റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ രണ്ടായിരം രൂപ നോട്ട് കഴിഞ്ഞയാഴ്ച വിനിമയത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റിയതിന് പിന്നാലെ, ഇന്ത്യയുമായി നീണ്ട തുറന്ന അതിർത്തിയുള്ള അയൽരാജ്യമായ നേപ്പാളിൽ ഈ തീരുമാനത്തിന്റെ ഫലത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞ വെള്ളിയാഴ്ച ഇന്ത്യയിൽ പുറത്തിറക്കിയ പ്രസ്താവനയിൽ, 2000 രൂപ നോട്ടുകൾ സാധുതയുള്ളതായി തുടരുമെന്നും മെയ് 23 നും സെപ്റ്റംബർ 30 നും ഇടയിൽ ബാങ്കുകളിൽ മാറ്റാമെന്നും ആർബിഐ അറിയിച്ചിരുന്നു.
2016 നവംബറിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി 500, 1000 രൂപ നോട്ടുകൾ അസാധുവാക്കിയതായി പ്രഖ്യാപിച്ചത് ഓർക്കുക. ഇതിനെയാണ് നോട്ട് നിരോധനം എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നത്, അത് വ്യാപകമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തി. ഇന്ത്യയുടെ ഈ ചുവടുവെപ്പ് ആറ് വർഷം പിന്നിട്ടിട്ടും നേപ്പാളിൽ നിന്ന് നിരോധിച്ച നോട്ടുകൾ പിൻവലിക്കാൻ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ധാരണയായിട്ടില്ല. ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ 2000 രൂപ നോട്ടുകൾ ഇന്ത്യ പിൻവലിച്ചത് നേപ്പാളിൽ എന്ത് ഫലമുണ്ടാക്കുമെന്ന ചോദ്യമാണ് ഉയരുന്നത്.
ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ നോട്ട് നിരോധനത്തിന്റെ ഫലം എന്തായിരുന്നു?
2016ൽ ഇന്ത്യ പെട്ടെന്ന് 500, 1000 രൂപ നോട്ടുകൾ നിരോധിച്ചപ്പോൾ നേപ്പാളിലെ ബാങ്കുകളിൽ 8.11 കോടി രൂപയുടെ നോട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. നേപ്പാൾ രാഷ്ട്ര ബാങ്കിന്റെ (സെൻട്രൽ ബാങ്ക്) കണക്കുകൾ പ്രകാരം 500ന്റെ 68,147 നോട്ടുകളും 1000ന്റെ 16,552 നോട്ടുകളും രാജ്യത്തെ വിവിധ ബാങ്കുകളിൽ ഇപ്പോഴും സുരക്ഷിതമാണ്.
ഇതിനുപുറമെ, നേപ്പാളിലെ സാധാരണക്കാർക്കും ഈ നോട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവയുടെ അളവിന്റെ കൃത്യമായ കണക്കില്ലെങ്കിലും. 2016ലെ നോട്ട് നിരോധനത്തിന് ശേഷം 100 രൂപ നോട്ടിന് മുകളിലുള്ള ഇന്ത്യൻ നോട്ടുകൾ നേപ്പാളിൽ പ്രചാരത്തിലില്ല. സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ഓഫ് നേപ്പാളും ഇത് സംബന്ധിച്ച് നോട്ടീസ് നൽകിയിരുന്നു.
നേപ്പാൾ രാഷ്ട്ര ബാങ്ക് വക്താവ് നാരായൺ പ്രസാദ് പൊഖാരെൽ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, “100 രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ഇന്ത്യൻ കറൻസി നോട്ടുകൾ നേപ്പാളിൽ അസാധുവാണെന്ന് ജനങ്ങളെ അറിയിക്കാൻ ഒരു പൊതു അറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.” അതായത് നേപ്പാളിലെ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിൽ നിലവിൽ 100 രൂപയിൽ കൂടുതൽ മൂല്യമുള്ള ഇന്ത്യൻ നോട്ടുകളില്ല.
നേപ്പാൾ സെൻട്രൽ ബാങ്കും നൂറ് രൂപയിൽ കൂടുതൽ നോട്ടുകൾ കൊണ്ടുവരുന്നതും കൊണ്ടുപോകുന്നതും നിരോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, “ഇന്ത്യയിൽ 2000 രൂപ നോട്ടുകൾ പിൻവലിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം നേപ്പാളിൽ പൂജ്യമായിരിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമായി പറയാൻ കഴിയും” എന്ന് പൊഖ്രെൽ പറയുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, നേപ്പാളിലെ സാധാരണക്കാർക്ക് തീർച്ചയായും അത്തരം നോട്ടുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കും, അവർക്ക് പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വന്നേക്കാം.
പൊഖാരെൽ പറയുന്നു, “നേപ്പാളിന്റെ ഇന്ത്യൻ അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിലെ ആളുകൾക്ക് തീർച്ചയായും ഇന്ത്യൻ കറൻസി ഉണ്ടായിരിക്കും. ഇത്തരക്കാർ സൗകര്യാർത്ഥം ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള നോട്ടുകൾ കൊണ്ടുപോകുന്നു. അവർക്ക് അസൗകര്യം ഉണ്ടായേക്കാം.
നോട്ട് കൈവശമുള്ള നേപ്പാളികൾക്ക് എന്ത് സംഭവിക്കും?
ഇന്ത്യയ്ക്കും നേപ്പാളിനും ഇടയിൽ ഒരു നീണ്ട തുറന്ന അതിർത്തിയുണ്ട്, അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും അതിന്റെ സഞ്ചാരത്തിന് നിയന്ത്രണങ്ങളൊന്നുമില്ല. അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ ആളുകൾക്ക് ഇന്ത്യയ്ക്കും നേപ്പാളിനും ഇടയിൽ എളുപ്പത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാനാകും. ഇന്ത്യയിലെ ആളുകളും നേപ്പാളിൽ വളരെ എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരുകയും അവിടത്തെ മാർക്കറ്റുകളിൽ ഷോപ്പിംഗ് നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെയും നേപ്പാളിന്റെയും അതിർത്തി ജില്ലകളിലും ഇടപാടുകൾ നടക്കുന്നത് ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും കറൻസിയിലാണ്. ഔദ്യോഗികമായി നേപ്പാളിൽ രണ്ടായിരം രൂപ നോട്ടുകൾ ഇല്ലെങ്കിലും നേപ്പാളിലുള്ളവരുടെ കൈവശം ഈ നോട്ടുകൾ ഉണ്ടാകുമെന്ന് അനുമാനിക്കാം.
റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ അറിയിപ്പ് അനുസരിച്ച്, മെയ് 23 ന് ശേഷം, ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് നോട്ടുകൾ മാറ്റുകയോ അക്കൗണ്ടുകളിൽ നിക്ഷേപിക്കുകയോ ചെയ്യാം. അതേസമയം, നേപ്പാളിൽ 2000 രൂപ നോട്ടുകൾ കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്നവർ സ്വന്തം തലത്തിൽ അവ മാറ്റി നൽകേണ്ടിവരുമെന്ന് നേപ്പാൾ രാഷ്ട്ര ബാങ്ക് വക്താവ് നാരായൺ പ്രസാദ് പൊഖാരെൽ പറയുന്നു.
പൊഖ്രെൽ പറയുന്നു, “വ്യക്തിഗത പരിശ്രമത്തിലൂടെ മാത്രമേ ആളുകൾക്ക് നോട്ടുകൾ മാറ്റേണ്ടിവരൂ. നേപ്പാളിൽ 2000 രൂപ നോട്ട് നിയമവിരുദ്ധമായതിനാൽ ഇന്ത്യയ്ക്കും നേപ്പാളിനും ഇടയിലുള്ള ബാങ്കിംഗ് മാർഗങ്ങളിലൂടെ ഇത് ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. ഈ നോട്ടുകൾ മാറ്റേണ്ടിവരും. ആളുകൾ അവരുടെ നോട്ടുകൾ മാറ്റിയില്ലെങ്കിൽ, അവർ കടലാസ് കഷണങ്ങൾ പോലെ തന്നെ തുടരും.
നേരത്തെയും നേപ്പാൾ ഇന്ത്യയുടെ ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള നോട്ടുകൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നില്ലെന്നാണ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറയുന്നത്. 2016ലെ നോട്ട് അസാധുവാക്കലിന് മുമ്പ് ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേപ്പാൾ സന്ദർശന വേളയിൽ ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ധാരണയുണ്ടാക്കുകയും ഇന്ത്യയുടെ 500, 1000 രൂപാ നോട്ടുകൾ നേപ്പാളിൽ ഓടാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു.
നേപ്പാൾ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശന വേളയിൽ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?
6 വർഷം മുമ്പ് ഇന്ത്യയിൽ നോട്ട് അസാധുവാക്കലിന് ശേഷം, നേപ്പാളിലെ ബാങ്കിംഗ് സംവിധാനത്തിൽ നിലവിലുള്ള അഞ്ഞൂറിന്റെയും ആയിരത്തിന്റെയും നോട്ടുകളെക്കുറിച്ച് ഇന്ത്യയിലെയും നേപ്പാളിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥർ തമ്മിൽ നിരവധി തവണ ചർച്ചകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്.
മുൻ നേപ്പാളി പ്രധാനമന്ത്രി ഷേർ ബഹാദൂർ ദ്യൂബയുടെ ഇന്ത്യാ സന്ദർശന വേളയിൽ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് 8.1 കോടി രൂപ കൈമാറാൻ നേപ്പാൾ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെ ഇരുരാജ്യങ്ങളിലെയും സെൻട്രൽ ബാങ്കുകളുടെ ഗവർണർമാർ തമ്മിൽ ചർച്ച നടന്നു. എന്നാൽ സർക്കാർ തലത്തിൽ മാത്രമേ ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ കഴിയൂ എന്ന് ഇന്ത്യയുടെ സെൻട്രൽ ബാങ്ക് ഗവർണർ നേപ്പാളിനോട് സൂചിപ്പിച്ചു.
ഏപ്രിൽ 28ന് ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും സെൻട്രൽ ബാങ്കുകളുടെ സാങ്കേതിക സമിതി യോഗം ചേർന്നിരുന്നുവെങ്കിലും ഈ വിഷയം അജണ്ടയിലില്ലായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ അധികൃതരുമായി പലതവണ ചർച്ച നടത്തിയിട്ടും പരിഹാരമൊന്നും കണ്ടെത്തിയിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ നേപ്പാൾ അധികൃതർ ഈ പ്രശ്നപരിഹാരത്തെക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ വലിയ പ്രതീക്ഷയില്ല.
പൊഖ്രെൽ പറയുന്നു, “നേപ്പാളിന്റെ പരാജയം അംഗീകരിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണ്, കാരണം നിരവധി തവണ ശ്രമിച്ചിട്ടും എവിടെയും കേൾക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.” നേപ്പാൾ പ്രധാനമന്ത്രി പുഷ്പ കമാൽ ദഹൽ ‘പ്രചണ്ഡ’ ഇന്ത്യ സന്ദർശിക്കാനിരിക്കെ, നോട്ട് അസാധുവാക്കൽ വിഷയം ഉന്നയിക്കാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കൂടുതലല്ലെന്ന് നേപ്പാൾ അധികൃതർ പറയുന്നു.
നേപ്പാളിലും നോട്ട് നിരോധനം നടക്കുമോ?
കഴിഞ്ഞ കുറച്ച് മാസങ്ങളായി, നേപ്പാളിൽ സ്ഥിരമായ ചുവന്ന നോട്ടുകൾ വിനിമയത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തായേക്കുമെന്ന് ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അതിനുള്ള സാധ്യതയില്ലെന്നാണ് അധികൃതർ പറയുന്നത്. നേപ്പാളിന്റെ നോട്ടുകൾ പുറത്ത് അച്ചടിക്കുന്നു. ഇതിന് ധാരാളം ചെലവുണ്ട്. നോട്ട് നിരോധനം ഈ ചെലവിനെ നശിപ്പിക്കും.
പൊഖ്രെൽ പറയുന്നു, “…1000 രൂപ നോട്ടുകൾ അസാധുവാക്കിയതിനുപകരം, ഞങ്ങൾ പൂജ്യത്തിലെത്തും, നമുക്ക് ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ. നമുക്ക് അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ ടെൻഡർ ചെയ്യണം, അച്ചടി പൂർത്തിയായി, നോട്ടുകൾ നേപ്പാളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു, തുടർന്ന് അവയുടെ വിതരണം നടക്കുന്നു. ഇതിനെല്ലാം സമയമെടുക്കും. നേപ്പാളിൽ നോട്ട് അസാധുവാക്കലിന് എന്തെങ്കിലും സാധ്യതയുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, അത് വളരെക്കാലം മുൻകൂട്ടി തയ്യാറാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
നേപ്പാളിൽ ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് നോട്ടുകൾ അച്ചടിച്ച് വിപണിയിലിറക്കുന്നതാണ് മറ്റൊരു സാധ്യത. ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ നേപ്പാളിൽ ശക്തമായ സർക്കാർ ഉണ്ടായാൽ മാത്രമേ സ്ഥിരമായ നോട്ടുകളുടെ വിനിമയം തടയാൻ സാധിക്കൂവെന്നാണ് അധികൃതർ പറയുന്നത്.
