നേപ്പാൾ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷകളോടെ അധികാരമേറ്റ പ്രധാനമന്ത്രി ബാലേന്ദ്ര ഷായ്ക്കെതിരെ (ബാലേൻ) അധികാരമേറ്റ് വെറും അഞ്ച് മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ശക്തമായ ജനരോഷം ഉയരുന്നു. മുൻ കാഠ്മണ്ഡു മേയറും സ്ട്രക്ചറൽ എഞ്ചിനീയറും പ്രശസ്ത റാപ്പറുമായിരുന്ന ബാലേൻ, നേപ്പാളിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ പ്രധാനമന്ത്രിയാണ്. മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി കെ.പി. ശർമ്മ ഒലിയുടെ സർക്കാരിനെ താഴെയിറക്കിയ 2025 സെപ്റ്റംബറിലെ യുവജന പ്രക്ഷോഭത്തിന് പിന്നാലെ, ഈ വർഷം മാർച്ചിലാണ് ബാലേന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള രാഷ്ട്രീയ സ്വതന്ത്ര പാർട്ടി (ആർ.എസ്.പി) വലിയ ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ അധികാരത്തിലെത്തിയത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തെ അധികാരത്തിലേറ്റിയ അതേ യുവതലമുറ തന്നെ ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരായി തെരുവിലിറങ്ങിയിരിക്കുകയാണ്.
ഭരണപരമായ കടുത്ത തീരുമാനങ്ങളും ജനവിരുദ്ധമായ നയങ്ങളുമാണ് സർക്കാരിനെതിരെ സാധാരണക്കാരെ തെരുവിലേക്ക് നയിച്ചത്. ജൂലൈയിൽ പാർക്കിങ് പിഴയെച്ചൊല്ലിയുണ്ടായ തർക്കത്തെ തുടർന്ന് ഗണേഷ് നേപ്പാളി എന്ന 25 കാരനായ ഡ്രൈവർ സ്വയം തീ കൊളുത്തി മരിച്ച സംഭവം വലിയ തോതിൽ ജനരോഷം ഇരട്ടിപ്പിച്ചു. ഇതിനുപിന്നാലെ കാഠ്മണ്ഡുവിൽ രണ്ട് ആത്മഹത്യാശ്രമങ്ങൾ കൂടി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, ചേരിനിവാസികളെ കൃത്യമായ പുനരധിവാസ പദ്ധതികളില്ലാതെ സൈന്യത്തെയും സുരക്ഷാസേനയെയും ഉപയോഗിച്ച് ഒഴിപ്പിക്കാൻ സർക്കാർ തുനിഞ്ഞതും ‘ഫാസിസ്റ്റ്’ വിരുദ്ധ മുദ്രാവാക്യങ്ങളുമായി യുവാക്കൾ തെരുവിലിറങ്ങാൻ കാരണമായി.
സാമ്പത്തിക മേഖലയിലെ തിരിച്ചടികളും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ നിരാശ പടർത്തിയിട്ടുണ്ട്. പുതിയ ബജറ്റിൽ മധ്യവർഗത്തെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ നികുതി ഇളവുകളും വ്യവസായ രജിസ്ട്രേഷൻ ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനത്തിലേക്ക് മാറ്റലും ഏർപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ പരിഹരിക്കാൻ സർക്കാരിനായില്ല. ഇന്ധനവിലയും നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങളുടെ വിലക്കയറ്റവും സാധാരണക്കാരുടെ കുടുംബ ബഡ്ജറ്റുകളെ തകിടം മറിച്ചപ്പോൾ, ബാലേൻ അധികാരമേറ്റ ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ തന്നെ നേപ്പാൾ ഓഹരി വിപണിയിൽ വലിയ തകർച്ചയുണ്ടായി.
നയതന്ത്ര രംഗത്തെ പക്വതയില്ലാത്ത തീരുമാനങ്ങളും അതിർത്തി തർക്കങ്ങളിലെ വിവാദ പ്രസ്താവനകളും ബാലേൻ സർക്കാരിനെ കടുത്ത പ്രതിസന്ധിയിലാക്കി. ഇന്ത്യയുമായുള്ള തുറന്ന അതിർത്തിയിലൂടെ രാജ്യത്തേക്ക് എത്തുന്ന പലചരക്ക് സാധനങ്ങൾക്കും മരുന്നുകൾക്കും കടുത്ത കസ്റ്റംസ് നികുതി ഏർപ്പെടുത്താൻ ഏപ്രിലിൽ ബാലേൻ ഉത്തരവിട്ടെങ്കിലും, ജനകീയ പ്രക്ഷോഭത്തെ തുടർന്ന് ഇത് പിൻവലിക്കേണ്ടി വന്നു. ജൂണിൽ അതിർത്തി തർക്കങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പാർലമെന്റിൽ നടന്ന ചർച്ചയിൽ, ചിലയിടങ്ങളിൽ നേപ്പാൾ ഇന്ത്യൻ അതിർത്തി ലംഘിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ തുറന്നുപറച്ചിൽ വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിതുറക്കുകയും പ്രതിപക്ഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെടാൻ കാരണമാകുകയും ചെയ്തു.
തുടക്കത്തിൽ മന്ത്രിമാരേക്കാൾ താഴ്ന്ന റാങ്കിലുള്ള വിദേശ പ്രതിനിധികളുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്നതിൽ കടുത്ത നയതന്ത്ര കടുംപിടുത്തം കാണിച്ച ബാലേൻ, പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ-ചൈനീസ് അംബാസഡർമാരെ കാണാൻ തയ്യാറായി നിലപാടുകളിൽ അയവ് വരുത്തി. ഇതിനുപുറമെ, ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിലെ ‘അഗ്നിപഥ്’ പദ്ധതി പ്രകാരം നേപ്പാളി യുവാക്കളുടെ റിക്രൂട്ട്മെന്റ് പുനരാരംഭിക്കാൻ അനുവദിക്കണമെന്ന മുൻ ഗൂർഖാ സൈനികരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴും പരിഹരിക്കപ്പെടാതെ കിടക്കുന്നത് യുവതലമുറയ്ക്കിടയിലെ മറ്റൊരു വലിയ തർക്കവിഷയമായി തുടരുന്നു.
ഭരണപക്ഷമായ ആർ.എസ്.പിക്കുള്ളിലും കടുത്ത ആഭ്യന്തര ഭിന്നതകൾ പുകയുകയാണ്. പാർട്ടി സഹസ്ഥാപകനായ റാബി ലാമിച്ചനെയുമായി ബാലേൻ കടുത്ത അകൽച്ചയിലാണ്. ബാലേൻ ഇന്ത്യയുമായി അകലം പാലിച്ചപ്പോൾ ലാമിച്ചനെ ബി.ജെ.പിയുടെ ക്ഷണപ്രകാരം ഡൽഹി സന്ദർശിച്ച് ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖരുമായി ചർച്ച നടത്തി. ഓഗസ്റ്റിൽ നടന്ന പാർട്ടിയുടെ സുപ്രധാന കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കാതെ ബാലേൻ അവധിയാഘോഷിക്കാൻ പോയതും, ബജറ്റിലെ നികുതി നിർദ്ദേശങ്ങളെ ചൊല്ലി ധനമന്ത്രി സ്വർണിം വാഗ്ലെയുമായി മന്ത്രിസഭായോഗത്തിൽ പരസ്യമായി തർക്കിച്ചതും വലിയ ആഭ്യന്തര പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് കാരണമായി.
ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളെയും പാർലമെന്റിനെയും അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് ഓർഡിനൻസുകളിലൂടെയും ഉത്തരവുകളിലൂടെയും ഭരണം നടത്താനാണ് ബാലേൻ ശ്രമിക്കുന്നത് എന്ന ആരോപണം ശക്തമാണ്. അധികാരം ഏറ്റെടുത്തതിനുശേഷം നടന്ന 39 പാർലമെന്റ് സമ്മേളനങ്ങളിൽ കേവലം അഞ്ചെണ്ണത്തിൽ മാത്രമാണ് പ്രധാനമന്ത്രി പങ്കെടുത്തത്. അതിർത്തി തർക്കങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടെ പ്രധാനമന്ത്രി പാർലമെന്റിൽ നേരിട്ടെത്തി വിശദീകരണം നൽകണമെന്ന് പ്രതിപക്ഷം തുടർച്ചയായി ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടും അദ്ദേഹം സഭയെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല.
സ്വന്തം സ്വത്തുവിവരങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും, സഹമന്ത്രിമാർക്കെതിരെയുള്ള ആഭ്യന്തര അന്വേഷണങ്ങളിൽ സർക്കാർ സുതാര്യത പുലർത്തുന്നില്ലെന്ന ആരോപണം ശക്തമാണ്. ആഭ്യന്തര അന്വേഷണം നേരിട്ട ആഭ്യന്തര മന്ത്രി സുദാൻ ഗുരുങ്ങിന്റെ റിപ്പോർട്ട് പുറത്തുവിടാതെ അദ്ദേഹത്തെ മന്ത്രിസഭയിൽ തിരിച്ചെടുത്തത് സർക്കാരിന്റെ സുതാര്യത ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.
