| വേദനായകി
ഇരുമ്പഴികൾക്കപ്പുറം ഉയർന്ന ഒരു വാചകം. “ഞാൻ കസ്റ്റഡിയിലാണ്, പക്ഷേ ഈ പ്രസ്ഥാനം കസ്റ്റഡിയിലല്ല.” പോലീസ് വാഹനത്തിനുള്ളിൽനിന്ന് നേഹ ബോറ നടത്തിയ ഈ പ്രഖ്യാപനം, പ്രതിഷേധത്തിന്റെ കരുത്തും പ്രതിരോധത്തിന്റെ ആത്മാവും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന വാക്കുകളായി മാറി. അധികാരത്തിന്റെ ബലപ്രയോഗത്തിന് മുന്നിൽ പതറാതെ നിൽക്കുന്ന യുവത്വത്തിന്റെ പ്രതീകമായി നേഹയെ അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് ഈ പ്രക്ഷോഭം.
ഇടതുപക്ഷ വിദ്യാർഥി സംഘടനയായ ഓൾ ഇന്ത്യ സ്റ്റുഡന്റ്സ് അസോസിയേഷന്റെ (ഐസ) ദേശീയ പ്രസിഡന്റായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന നേഹയുടെ രാഷ്ട്രീയയാത്ര തുടങ്ങുന്നത് തെരുവുനാടകങ്ങളുടെ വേദികളിൽനിന്നാണ്. കലയും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തിരിച്ചറിഞ്ഞ അവർ, പിന്നീട് പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരായ വിദ്യാർഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലൂടെ സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കടന്നു. അനീതികൾക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്തുക എന്നത് കലാകാരന്റെ കൂടി ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന ബോധ്യമാണ് ആ യാത്രയ്ക്ക് വഴികാട്ടിയായത്.
വോട്ട് ക്രമക്കേടുകളും വോട്ടർപട്ടികയിലെ ക്രമക്കേടുകളും ആരോപിച്ച് രാജ്യത്ത് ഉയരുന്ന പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് നേഹ വീണ്ടും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രമാകുന്നത്. വോട്ടർമാരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കണമെന്നും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ സുതാര്യമാക്കണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങളിൽ അവർ മുൻനിരയിലുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. ഡൽഹിയിൽ പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവന്നപ്പോൾ, മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് ഒത്തുചേരാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്തതിലൂടെ സമരത്തിന്റെ ഊർജം നിലനിർത്താൻ നേഹ ശ്രമിച്ചതായും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ഖാതിമയിൽ ഒരു സൈനിക കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചുവളർന്ന നേഹയുടെ ജീവിതം ആശയപരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ കഥ കൂടിയാണ്. ഡൽഹി സർവകലാശാലയിലെ ഹിന്ദു കോളജിൽനിന്ന് സോഷ്യോളജിയിൽ ബിരുദം നേടിയ അവർ, ഡോ. ബി.ആർ. അംബേദ്കർ സർവകലാശാലയിൽ തുടർപഠനം നടത്തി. ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു സർവകലാശാലയിൽ തിയറ്റർ ആൻഡ് പെർഫോമൻസ് സ്റ്റഡീസിൽ ഗവേഷണം നടത്തുന്ന നേഹയ്ക്ക്, തെരുവുനാടകങ്ങൾ കേവലം കലാപ്രകടനമല്ല; മനുഷ്യരുടെ വേദനകളും സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങളും തുറന്നുകാട്ടാനുള്ള മാധ്യമമാണ്.
കുടുംബത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാനുള്ള തീരുമാനവും നേഹയുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച ബോധ്യങ്ങളെ ചോദ്യംചെയ്ത് സ്വന്തം അനുഭവങ്ങളുടെയും പഠനത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിലപാടുകൾ രൂപപ്പെടുത്താമെന്ന വിശ്വാസമാണ് അവരുടെ രാഷ്ട്രീയത്തെ നയിക്കുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ ക്രമക്കേടുകൾ, വിദ്യാർഥികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, തൊഴിലില്ലായ്മ, സർവകലാശാലകളിലെ നിയന്ത്രണങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലും അവർ ശബ്ദമുയർത്തിയിട്ടുണ്ട്.
നേഹയുടെ കഥ ഒരു വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ വളർച്ചയിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. തെരുവിൽ ഉയരുന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങൾക്കും സർവകലാശാലകളിലെ ചർച്ചകൾക്കും പിന്നിൽ, തങ്ങളുടെ ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്ന ഒരു തലമുറയുടെ ആകുലതകളുണ്ട്. അധികാരത്തെ ചോദ്യംചെയ്യുന്ന ശബ്ദങ്ങൾ എത്രത്തോളം സ്വതന്ത്രമായി നിലനിൽക്കുന്നു എന്നതും ജനാധിപത്യത്തിൽ പ്രതിഷേധത്തിനുള്ള ഇടം എത്രത്തോളം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതും ഈ സംഭവങ്ങൾ വീണ്ടും ചർച്ചയാക്കുന്നു.
ഭയം മനുഷ്യരെ നിശ്ശബ്ദരാക്കാം. എന്നാൽ പ്രതീക്ഷ അവരെ വീണ്ടും തെരുവിലേക്കെത്തിക്കും. നേഹ ബോറയുടെ പോരാട്ടകഥയുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നത് ഈ വിശ്വാസമാണ്—ഒരാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കാനാകാം; പക്ഷേ ഒരു ആശയത്തെ നിശ്ശബ്ദമാക്കുക അത്ര എളുപ്പമല്ല.
