ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള ചരിത്രപരമായ കരാറിൻ്റെ വിശദാംശങ്ങൾ പതുക്കെ പുറത്തുവരുന്നു. കരാറിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക വാചകം യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഇതുവരെ പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, യുഎസ് വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ജെഡി വാൻസിൻ്റെയും ഇറാനിയൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരഘ്ച്ചിയുടെയും പ്രസ്താവനകൾ നിർദ്ദേശത്തിൻ്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
ഒന്നര പേജ് മാത്രം ദൈർഘ്യമുള്ള ഈ നിർദ്ദേശത്തിൽ ഇരുരാജ്യങ്ങളിലെയും ഉന്നത നേതാക്കൾ ഡിജിറ്റൽ രൂപത്തിൽ ഒപ്പിട്ടു. അടുത്ത വെള്ളിയാഴ്ച, ജൂൺ 19ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്ന കരാറിൽ ആകെ 14 പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.
കരാറിൻ്റെ സ്വഭാവവും പങ്കാളിത്തവും
ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരഘ്ചിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഇത് ഒരു താൽക്കാലിക കരാറാണ്. തുടക്കത്തിൽ 60 ദിവസത്തേക്ക് പ്രാബല്യത്തിൽ വരും. കരാറിൻ്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത അതിൻ്റെ ചതുർഭുജ സ്വഭാവമാണ്. ലെബനനും ഇറാനും ഒരു വശത്തും അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും മറുവശത്തുമാണ്. ഈ നാല് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പരസ്പര സമ്മതത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ഈ കരാർ എന്ന് അരഘ്ചി വ്യക്തമാക്കി.
ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് അതിൻ്റെ നിബന്ധനകളിൽ നിന്ന് പിന്മാറുകയാണെങ്കിൽ, മുഴുവൻ കരാറും ഉടനടി പ്രാബല്യത്തിൽ നിന്നും അസാധുവായി കണക്കാക്കപ്പെടും. ഈ 60 ദിവസത്തെ കാലയളവിൽ, ഇറാനും ലെബനനും നേരെ ഒരു ആക്രമണവും ഉണ്ടാകില്ല.
ആണവ നിയന്ത്രണവും നിരീക്ഷണവും
കരാറിലെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം ഇറാൻ്റെ ആണവ പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ജെഡി വാൻസ് പറയുന്നതനുസരിച്ച്, ആണവായുധങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കില്ലെന്ന് ഇറാൻ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിനായി എൻപിടി നിയമ നിർമ്മാണത്തെ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2021ൽ ഇറാൻ അതിൻ്റെ ആണവായുധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഗണ്യമായി ത്വരിതപ്പെടുത്തിയതായി അറിയാം. പുതിയ നിബന്ധനകൾ പ്രകാരം, അന്താരാഷ്ട്ര ആണവോർജ്ജ ഏജൻസിയിലെ അംഗങ്ങൾക്ക് ടെഹ്റാൻ സന്ദർശിക്കാനും അവിടെ സംഭരിച്ചിരിക്കുന്ന സമ്പുഷ്ട യുറേനിയത്തിൻ്റെ അവസ്ഥ പരിശോധിക്കാനും ഇറാൻ ഇപ്പോൾ അനുവദിക്കും.
അടുത്ത 10 വർഷത്തേക്ക് ഇറാൻ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണ പരിധിയായ 3.67 ശതമാനത്തിൽ കൂടരുത്. ഇറാൻ്റെ ഊർജ്ജ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി മാത്രമാണ് ഈ ഇളവ് അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
നേട്ടങ്ങളും ഉപരോധങ്ങളുടെ അവസാനവും
ഈ കരാറിന് പകരമായി, ഇറാന് കാര്യമായ സാമ്പത്തിക ആശ്വാസം ലഭിക്കാൻ പോകുന്നു. ഇറാനെതിരെ ഏർപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾ പിൻവലിക്കുകയും മരവിപ്പിച്ച ഫണ്ടുകൾ തിരികെ നൽകുകയും ചെയ്യും. കരാറിൻ്റെ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ, ഇറാന് ഗണ്യമായി 24 ബില്യൺ ഡോളർ ലഭിക്കും. കൂടാതെ, ഇറാന് 300 ബില്യൺ ഡോളർ നഷ്ടപരിഹാരമായി ലഭിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട്.
യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണ പ്രശ്നം പൂർണമായും പരിഹരിച്ചതിന് ശേഷം മാത്രമേ ഈ തുക നൽകൂ. അടുത്ത 60 ദിവസത്തേക്ക്, ഇറാൻ പുതിയ ഉപരോധങ്ങളിൽ നിന്ന് മുക്തമാകും. കൂടാതെ അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ എണ്ണ വിൽക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയും. സമുദ്ര സുരക്ഷാ രംഗത്ത്, ഇറാൻ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് പൂർണമായും തുറക്കും. അതിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് യാതൊരു ടോളും ഈടാക്കില്ല.
സൈനിക പിൻവലിക്കലും ഭാവി സുരക്ഷയും
സൈനിക മേഖലയിലും വലിയ മാറ്റങ്ങൾ ദൃശ്യമാകും. കരാർ പ്രകാരം, ഇറാനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന്, പ്രത്യേകിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക്, ഒമാൻ ഉൾക്കടൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് യുഎസ് സൈന്യം അധിക സൈനികരെ പിൻവലിക്കും. നിലവിൽ 10,000 സൈനികരെ വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്ന ഒമാൻ ഉൾക്കടലിലെ ഉപരോധവും യുഎസ് പിൻവലിക്കും. കരാർ പാലിക്കുന്നത് നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി മധ്യസ്ഥ രാജ്യങ്ങൾ ഒരു പ്രത്യേക നിരീക്ഷണ സംവിധാനം സ്ഥാപിക്കും.
ഇറാൻ്റെ ആഭ്യന്തര കാര്യങ്ങളിൽ ഇടപെടുകയോ അട്ടിമറിക്ക് ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്യില്ലെന്ന് യുഎസ് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു. ഒടുവിൽ, ഭാവിയിൽ ഈ കരാർ പിൻവലിക്കാൻ കഴിയാത്തവിധം യുഎൻ സുരക്ഷാ കൗൺസിലിൻ്റെ അംഗീകാരം നേടാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ നടത്തും. സ്ഥിരമായ ഒരു പരിഹാരം തേടുന്നതിനുള്ള ആദ്യയോഗം ജനീവയിൽ നടക്കും.