ഡോളമൈറ്റ്‌സ്: ആകാശത്തെ തൊടുന്ന പർവ്വതങ്ങളും പ്രകൃതിയുടെ മാന്ത്രിക കാൻവാസും

വടക്കൻ ഇറ്റലിയുടെ ഭൂപ്രകൃതിയിൽ വാനോളമുയർന്നു നിൽക്കുന്ന ഡോളമൈറ്റ്‌സ് വെറുമൊരു പർവ്വതനിരയല്ല; മറിച്ച്, അപൂർവ്വമായ ചുണ്ണാമ്പുകല്ല് കൊടുമുടികളും, നിഗൂഢമായ ഐതിഹ്യങ്ങളും, മനോഹരമായ തടാകങ്ങളും സമന്വയിക്കുന്ന ഒരു അത്ഭുത ലോകമാണ്. യൂറോപ്യൻ ഭൂപ്രകൃതി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്ന വടക്കുകിഴക്കൻ ഇറ്റലിയിൽ, വെനെറ്റോ (Veneto), ട്രെൻ്റിനോ-ആൽറ്റോ അഡിഗെ/സുഡ്‌തിരോൾ (Trentino-Alto Adige/Südtirol), ഫ്രിയൂലി വെനേഷ്യ ഗിയൂലിയ (Friuli Venezia Giulia) എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലായി ഈ പർവ്വതനിര വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു.

മഞ്ഞുമൂടിയ കടുംനിറത്തിലുള്ള സാധാരണ പർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇവയുടെ ചാരനിറവും ഇളം റോസ് (pinkish) നിറവുമുള്ള പാറക്കെട്ടുകൾ നീലാകാശത്തിന് താഴെ പച്ചപ്പു നിറഞ്ഞ താഴ്വരകളുമായി വേറിട്ടൊരു ദൃശ്യവിരുന്ന് ഒരുക്കുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് സഞ്ചാരികളെയും പർവ്വതാരോഹകരെയും ആകർഷിക്കുന്ന ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ പോസ്റ്റ്കാർഡ് ഭംഗിക്ക് പിന്നിൽ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ ഭൗമശാസ്ത്ര ചരിത്രവും സമ്പന്നമായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകവുമുണ്ട്.

ഇന്ന് ആകാശത്തെ സ്പർശിക്കുന്ന ഈ കൂറ്റൻ പർവ്വതങ്ങൾ ഒരുകാലത്ത് ഒരു ഉഷ്ണമേഖലാ സമുദ്രത്തിനടിയിൽ മറഞ്ഞിരുന്നവയായിരുന്നു എന്നതാണ് ഡോളമൈറ്റ്‌സിന്റെ ഏറ്റവും വിസ്മയകരമായ രഹസ്യം. മനുഷ്യ നാഗരികത ഉയർന്നുവരുന്നതിനും കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, അതായത് ഏകദേശം 250 മുതൽ 280 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് (Triassic Period), പവഴപ്പുറ്റുകളും കടൽജീവികളും നിറഞ്ഞ ചൂടുള്ള കടലായിരുന്നു ഇത്. സമുദ്ര അടിത്തട്ടിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ ജൈവാവശിഷ്ടങ്ങളും കൽപ്പാളികളും അഗ്നിപർവ്വത പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും ഭൂഖണ്ഡ ഫലകങ്ങളുടെ കൂട്ടിയിടിയുടെയും ഫലമായി ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് ഇന്നത്തെ കൂറ്റൻ പർവ്വതങ്ങളായി രൂപാന്തരപ്പെടുകയായിരുന്നു.

ട്രയാസിക് യുഗത്തിലെ സമുദ്രജീവികളുടെ ഫോസിലുകൾ ഇന്നും ഈ പാറകളിൽ ഭദ്രമായി സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഭൂമിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ അപൂർവ്വമായ ഒരു ജീവശാസ്ത്ര വിവരശേഖരം കൂടിയായതുകൊണ്ട് തന്നെ, 2009-ൽ യുനെസ്കോ (UNESCO) ഈ പ്രദേശത്തെ ലോക പൈതൃക കേന്ദ്രമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1,41,903 ഹെക്ടറിലധികം വിസ്തൃതിയിലുള്ള ഈ പൈതൃക ഭൂമി ഒരൊറ്റ നിരയല്ല, മറിച്ച് ഒമ്പത് ഭൂമിശാസ്ത്ര മേഖലകളായി തിരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്.

ഈ പർവ്വതനിരയുടെ നാമകരണത്തിന് പിന്നിലും ശാസ്ത്രീയമായ ഒരു രസകരമായ ചരിത്രമുണ്ട്. കാൽസ്യവും മഗ്നീഷ്യവും അടങ്ങിയ കാർബണേറ്റ് ധാതുവായ ‘ഡോളമൈറ്റ്’ (Dolomite) എന്ന പാറയിൽ നിന്നാണ് ഈ പ്രദേശത്തിന് ഡോളമൈറ്റ്‌സ് എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഫ്രഞ്ച് ഭൗമശാസ്ത്രജ്ഞനായ ദിയോദത് ഡി ഡോളമിയു (Déodat de Dolomieu) ഇവിടെ നടത്തിയ അന്വേഷണങ്ങളാണ് ഈ അപൂർവ്വ ധാതുവിനെ ശാസ്ത്രലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തിയത്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഈ ധാതുവിന് ‘ഡോളമൈറ്റ്’ എന്നും പർവ്വതനിരയ്ക്ക് ‘ഡോളമൈറ്റ്‌സ്’ എന്നും പേരിട്ടു. ഈ ശാസ്ത്രീയ നാമം സാർവത്രികമാകുന്നതിന് മുൻപ്, വെളുത്ത നിറമുള്ള പാറക്കെട്ടുകൾ കാരണം ഈ മലനിരകൾ ‘മോന്തി പാലിദി’ (Monti Pallidi) അഥവാ ‘വിളറിയ പർവ്വതങ്ങൾ’ (Pale Mountains) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കടുത്ത വനമേഖലകൾക്കും പച്ചപ്പു നിറഞ്ഞ പുൽമേടുകൾക്കും മുകളിൽ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ഈ വിളറിയ പാറക്കെട്ടുകൾ പ്രദേശത്തിന് അസാധാരണമായ ഒരു ദൃശ്യഭംഗി നൽകുന്നു.

ഡോളമൈറ്റ്‌സിലെ ഏറ്റവും മനോഹരവും മാന്ത്രികവുമായ പ്രതിഭാസമാണ് ‘എൻറോസാദിര’ (Enrosadira). സൂര്യൻ അസ്തമയത്തിലേക്കോ ഉദയത്തിലേക്കോ അടുക്കുമ്പോൾ, പർവ്വതങ്ങളുടെ ചാരനിറമുള്ള പാറക്കെട്ടുകൾ പെട്ടെന്ന് നിറം മാറാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഇളം റോസ്, ഓറഞ്ച്, കടും ചുവപ്പ്, ധൂമ്രനൂൽ (violet) എന്നീ നിറങ്ങളിലേക്ക് കൊടുമുടികൾ മാറുന്ന കാഴ്ച അവിസ്മരണീയമാണ്. കുന്നിൻ ചരിവുകളിലെ പാറകളിൽ സൂര്യപ്രകാശം തട്ടി പ്രതിഫലിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ പ്രതിഭാസം ഉണ്ടാകുന്നത്. പ്രദേശവാസികളുടെ പ്രാദേശിക ഭാഷയായ ലാഡിനിൽ (Ladin) ‘റോസ് നിറമായി മാറുന്നത്’ എന്നാണ് എൻറോസാദിര എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം. അസ്തമയ സൂര്യന്റെ അവസാന രശ്മികൾ കൊടുമുടികളെ തൊടുമ്പോൾ പർവ്വതങ്ങൾ ഉള്ളിൽ നിന്ന് പ്രകാശിക്കുന്നത് പോലെ തോന്നും. സാധാരണ സൂര്യോദയങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, പർവ്വതങ്ങൾ തന്നെ ഈ വർണ്ണശബളമായ നാടകത്തിൽ പങ്കാളികളാകുന്നതായി തോന്നിക്കുന്ന ഈ കാഴ്ച കാണാൻ ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ആളുകൾ ഇവിടെയെത്തുന്നത്.

ഡോളമൈറ്റ്‌സിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ അടയാളങ്ങളിലൊന്നാണ് ‘ട്രെ ചിമേ ദി ലാവാറെഡോ’ (Tre Cime di Lavaredo) അഥവാ ലാവാറെഡോയിലെ മൂന്ന് കൊടുമുടികൾ. പ്രകൃതിയുടെ കൂറ്റൻ ഗോപുരങ്ങൾ പോലെ കുത്തനെ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ഈ മൂന്ന് പാറക്കെട്ടുകൾ യൂറോപ്പിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ പർവ്വത കാഴ്ചകളിലൊന്നാണ്. ഇവയെ ചുറ്റിയുള്ള വട്ടത്തിലുള്ള നടപ്പാതകൾ സഞ്ചാരികൾക്ക് താഴ്വരകളുടെയും പർവ്വതങ്ങളുടെയും മനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങൾ സമ്മാനിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തിന് പിന്നിൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ഒരു രക്തരൂക്ഷിതമായ അധ്യായം കൂടിയുണ്ട്. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ഇറ്റാലിയൻ, ഓസ്ട്രോ-ഹംഗേറിയൻ സൈന്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ആൽപൈൻ യുദ്ധമുഖമായിരുന്നു ഈ പ്രദേശം.

യുദ്ധകാലത്ത് നിർമ്മിച്ച തുരങ്കങ്ങളും സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും ഇന്നും ഇവിടെ കാണാം. അന്ന് മനുഷ്യരുടെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഈ ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷം പ്രകൃതിയുടെ പ്രതാപവും മനുഷ്യന്റെ വിനാശകരമായ ചരിത്രവും ഒരുപോലെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

പർവ്വതനിരകൾക്ക് പുറമേ, കണ്ണാടി പോലെ തിളങ്ങുന്ന ആൽപൈൻ തടാകങ്ങളും ഡോളമൈറ്റ്‌സിന്റെ ആകർഷണമാണ്. പച്ചമരങ്ങളും ഉയർന്ന മലനിരകളും ചുറ്റപ്പെട്ട ‘ലാഗോ ദി ബ്രെയാസ്’ (Lago di Braies) എന്ന തടാകം പ്രദേശത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലൊന്നാണ്. പ്രതലം ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ ഇതിലെ പച്ചമരതക വെള്ളത്തിൽ പർവ്വതങ്ങൾ പെർഫെക്റ്റ് പ്രതിബിംബമായി തെളിയുന്നു. തടാകത്തിൽ ഒഴുകിനടക്കുന്ന പരമ്പരാഗത തടി വള്ളങ്ങൾ ഇതിന് കൂടുതൽ ചാരുത നൽകുന്നു. മനോഹരമായ വർണ്ണങ്ങളാൽ അനുഗ്രഹീതമായ ‘ലാഗോ ദി കരെസ്സ’ (Lago di Carezza) തടാകവും ലാത്തമർ (Latemar) പർവ്വതനിരയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വേറിട്ടുനിൽക്കുന്നു. കടൽനാഗത്തെയും കാമഭ്രാന്തനായ മന്ത്രവാദിയെയും കുറിച്ചുള്ള പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങൾ ഈ തടാകത്തിന് നിഗൂഢതയുടെ ഒരു മാനം നൽകുന്നു. വിശാലമായ വെള്ളത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ‘ലാഗോ ദി മിസുറിന’ (Lago di Misurina) തടാകവും ഇവിടുത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന ആകർഷണമാണ്.

പ്രകൃതിഭംഗിക്ക് പുറമേ, വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളുടെയും ഭാഷകളുടെയും ഒരു മനോഹര സംഗമം കൂടിയാണ് ഡോളമൈറ്റ്‌സ്. ഇറ്റാലിയൻ, ജർമ്മൻ ഭാഷകൾ പ്രദേശത്തുടനീളം സംസാരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, വൽ ഗാർഡെന (Val Gardena), വൽ ബാദിയ (Val Badia), വൽ ദി ഫാസ (Val di Fassa) എന്നീ താഴ്വരകളിൽ പുരാതന റോമൻസ് ഭാഷയായ ‘ലാഡിൻ’ (Ladin) ഇന്നും പ്രാദേശിക ജനവിഭാഗങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ചുപോരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിലും സ്വന്തം സാംസ്കാരിക വ്യക്തിത്വം നിലനിർത്താൻ ഇവിടുത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് സാധിച്ചു. പരമ്പരാഗത തടി വീടുകളും, മലയോര ഫാമുകളും, ചെറിയ പള്ളികളും ഇവിടുത്തെ ഗ്രാമീണ ജീവിതത്തിന്റെ തനിമ വ്യക്തമാക്കുന്നു. വേനൽക്കാലത്ത് ഉയർന്ന പുൽമേടുകളിൽ കന്നുകാലികളെ മേയിക്കുന്ന കർഷകരും അവരുടെ പരമ്പരാഗത ജീവിതരീതികളും ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ജൈവ-സാംസ്കാരിക വ്യവസ്ഥയെ സജീവമായി നിലനിർത്തുന്നു.

ഇവിടുത്തെ ഭക്ഷണ സംസ്കാരവും വൈവിധ്യമാർന്ന ഈ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. ഇറ്റാലിയൻ പാചകരീതികളും ജർമ്മൻ ആൽപൈൻ പാരമ്പര്യങ്ങളും സമന്വയിക്കുന്ന രുചികരമായ വിഭവങ്ങളാണ് ഡോളമൈറ്റ്‌സിലുള്ളത്. ‘കാനെദെർലി’ (Canederli) എന്ന് വിളിക്കുന്ന പരമ്പരാഗത ഡംപ്ലിംഗുകൾ, വീട്ടിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന പാസ്ത, പുകച്ച ഉണക്കിയ മാംസമായ സ്പെക്ക് (Speck), പർവ്വതപ്രദേശത്തെ വിശിഷ്ടമായ ചീസുകൾ, ആപ്പിൾ വിഭവങ്ങൾ എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഭക്ഷണങ്ങളാണ്. പ്രദേശത്തെ കർഷക സംസ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഉടലെടുത്ത ഈ വിഭവങ്ങൾ തണുപ്പുള്ള പർവ്വത അന്തരീക്ഷത്തിന് അനുയോജ്യവും സഞ്ചാരികൾക്ക് സവിശേഷമായ ഒരു ഭക്ഷണാനുഭവം നൽകുന്നവയുമാണ്.

വർഷത്തിൽ ഏത് സമയത്തും സാഹസികരെ സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു പറുദീസയാണ് ഈ പ്രദേശം. വേനൽക്കാലത്ത് ഹൈക്കിംഗ്, പർവ്വതാരോഹണം, സൈക്ലിംഗ് എന്നിവയ്ക്കായി നൂറുകണക്കിന് പാതകളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. പരിചയസമ്പന്നരായ പർവ്വതാരോഹകർക്കായി സ്റ്റീൽ കേബിളുകളും ഏണികളും സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുള്ള ‘വിയാ ഫെറാറ്റ’ (Via Ferrata) എന്ന സുരക്ഷിതമായ ക്ലൈംബിംഗ് പാതകളും ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്. ശൈത്യകാലത്ത് ഈ പ്രദേശം മഞ്ഞുമൂടിയ ഒരു സ്കീയിംഗ് കേന്ദ്രമായി മാറുന്നു. പ്രശസ്തമായ ‘ഡോളമിറ്റി സൂപ്പർസ്കീ’ (Dolomiti Superski) ശൃംഖല നിരവധിയായ സ്കീയിംഗ് ചരിവുകളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇവിടുത്തെ ‘കോർട്ടിന ഡി അമ്പെസോ’ (Cortina d’Ampezzo) എന്ന നഗരം ‘ഡോളമൈറ്റ്‌സിന്റെ രാജ്ഞി’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്.

എങ്കിലും, അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപ്രീതി ഡോളമൈറ്റ്‌സിന് ചില ഭീഷണികളും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരം സാമ്പത്തിക വളർച്ച നൽകുമെങ്കിലും, അമിതമായ സഞ്ചാരികളുടെ ഒഴുക്ക് ഈ ആൽപൈൻ പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വെല്ലുവിളിയാണ്. ഗതാഗതക്കുരുക്ക്, മാലിന്യങ്ങൾ, വന്യജീവികൾ നേരിടുന്ന തടസ്സങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം എന്നിവ പ്രധാന ആശങ്കകളാണ്. 2022 ജൂലൈയിൽ മർമോലാഡ (Marmolada) ഹിമാനിയുടെ ഒരു ഭാഗം തകർന്നുണ്ടായ ദുരന്തം കാലാവസ്ഥ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ഭയാനകമായ സൂചന നൽകുന്നു. ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള വിനോദസഞ്ചാരവും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണവും നടപ്പിലാക്കിയാൽ മാത്രമേ വരുംതലമുറകൾക്കായി ഈ അത്ഭുതം നിലനിർത്താൻ സാധിക്കൂ.