ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രമായ തക്ഷശിലയിലെ ചരിത്രസ്മാരകങ്ങളിൽ പാകിസ്ഥാൻ നടത്തുന്ന നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര വിവാദത്തിന് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. പൈതൃക സംരക്ഷണ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ലംഘിച്ചുവെന്ന ആരോപണത്തെ തുടർന്ന് യുനെസ്കോ പാകിസ്ഥാനോട് വിശദീകരണം തേടിയതോടൊപ്പം, ഇന്ത്യയും വിഷയത്തിൽ ആശങ്ക രേഖപ്പെടുത്തി.
ന്യൂഡൽഹിയിൽ പ്രതികരിച്ച വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് രൺധീർ ജയ്സ്വാൾ, യുനെസ്കോ അംഗീകരിച്ച പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ ഒരു രാജ്യത്തിന്റെയോ വ്യക്തിയുടെയോ സ്വത്തല്ലെന്നും അവ മനുഷ്യരാശിയുടെ പൊതുസ്വത്താണെന്നും വ്യക്തമാക്കി. ഇത്തരം പൈതൃക സമ്പത്തുകളുടെ സംരക്ഷണം എല്ലാവരുടെയും കൂട്ടായ ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
പാകിസ്ഥാനിലെ തക്ഷശില സമുച്ചയത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന മൊഹ്റ മൊറാദു, സിർകാപ്പ് എന്നീ പുരാവസ്തു കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നടത്തിയ പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ യഥാർത്ഥ ചരിത്രഘടനകളുടെ സ്വഭാവത്തെ ബാധിക്കുന്നതാണെന്നാണ് യുനെസ്കോയുടെ വിലയിരുത്തൽ. പാകിസ്ഥാനിലെ മാധ്യമ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, വിവാദ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പിൻവലിക്കണമെന്ന് യുനെസ്കോ നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിർദേശം പാലിക്കാത്ത പക്ഷം തക്ഷശിലയെ “വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ” പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതടക്കമുള്ള നടപടികൾ പരിഗണിക്കുമെന്നും മുന്നറിയിപ്പുണ്ട്.
പഞ്ചാബ് പുരാവസ്തു വകുപ്പ് നടത്തിയ നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ചിത്രങ്ങളും വിവരങ്ങളും യുനെസ്കോയ്ക്ക് ലഭിച്ചതിനെ തുടർന്നാണ് പരിശോധന ശക്തമാക്കിയത്. ജൂൺ മാസത്തിൽ യുനെസ്കോയും പാകിസ്ഥാൻ പുരാവസ്തു വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും സംയുക്തമായി തക്ഷശില സന്ദർശിച്ച് സ്ഥിതിഗതികൾ വിലയിരുത്തിയിരുന്നു. നിർമ്മാണത്തിന് മുമ്പും ശേഷവുമുള്ള ചിത്രങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച നിർമാണ വസ്തുക്കളുടെ സാങ്കേതിക റിപ്പോർട്ടുകളും യുനെസ്കോ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ലോക പൈതൃക സ്മാരകങ്ങളുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ സിമന്റ് പോലുള്ള ആധുനിക വസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം ഗുരുതരമായ ചട്ടലംഘനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഈ വിവാദം പാകിസ്ഥാന്റെ പൈതൃക സംരക്ഷണ നയങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. കൂടാതെ, ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ കൂടുതൽ കേന്ദ്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്താനുള്ള പാകിസ്ഥാന്റെ ഭാവി ശ്രമങ്ങൾക്കും ഇത് തിരിച്ചടിയായേക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
