോൾ ഫുട്ബോൾ ഭൂപടത്തിൽ പുതിയ പല ശക്തികളും ഉയർന്നുവരുമെന്ന് നമുക്ക് പ്രതീക്ഷിക്കാം. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഫുട്ബോൾ ആരാധകർ മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ ആ ഉദ്ഘാടന മത്സരത്തിനായി കാത്തിരിക്കുകയാണ്. ഫുട്ബോൾ ഒരു കായിക വിനോദം എന്നതിലുപരി രാജ്യങ്ങളെയും സംസ്കാരങ്ങളെയും ഒന്നിച്ചുനിർത്തുന്ന വികാരമായി ഇനിയും തുടരുമെന്നതിന്റെ ഉറച്ച തെളിവാണ് ഈ ചരിത്രയാത്ര. 1930-ൽ മോണ്ടിവിഡിയോയിൽ തുടങ്ങിയ ആ സ്വപ്നം 2026-ൽ മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലൂടെ പുതിയ ഉയരങ്ങൾ തേടുകയാണ്.
