ശതകോടീശ്വരനായ അനിൽ അഗർവാളിന്റെ ഖനന കമ്പനിയായ വേദാന്ത ലിമിറ്റഡ് 2023 മാർച്ചിൽ അവസാനിച്ച സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വഴി രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്ക് 155 കോടി രൂപ സംഭാവന നൽകിയതായി കമ്പനിയുടെ ഏറ്റവും പുതിയ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു.
2021-22 ൽ (ഏപ്രിൽ 2021 മുതൽ 2022 മാർച്ച് വരെ) സ്ഥാപനം നൽകിയ 123 കോടി രൂപയേക്കാൾ കൂടുതലാണ് സംഭാവന, 2022-23 ലെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട്. ഇതിൽ ഗുണഭോക്താക്കളായ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുടെ പേരുകൾ നൽകിയിട്ടില്ല.
മോദി സർക്കാർ 2017-18ൽ ഇലക്ടറൽ ഫണ്ടിംഗിനായി ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകളുടെ സംവിധാനം കൊണ്ടുവന്നിരുന്നു. ക്യാഷ് സംഭാവനകൾക്ക് ബദൽ നൽകാനായിരുന്നു ഇത്. സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയിൽ (എസ്ബിഐ) നിന്ന് ആർക്കും ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വാങ്ങുകയും ഏതെങ്കിലും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിക്ക് സംഭാവന നൽകുകയും ചെയ്യാം. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ പിന്നീട് അവരെ പണമാക്കുന്നു.
സ്കീമിന് രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനിൽ വർഷം തോറും സമർപ്പിക്കുന്ന സംഭാവന റിപ്പോർട്ടുകളിൽ ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വഴി സംഭാവന ചെയ്യുന്നവരുടെ പേരും വിലാസവും പരാമർശിക്കേണ്ടതില്ല. കഴിഞ്ഞ അഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ വേദാന്ത 457 കോടി രൂപയാണ് ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വഴി രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്ക് സംഭാവന നൽകിയത്.
2022-23 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 160 കോടി രൂപ സംഭാവന നൽകിയതായി വേദാന്ത വാർഷിക റിപ്പോർട്ടിൽ പറയുന്നു. “155 കോടി രൂപയുടെ ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വഴിയുള്ള സംഭാവനകളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു”. കഴിഞ്ഞ സാമ്പത്തിക വർഷം ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വഴിയുള്ള 123 കോടി രൂപ ഉൾപ്പെടെ 130 കോടി രൂപ സംഭാവനയായി ലഭിച്ചിരുന്നു.
രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്കുള്ള സംഭാവന വേദാന്തയുടെ കോർപ്പറേറ്റ് സോഷ്യൽ റെസ്പോൺസിബിലിറ്റി (സിഎസ്ആർ) 2022-23ൽ ചെലവഴിച്ച 112 കോടിയേക്കാൾ കൂടുതലാണെന്നും മുൻ വർഷം 37 കോടി രൂപയാണെന്നും റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾക്ക് സംഭാവന നൽകുന്നതിനായി കോർപ്പറേറ്റുകൾ കൊണ്ടുവന്ന ഡസനിലധികം ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റുകളിൽ ഒന്നാണ് വേദാന്തയുടെ ജൻഹിത് ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റ്. ടാറ്റയുടെ പ്രോഗ്രസീവ് ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റ്, റിലയൻസ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ പീപ്പിൾസ് ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റ്, ഭാരതി ഗ്രൂപ്പിന്റെ സത്യ ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റ്, എംപി ബിർള ഗ്രൂപ്പിന്റെ പരിബാർത്തൻ ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റ്, കെകെ ബിർള ഗ്രൂപ്പിന്റെ സമാജ് ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റ് അസോസിയേഷൻ എന്നിവയാണ് ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റുകളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള മറ്റ് കോർപ്പറേറ്റുകൾ. ബജാജിനും മഹീന്ദ്രയ്ക്കും ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റുകളുണ്ട്.
വാർഷിക റിപ്പോർട്ടിൽ, വേദാന്ത ജൻഹിത് ഇലക്ടറൽ ട്രസ്റ്റിനെ “പ്രധാന മാനേജ്മെന്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക്/അവരുടെ ബന്ധുക്കൾക്ക് നിയന്ത്രണമോ കാര്യമായ സ്വാധീനമോ ഉള്ള” സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അത് വിശദാംശങ്ങൾ നൽകിയില്ല.
അസോസിയേഷൻ ഫോർ ഡെമോക്രാറ്റിക് റിഫോംസ് (എഡിആർ) പ്രകാരം 2018 മാർച്ച് മുതൽ 2023 ഏപ്രിൽ വരെ 26 ഘട്ടങ്ങളിലായി 12,979 കോടി രൂപ വിലമതിക്കുന്ന 22,641 ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വിറ്റഴിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ 12,955 കോടി രൂപയുടെ 22,458 ബോണ്ടുകൾ റിഡീം ചെയ്തു. ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകളുടെ മൊത്തം മൂല്യത്തിന്റെ ഏകദേശം 28 ശതമാനവും രണ്ട് മാസത്തിനുള്ളിൽ മാത്രം വാങ്ങിയതാണ് – 2019 മാർച്ച്, ഏപ്രിൽ – പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ കാലഘട്ടം. എഡിആർ പ്രകാരം ഇലക്ടറൽ ബോണ്ടുകൾ വഴി ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംഭാവന ലഭിച്ചത് ഭരണകക്ഷിയായ ബിജെപിക്കാണ്.
