ഒക്ടോബർ 15 മുതൽ ₹2,000-ന് മുകളിലുള്ള യുപിഐ കച്ചവട ഇടപാടുകൾക്ക് ഫീസ് ഈടാക്കാൻ ആരംഭിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, രാജ്യത്തെ എടിഎമ്മുകളിൽ മതിയായ പണ ലഭ്യത ഉറപ്പുവരുത്താൻ റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയും കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രാലയവും ബാങ്കുകൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി. യുപിഐ ഇടപാടുകൾക്ക് നിരക്ക് ചുമത്താൻ തുടങ്ങുന്നതോടെ ഉപഭോക്താക്കൾ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളിൽ നിന്ന് പണമിടപാടുകളിലേക്ക് തിരിയാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന ആശങ്കയെ തുടർന്നാണ് ഈ മുൻകരുതൽ നടപടി. ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിൽ രാജ്യത്തെ എടിഎം ശൃംഖല ചുരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, വിപണിയിൽ പെട്ടെന്ന് പണത്തിന് ആവശ്യക്കാരുണ്ടാകുന്നത് പുതിയ വെല്ലുവിളിയാകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
പുതിയ മെർച്ചന്റ് ഡിസ്കൗണ്ട് റേറ്റ് (MDR) ചട്ടങ്ങൾ പ്രകാരം ₹2,000-ന് മുകളിലുള്ള പേഴ്സൺ-ടു-മെർച്ചന്റ് (P2M) കച്ചവട ഇടപാടുകൾക്ക് 0.4 ശതമാനം നിരക്കായിരിക്കും ബാധകമാകുക. എന്നാൽ ₹75,000 അല്ലെങ്കിൽ അതിനു മുകളിലുള്ള വലിയ ഇടപാടുകൾക്ക് പരമാവധി ₹300 വരെയായിരിക്കും നൽകേണ്ടി വരിക. അതേസമയം, വ്യക്തികൾ തമ്മിലുള്ള (P2P) കൈമാറ്റങ്ങളും ₹2,000 വരെയുള്ള കച്ചവട ഇടപാടുകളും പൂർണ്ണമായും സൗജന്യമായി തന്നെ തുടരും. നിലവിലെ കച്ചവട ഇടപാടുകളിൽ 96 ശതമാനവും ₹2,000-ൽ താഴെയായതിനാൽ ഭൂരിഭാഗം സാധാരണക്കാരെയും ഈ ഫീസ് വർദ്ധനവ് നേരിട്ട് ബാധിക്കില്ലെന്നാണ് കണക്കുകൂട്ടൽ.
ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകൾ വർദ്ധിച്ചതോടെ എടിഎമ്മുകൾ വഴിയുള്ള പണം പിൻവലിക്കൽ മൂല്യത്തിലും അളവിലും കാര്യമായ കുറവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2023 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ₹32.8 ലക്ഷം കോടിയായിരുന്ന എടിഎം പിൻവലിക്കൽ മൂല്യം 2026 സാമ്പത്തിക വർഷത്തോടെ ₹28.5 ലക്ഷം കോടിയായി കുറഞ്ഞു. ഇതിന്റെ ഫലമായി രാജ്യത്തെ ആകെ എടിഎമ്മുകളുടെ എണ്ണം 2024 മാർച്ചിലെ 2,53,417-ൽ നിന്ന് 2025 മാർച്ചിൽ 2,51,057 ആയി കുറഞ്ഞു. ശാഖകളിൽ നിന്ന് ദൂരെയുള്ള ഓഫ്-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകൾ 1,27,301-ൽ നിന്ന് 1,19,734 ആയി കുറഞ്ഞപ്പോൾ, ബാങ്കുകളോട് ചേർന്നുള്ള ഓൺ-സൈറ്റ് എടിഎമ്മുകൾ 1,26,116-ൽ നിന്ന് 1,31,323 ആയി ഉയർന്നു. കൂടാതെ വൈറ്റ്-ലേബൽ ഓപ്പറേറ്റർമാരുടെ എടിഎമ്മുകൾ 34,602-ൽ നിന്ന് 36,216 ആയും വർദ്ധിച്ചു.
എടിഎം ഉപയോഗത്തിൽ കുറവുണ്ടെങ്കിലും വിപണിയിലെ കറൻസി വിനിമയത്തിൽ വലിയ വർദ്ധനവാണ് കാണുന്നത്. 2026 ഓഗസ്റ്റ് അവസാനത്തോടെ വിപണിയിലെ കറൻസി മുൻവർഷത്തേക്കാൾ 12.5 ശതമാനം വർദ്ധിച്ച് ₹42.86 ലക്ഷം കോടിയായി ഉയർന്നു. അതേസമയം ഡിജിറ്റൽ മേഖലയിലും വൻ കുതിപ്പാണ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്; ഓഗസ്റ്റ് മാസത്തിൽ മാത്രം ₹29.82 ലക്ഷം കോടി മൂല്യമുള്ള 2,451 കോടി യുപിഐ ഇടപാടുകളാണ് രാജ്യത്ത് നടന്നത്.
യുപിഐ ഇടപാടുകൾക്ക് നിരക്ക് ചുമത്തുന്നത് രാജ്യത്തെ പണമിടപാട് മേഖലയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട മാറ്റങ്ങളിലൊന്നാണ്. എടിഎം ശൃംഖല ചുരുങ്ങുന്നത് ഒരു പരിമിതിയാണെങ്കിലും, ചെറിയ തുകയുടെ ഇടപാടുകൾക്ക് ചാർജ് ഇല്ലാത്തത് ഉപഭോക്താക്കളെ വലിയ തോതിൽ ബാധിക്കില്ലെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. എങ്കിലും നിരക്ക് നിലവിൽ വരുന്നതോടെ പണത്തിന്റെ ഉപയോഗം വർദ്ധിക്കാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ എടിഎമ്മുകളിൽ പണ ലഭ്യത ഉറപ്പുവരുത്തുന്നത് സർക്കാരിന്റെയും ആർ.ബി.ഐയുടെയും മുൻകരുതൽ നടപടിയാണ്.
