രാസവളങ്ങളുടെയും കീടനാശിനികളുടെയും അമിത ഉപയോഗമില്ലാതെ, പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് കൃഷി സാധ്യമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ശ്രദ്ധ നേടിയ മാതൃകയാണ് സുഭാഷ് പലേക്കറുടെ പ്രകൃതികൃഷി.
കൃഷിച്ചെലവ് വർധിക്കുകയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം കർഷകർക്ക് പുതിയ വെല്ലുവിളികൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന കാലത്ത്, കൃഷിയിൽ പ്രകൃതിയുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് വീണ്ടും പ്രാധാന്യമേറുകയാണ്. രാസവളങ്ങളുടെയും പുറത്തുനിന്ന് വാങ്ങുന്ന കാർഷിക ഉൽപന്നങ്ങളുടെയും ആശ്രിതത്വം കുറച്ച് മണ്ണിന്റെ സ്വാഭാവികതയും ജൈവവൈവിധ്യവും സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് കൃഷി ചെയ്യാനാകുമോ? ഈ ചോദ്യത്തിന് ബദൽ മാർഗം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന കൃഷിരീതികളിലൊന്നാണ് സുഭാഷ് പലേക്കർ വികസിപ്പിച്ച പ്രകൃതികൃഷി അഥവാ സീറോ ബജറ്റ് നാചുറൽ ഫാമിങ് (Zero Budget Natural Farming – ZBNF).
കൃഷിക്ക് ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങൾ കർഷകന്റെ കൃഷിയിടത്തിൽത്തന്നെ പരമാവധി കണ്ടെത്തുക, മണ്ണിലെ സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രവർത്തനം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുക, രാസവസ്തുക്കളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് ഈ മാതൃകയുടെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ. എന്നാൽ, ‘സീറോ ബജറ്റ്’ എന്ന പേര് കൃഷിക്ക് യാതൊരു ചെലവും ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് അർഥമാക്കുന്നില്ല. തൊഴിൽ, വിത്ത്, ജലസേചനം, ഉപകരണങ്ങൾ, ഭൂമി, വിളനഷ്ടം തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് ചെലവുണ്ടാകാം. പുറത്തുനിന്ന് വാങ്ങുന്ന കാർഷിക ഇൻപുട്ടുകൾക്കുള്ള ചെലവ് കുറയ്ക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
ആരാണ് സുഭാഷ് പലേക്കർ?
മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്നുള്ള കർഷകനും പ്രകൃതികൃഷിയുടെ പ്രചാരകനുമാണ് സുഭാഷ് പലേക്കർ. രാസവളങ്ങളെയും കീടനാശിനികളെയും ആശ്രയിക്കുന്ന കൃഷിരീതികൾക്ക് പകരമായി പ്രാദേശിക വിഭവങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള കൃഷി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്. കൃഷിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ മണ്ണിലെ സൂക്ഷ്മജീവികൾക്കും സസ്യങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക വളർച്ചയ്ക്കും നൽകേണ്ട പ്രാധാന്യം അദ്ദേഹം ഉയർത്തിക്കാട്ടി.
പലേക്കറുടെ ആശയങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കർഷകർക്കിടയിലും കൃഷി പരിശീലന പരിപാടികളിലും ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു. പ്രത്യേകിച്ച് കൃഷിച്ചെലവ് കുറയ്ക്കുക, സ്വയംപര്യാപ്തത വർധിപ്പിക്കുക, മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുക എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങളുള്ള കർഷകർക്ക് ഈ രീതി താൽപര്യമുണർത്തി.
എന്നാൽ, പലേക്കറുടെ കൃഷിമാതൃകയിലെ എല്ലാ അവകാശവാദങ്ങളും എല്ലാ വിളകളിലും പ്രദേശങ്ങളിലും ഒരുപോലെ തെളിയിക്കപ്പെട്ടവയല്ല. അതിനാൽ, കൃഷിരീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ആശയങ്ങളും ശാസ്ത്രീയമായി ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ട ഫലങ്ങളും വേർതിരിച്ചറിയേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്.
പലേക്കർ മാതൃകയുടെ നാല് പ്രധാന തൂണുകൾ
പലേക്കറുടെ പ്രകൃതികൃഷി മാതൃകയിൽ ജൈവപ്രവർത്തനങ്ങൾ, മണ്ണിന്റെ സംരക്ഷണം, ജലപരിപാലനം, മിശ്രകൃഷി എന്നിവയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
- ജീവാമൃതം (Jeevamritha)
ചാണകം, ഗോമൂത്രം, ശർക്കര, പയർപ്പൊടി, ചെറിയ അളവിൽ കൃഷിയിടത്തിലെ മണ്ണ്, വെള്ളം തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ച് തയ്യാറാക്കുന്ന മിശ്രിതമാണ് ജീവാമൃതം. മണ്ണിലെ സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ പ്രവർത്തനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. വിളകൾക്ക് ലഭ്യമായ പോഷകങ്ങളുടെ ചംക്രമണത്തിന് ഇത് സഹായകമാകുമെന്നാണ് ഈ കൃഷിരീതിയുടെ വാദം. എന്നാൽ മിശ്രിതത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി അതിന്റെ ഘടനയും മണ്ണിന്റെ സ്വഭാവവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളെ ആശ്രയിക്കും.
- ബീജാമൃതം (Beejamritha)
വിത്ത് വിതയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പ്രകൃതിദത്ത മിശ്രിതം ഉപയോഗിച്ച് പരിചരിക്കുന്ന രീതിയാണിത്. വിത്തിലൂടെയോ മണ്ണിലൂടെയോ പകരുന്ന ചില രോഗങ്ങളുടെ സാധ്യത കുറയ്ക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ എല്ലാ രോഗാണുക്കളെയും നിയന്ത്രിക്കാൻ ബീജാമൃതത്തിന് കഴിയുമെന്ന് കരുതരുത്. വിളയ്ക്കും വിത്തിനും അനുയോജ്യമായ പരിചരണരീതികൾ തിരഞ്ഞെടുക്കണം.
- പുതയിടൽ (Mulching)
ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ, വിളാവശിഷ്ടങ്ങൾ, പുല്ല് തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ച് മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലം മൂടുന്നതാണ് പുതയിടൽ. മണ്ണിലെ ഈർപ്പം നിലനിർത്താനും കളകളുടെ വളർച്ച കുറയ്ക്കാനും മഴവെള്ളത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽനിന്ന് മണ്ണിനെ സംരക്ഷിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. വിളാവശിഷ്ടങ്ങൾ ക്രമേണ വിഘടിക്കുന്നതിലൂടെ മണ്ണിലേക്ക് ജൈവവസ്തുക്കളും ലഭിക്കുന്നു.
- വാപാസ (Whapasa)
മണ്ണിൽ ആവശ്യമായ വായുസഞ്ചാരവും ഈർപ്പവും നിലനിർത്തുന്നതിനാണ് പലേക്കറുടെ വാപാസ ആശയം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. അമിത ജലസേചനം ഒഴിവാക്കി മണ്ണിലെ ഈർപ്പത്തിന്റെ ലഭ്യത പരിഗണിച്ച് വെള്ളം നൽകുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രായോഗിക പ്രസക്തി. എന്നാൽ മണ്ണിന് വായുവും വെള്ളവും ഒരുപോലെ ആവശ്യമാണ്; വാപാസ ആശയം എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും ജലസേചനം ഒഴിവാക്കണമെന്ന നിർദേശമല്ല.
മിശ്രകൃഷിയും ജൈവവൈവിധ്യവും
പലേക്കർ മാതൃകയിൽ ഒരേ കൃഷിയിടത്തിൽ ഒരു വിള മാത്രം വളർത്തുന്നതിനുപകരം വ്യത്യസ്ത വിളകളെ സംയോജിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇതിലൂടെ കർഷകന് ഒരു വിളയിൽനിന്ന് മാത്രം വരുമാനം പ്രതീക്ഷിക്കേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യം കുറയ്ക്കാനാകും. ഒരു വിളയ്ക്ക് വിലയിടിവോ രോഗബാധയോ ഉണ്ടായാൽ മറ്റൊരു വിള വരുമാനത്തിന്റെ ഭാഗിക ഉറവിടമായി മാറാം.
തെങ്ങ്, വാഴ, പച്ചക്കറികൾ, പയർവർഗങ്ങൾ, ഫലവൃക്ഷങ്ങൾ എന്നിവ അനുയോജ്യമായ രീതിയിൽ സംയോജിപ്പിക്കുന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. എന്നാൽ വിളകളുടെ ഉയരം, വേരുകളുടെ വ്യാപ്തി, സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ ലഭ്യത, ജലത്തിനും പോഷകങ്ങൾക്കുമുള്ള ആവശ്യം എന്നിവ കണക്കിലെടുത്തായിരിക്കണം വിളകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത്.
കൃഷിയിടത്തിലെ ജൈവവൈവിധ്യം വർധിക്കുന്നത് ചില ഗുണകരമായ ജീവികൾക്ക് ആവാസവ്യവസ്ഥ ഒരുക്കുകയും കീടങ്ങളുടെ വ്യാപനം നിയന്ത്രിക്കാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യാം. ഇതോടൊപ്പം കീടങ്ങളെ തിരിച്ചറിയൽ, രോഗബാധ നിരീക്ഷിക്കൽ, ആവശ്യമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ശാസ്ത്രീയമായി അംഗീകരിച്ച നിയന്ത്രണരീതികൾ സ്വീകരിക്കൽ എന്നിവയും അനിവാര്യമാണ്.
കേരളത്തിൽ എത്രത്തോളം പ്രായോഗികമാണ്?
കേരളത്തിലെ ചെറുകിട കൃഷിയിടങ്ങൾക്ക് പലേക്കർ മാതൃകയിലെ ചില ആശയങ്ങൾ പ്രയോജനപ്പെടുത്താനാകും. തെങ്ങ്, വാഴ, കുരുമുളക്, പച്ചക്കറികൾ, കിഴങ്ങുവർഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിളകൾ കൃഷി ചെയ്യുന്ന കർഷകർക്ക് പുതയിടൽ, മിശ്രകൃഷി, ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങളുടെ പുനരുപയോഗം എന്നിവയിൽനിന്ന് ഗുണം ലഭിക്കാം.
ഉദാഹരണത്തിന്, തെങ്ങിൻതോപ്പിൽ വീഴുന്ന ഓലകളും മറ്റ് സസ്യാവശിഷ്ടങ്ങളും യുക്തിപൂർവം ഉപയോഗിക്കുന്നത് മണ്ണിലെ ഈർപ്പം നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കും. തെങ്ങിനിടയിൽ അനുയോജ്യമായ ഇടവിളകൾ കൃഷി ചെയ്യുന്നതിലൂടെ ഒരേ ഭൂമിയിൽനിന്ന് ഒന്നിലധികം വരുമാനസ്രോതസ്സുകൾ സൃഷ്ടിക്കാനുമാകും.
എന്നാൽ കേരളത്തിന്റെ ഉയർന്ന മഴലഭ്യത, മണ്ണിന്റെ അമ്ലത്വം, കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളിലെ മണ്ണൊലിപ്പ്, തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ ഉപ്പിന്റെ സാന്നിധ്യം എന്നിവ പരിഗണിക്കണം. ഇടുക്കിയിലെ ഏലം കൃഷിക്കും വയനാട്ടിലെ കാപ്പിക്കും കുട്ടനാട്ടിലെ നെൽകൃഷിക്കും ഒരേ കൃഷിരീതി മാറ്റമില്ലാതെ പ്രയോഗിക്കാനാവില്ല. ഓരോ പ്രദേശത്തിന്റെയും മണ്ണ്, കാലാവസ്ഥ, വിളയുടെ പോഷകാവശ്യം, രോഗകീടസാധ്യത എന്നിവ വിലയിരുത്തണം.
ഗുണങ്ങളും പരിമിതികളും
പലേക്കർ മാതൃകയുടെ പ്രധാന ആകർഷണം കൃഷിച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനുള്ള സാധ്യതയാണ്. വളങ്ങൾ, കീടനാശിനികൾ തുടങ്ങിയവ വാങ്ങുന്നതിനുള്ള ചെലവ് കുറയുന്നത് കർഷകന് ആശ്വാസമാകാം. മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലം സംരക്ഷിക്കുക, ജൈവവസ്തുക്കളുടെ പുനരുപയോഗം വർധിപ്പിക്കുക, വിളവൈവിധ്യം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിനും സഹായകമാണ്.
എന്നാൽ ഈ മാതൃക സ്വീകരിച്ചാൽ എല്ലാ കർഷകർക്കും ഒരേ അളവിൽ വിളവ് ലഭിക്കുമെന്നോ വരുമാനം ഉടൻ വർധിക്കുമെന്നോ ഉറപ്പുനൽകാനാവില്ല. പരമ്പരാഗത കൃഷിയിൽനിന്ന് പ്രകൃതികൃഷിയിലേക്ക് മാറുമ്പോൾ ചില വിളകളിൽ വിളവിൽ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാകാം. പോഷകങ്ങളുടെ ലഭ്യത, രോഗകീടനിയന്ത്രണം, തൊഴിൽ ആവശ്യകത, വിപണിയിലെ വില, ഉൽപന്നങ്ങളുടെ വിൽപനാവസരങ്ങൾ എന്നിവയും സാമ്പത്തിക ഫലത്തെ സ്വാധീനിക്കും. പ്രകൃതികൃഷിയുടെ ദീർഘകാല വിളവ്, മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം, ജലോപയോഗം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ദീർഘകാല പഠനങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.
അതുകൊണ്ട്, മുഴുവൻ കൃഷിയിടത്തിലും ഒരേസമയം മാറ്റം വരുത്തുന്നതിനുപകരം ചെറിയൊരു ഭാഗത്ത് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ കൃഷി ആരംഭിക്കുന്നത് പ്രായോഗികമായിരിക്കും. പരമ്പരാഗത രീതിയിലുള്ള കൃഷിയിടവുമായി ചെലവ്, വിളവ്, തൊഴിൽ, ജലോപയോഗം എന്നിവ താരതമ്യം ചെയ്ത് ഫലങ്ങൾ വിലയിരുത്താം.
സർക്കാർ പിന്തുണയും ഭാവിയും
ഇന്ത്യയിൽ പ്രകൃതികൃഷിക്ക് നയപരമായ പിന്തുണയും ലഭിച്ചുവരുന്നു. 2024 നവംബറിൽ കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ അംഗീകരിച്ച നാഷണൽ മിഷൻ ഓൺ നാചുറൽ ഫാമിങ് (National Mission on Natural Farming) രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം കുറയ്ക്കുന്ന പ്രകൃതികൃഷിരീതികൾ വ്യാപിപ്പിക്കുക, കർഷകർക്ക് പരിശീലനം നൽകുക, പ്രാദേശിക ജൈവവിഭവങ്ങളുടെ ഉപയോഗം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക എന്നിവ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
എന്നാൽ പ്രകൃതികൃഷിയുടെ പേരിൽ മാത്രം ഏതെങ്കിലും ഉൽപന്നം ജൈവമാണെന്നോ രാസാവശിഷ്ടങ്ങളില്ലാത്തതാണെന്നോ ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല. ഉൽപാദനരീതി, പരിശോധന, ബാധകമായ സർട്ടിഫിക്കേഷൻ മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവയും പ്രധാനമാണ്.
കർഷകരുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയും മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യവും ഒരുപോലെ സംരക്ഷിക്കുന്ന കൃഷിരീതികൾ കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ് ഇന്നത്തെ പ്രധാന വെല്ലുവിളി. പലേക്കർ മാതൃക ഈ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ബദൽ സമീപനമാണ്. അതിന്റെ ഗുണങ്ങൾ പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ പരിശോധിക്കുകയും ശാസ്ത്രീയ അറിവിനൊപ്പം കർഷകരുടെ അനുഭവങ്ങളും പരിഗണിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായ കൃഷിരീതികൾ രൂപപ്പെടുത്താനാകുക.
പ്രകൃതികൃഷിയുടെ യഥാർഥ വിജയം രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗം ഒഴിവാക്കുന്നതിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല; മണ്ണിന്റെ ആരോഗ്യം നിലനിർത്തിക്കൊണ്ട് കർഷകന് മാന്യമായ വരുമാനവും ദീർഘകാല കാർഷിക സുരക്ഷയും ഉറപ്പാക്കുന്നതിലാണ്.
