മൻമോഹൻ സിംഗിന്റെയും നരേന്ദ്ര മോദിയുടെയും പ്രധാനമന്ത്രിപദ കാലഘട്ടങ്ങൾ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക നയം, ക്ഷേമപദ്ധതികൾ, ദേശീയ സുരക്ഷ, വിദേശനയം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം എന്നിവയിൽ വ്യത്യസ്തമായ ഊന്നലുകളാണ് മുന്നോട്ടുവച്ചത്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ആരാണ് ‘മികച്ച’ പ്രധാനമന്ത്രി എന്നതിലുപരി, ഇരുകാലഘട്ടങ്ങളിലും ഇന്ത്യയുടെ ദിശയിൽ എന്തൊക്കെ മാറ്റങ്ങളുണ്ടായി എന്നതാണ് താരതമ്യത്തിന്റെ പ്രധാന ചോദ്യം.
2004 മുതൽ 2014 വരെ മൻമോഹൻ സിംഗ് നയിച്ച യുപിഎ സർക്കാരുകളുടെ കാലത്ത് സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ്, വിവരാവകാശം, വിദ്യാഭ്യാസാവകാശം, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ തുടങ്ങിയ അവകാശാധിഷ്ഠിത നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. 2008ലെ ആഗോള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിക്കിടയിലും ഇന്ത്യ വളർച്ച നിലനിർത്തി. അതേസമയം രണ്ടാം യുപിഎ സർക്കാരിന്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ വിലക്കയറ്റം, വളർച്ചയിലെ ഇടിവ്, നയതടസ്സങ്ങൾ, അഴിമതി ആരോപണങ്ങൾ എന്നിവ വലിയ രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദമായി.
2ജി സ്പെക്ട്രം ഇടപാടുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉയർന്ന ആരോപണങ്ങൾ യുപിഎ സർക്കാരിന് വലിയ തിരിച്ചടിയായി. എന്നാൽ 2017ൽ പ്രത്യേക സിബിഐ കോടതി എ. രാജ, കനിമൊഴി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രതികളെ കുറ്റവിമുക്തരാക്കി; കുറ്റം തെളിയിക്കാൻ പ്രോസിക്യൂഷന് കഴിഞ്ഞില്ലെന്നായിരുന്നു കോടതിയുടെ നിലപാട്. കേസിനെ തുടർന്നുള്ള അപ്പീൽ നടപടികളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ 2ജി വിഷയത്തെ തെളിയിക്കപ്പെട്ട അഴിമതിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, വലിയ ആരോപണമായി ഉയർന്ന് വിചാരണയിൽ കുറ്റവിമുക്തിയിലേക്ക് എത്തിയ കേസായി കാണുന്നതാണ് നിയമപരമായി കൃത്യം.
റോബർട്ട് വാദ്രയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഹരിയാന ഭൂമി ഇടപാടും യുപിഎ കാലത്തെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു. കേസിൽ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത അന്വേഷണങ്ങളും സർക്കാർ നിലപാടുകളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. 2026ൽ ഡൽഹി കോടതി ഇ.ഡി സമർപ്പിച്ച കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ പരാതിയിൽ തുടർനടപടിക്ക് മതിയായ പ്രാഥമിക വിവരങ്ങളുണ്ടെന്ന് നിരീക്ഷിക്കുകയും വാദ്ര ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരെ സമൻസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. കേസ് അന്തിമമായി തീർന്നിട്ടില്ല.
2014ന് ശേഷം നരേന്ദ്ര മോദി സർക്കാരിന്റെ ഭരണത്തിൽ ഡിജിറ്റൽ ഇന്ത്യ, ജൻധൻ, ആധാർ, നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ കൈമാറ്റം, ജിഎസ്ടി, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു. അഴിമതിക്കെതിരായ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശവും ദേശീയ സുരക്ഷയും സർക്കാരിന്റെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങളായി മാറി. എന്നാൽ മോദി കാലത്തും അഴിമതി സംബന്ധിച്ച രാഷ്ട്രീയ ആരോപണങ്ങൾ അവസാനിച്ചിട്ടില്ലെന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ദേശീയ സുരക്ഷാ നയത്തിലും രണ്ട് കാലഘട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ വ്യത്യാസം കാണാം. 2008ലെ മുംബൈ ഭീകരാക്രമണത്തിന് ശേഷം മൻമോഹൻ സിംഗ് സർക്കാർ പാകിസ്ഥാനെതിരെ അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്ര സമ്മർദം ശക്തമാക്കുന്നതിനും ഭീകരവാദത്തിനെതിരെ ആഗോള പിന്തുണ ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുമാണ് ഊന്നൽ നൽകിയത്.
മോദി സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത് 2016ലെ സർജിക്കൽ സ്ട്രൈക്കും 2019ലെ ബാലാകോട്ട് വ്യോമാക്രമണവും അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരാക്രമണങ്ങൾക്ക് സൈനികമായി നേരിട്ടുള്ള മറുപടി നൽകുന്ന സമീപനത്തിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളായി സർക്കാർ അവതരിപ്പിച്ചു. 2025ലെ പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിന് പിന്നാലെയുള്ള ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറും ഇതേ സുരക്ഷാ നയത്തിന്റെ പുതിയ അധ്യായമായി സർക്കാർ വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂറിനെ ഇന്ത്യ ‘ടാർഗെറ്റഡ്’, ‘മീഷേഡ്’, ‘റെസ്പോൺസിബിൾ’ പ്രതികരണമായാണ് ഔദ്യോഗികമായി വിശദീകരിച്ചത്.
വിദേശനയത്തിലും മോദി കാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ആഗോള ദൃശ്യത വർധിച്ചു. ജി20 അധ്യക്ഷസ്ഥാനം, ഗ്ലോബൽ സൗത്തിന്റെ വിഷയങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ, അമേരിക്ക, യൂറോപ്പ്, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ, ജപ്പാൻ, ഓസ്ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്. 2023ലെ ന്യൂഡൽഹി ജി20 ഉച്ചകോടിയിൽ നേതാക്കളുടെ പ്രഖ്യാപനം ഏകകണ്ഠമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയന് ജി20യുടെ സ്ഥിരാംഗത്വം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ വിദേശനയ ശക്തി മോദി കാലത്താണ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് പറയാനാകില്ല. മൻമോഹൻ സിംഗ് സർക്കാരിന്റെ കാലത്തും അമേരിക്ക, റഷ്യ, യൂറോപ്പ്, ജപ്പാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധങ്ങൾ വികസിക്കുകയും ഇന്ത്യയുടെ ആഗോള സാമ്പത്തിക-നയതന്ത്ര സ്വാധീനം വർധിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വ്യത്യാസം പ്രധാനമായും മുൻഗണനകളിലും വേഗതയിലും രാഷ്ട്രീയ അവതരണത്തിലുമാണ്.
അതിനാൽ മൻമോഹൻ സിംഗ് കാലഘട്ടത്തെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച, അവകാശാധിഷ്ഠിത ക്ഷേമനയങ്ങൾ, സ്ഥാപനപരമായ സമീപനം എന്നിവയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, മോദി കാലഘട്ടം ഡിജിറ്റൽ പരിവർത്തനം, അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനം, നേരിട്ടുള്ള ആനുകൂല്യ വിതരണം, ശക്തമായ ദേശീയ സുരക്ഷാ നിലപാട്, ആഗോള നയതന്ത്ര ദൃശ്യത എന്നിവയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഊന്നൽ നൽകിയ കാലമായി കാണാം.
രണ്ട് ഭരണകാലങ്ങൾക്കും നേട്ടങ്ങളും വിമർശനങ്ങളും വിവാദങ്ങളും പരിമിതികളും ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ‘ആരാണ് മികച്ചത്’ എന്ന ഒറ്റ ഉത്തരത്തിനുപകരം, സാമ്പത്തിക വളർച്ച, ക്ഷേമം, അഴിമതി നിയന്ത്രണം, ദേശീയ സുരക്ഷ, വിദേശനയം, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ മാറ്റം തുടങ്ങിയ ഓരോ മേഖലകളിലും ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ പ്രത്യേകം വിലയിരുത്തുന്നതാണ് കൂടുതൽ പ്രസക്തം.
