ഉക്രെയ്ൻ പ്രതിസന്ധി അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങളുടെ ഘടനയിൽ നാടകീയമായ മാറ്റം തുറന്നുകാട്ടി. ഏഷ്യയിലേക്കുള്ള റഷ്യയുടെ മാറ്റത്തിന്റെ ത്വരിതഗതിയിലും വൻശക്തികൾ തമ്മിലുള്ള താൽപ്പര്യങ്ങളുടെ വ്യതിചലനത്തിലും ഇത് പ്രകടമാണ്. തകർച്ച കൂടുതൽ അടിസ്ഥാനപരമായ ഒരു പ്രക്രിയയുടെ ലക്ഷണമാണ്:
ആരംഭിക്കുന്ന തീയതി നിർണ്ണയിക്കാൻ നമുക്ക് പ്രയാസമാണെങ്കിലും – അതിന്റെ മങ്ങിയതും അസ്ഥിരവുമായ സ്വഭാവം കാരണം – ലക്ഷണങ്ങൾ ദൃശ്യമാണ്. ഉപരോധ നയങ്ങൾ, വ്യാപാര യുദ്ധങ്ങൾ, കോവിഡ് -19-നെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദങ്ങൾ, സംരക്ഷണവാദം, ഇറാൻ, ഉത്തര കൊറിയ എന്നിവയുടെ ആണവ പ്രശ്നങ്ങൾ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ള യുഎസ് പിൻവാങ്ങൽ എന്നിവ ലോകത്തെ പ്രക്ഷുബ്ധാവസ്ഥയിലായതിന്റെ ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ മാത്രമാണ്.
നിലവിലെ പ്രതിസന്ധി വർധിച്ചുവരുന്ന വിടവുകളും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന തെറ്റിദ്ധാരണയും ത്വരിതപ്പെടുത്തുക മാത്രമാണ് ചെയ്തത്. പുതിയ ലാൻഡ്സ്കേപ്പിന് ഒരു നിശ്ചിത സ്വയം പ്രതിഫലനവും വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള സഹകരണത്തിന്റെ മൂല്യങ്ങളുടെയും തത്വങ്ങളുടെയും പുനർമൂല്യനിർണയവും ആവശ്യമാണ്. ഈ സാഹചര്യം ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി സുബ്രഹ്മണ്യം ജയശങ്കർ റെയ്സിന ഡയലോഗിന്റെ ഭാഗമായി നന്നായി പ്രതിഫലിപ്പിച്ചു.
ഇന്ത്യയോടുള്ള പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ നിലപാട് “ഒന്നുകിൽ നിങ്ങൾ ഞങ്ങളോടൊപ്പമാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്കെതിരാണ്” എന്നതിന് തുല്യമാണെന്ന് ഇപ്പോൾ കാണിക്കുന്നു. ഉക്രേനിയൻ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആദ്യ രണ്ട് മാസങ്ങളിൽ റഷ്യൻ ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങളുടെ കയറ്റുമതിയുടെ 70 ശതമാനത്തിലധികം യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നായിരുന്നു എന്നതിനാൽ അത്തരമൊരു നിലപാട് പ്രത്യേകിച്ച് അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെന്ന് തോന്നുന്നു, കൂടാതെ യുഎസ് ഇറക്കുമതിയുടെ പങ്ക് ഇന്ത്യയെ മറികടക്കുന്നു. കൂടാതെ, പാശ്ചാത്യ മനോഭാവങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര രംഗത്ത് ഇന്ത്യയുടെ പങ്കിനെയും രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ധാരണയുടെ അഭാവമാണ് കാണിക്കുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയതിനുശേഷം, ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം മൂന്ന് തൂണുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്: വലിയ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ പദവിക്കായുള്ള അന്വേഷണം, നിഷ്പക്ഷതയുടെ തത്വം, പോസ്റ്റ്-കൊളോണിയൽ ലോകത്തിന്റെ ശബ്ദമായി അതിന്റെ ധാർമ്മിക നിലപാട് സ്വീകരിക്കാനും വിപുലീകരിക്കാനുമുള്ള ശ്രമങ്ങൾ. സാധ്യമാകുമ്പോഴെല്ലാം. രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുമ്പുതന്നെ സന്തുലിത നയ നിലപാട് ജവഹർലാൽ നെഹ്റു വ്യക്തമായി അടയാളപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഒടുവിൽ ഈ വിദേശനയത്തിന്റെ സ്ഥൂല ലക്ഷ്യങ്ങൾ ദേശീയ സമവായത്തിന്റെ വിഷയമായി മാറി.
അന്താരാഷ്ട്ര വേദിയിൽ, ചേരിചേരാ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഈ മനോഭാവം സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടു, ദ്വിധ്രുവ വ്യവസ്ഥയുടെ തകർച്ചയ്ക്ക് ശേഷം, “മൾട്ടി-അലൈൻമെന്റ്” ൽ പരിഷ്ക്കരിച്ചു. തീർച്ചയായും, കാലാകാലങ്ങളിൽ ഇന്ത്യയുടെ നയം യുഎസ്എയുമായും സോവിയറ്റ് യൂണിയനുമായും ചില ഒത്തുചേരലുകൾ കാണിച്ചുവെങ്കിലും രാജ്യങ്ങളുടെ നിലപാടുകളെ സമനിലയിൽ നിർത്താൻ അത് ശ്രമിച്ചു. ആശയപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, വിദേശനയത്തിന്റെ സത്ത മാറ്റമില്ലാതെ തുടർന്നു. ഇന്ത്യ അതിന്റെ സന്തുലിതാവസ്ഥ പിന്തുടരുകയും വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ വ്യക്തമായി പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പൊതുവേ, ഈ നയം അക്കാലത്തെ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രവർത്തനപരവും സഹവർത്തിത്വപരവും അസ്തിത്വപരവുമായ ദേശീയ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിച്ചു.
പ്രവർത്തനപരമായ വശത്തിന്റെ കാതൽ സ്ഥായിയായ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയാണ്, അത് ആദ്യം ആഭ്യന്തര വിപണിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഉദാരവൽക്കരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരിഷ്കാരങ്ങൾ ഈ ഘടകത്തിന് ഒരു ബാഹ്യ മാനം ചേർത്തു. ചില സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഇപ്പോൾ ഫലം വ്യക്തമാണ്: ഇന്ത്യ പ്രധാന സാമ്പത്തിക ശക്തികളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ നയത്തിന്റെ തത്വങ്ങളും താൽപ്പര്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ബന്ധമായി വികസന മാതൃക പ്രകടിപ്പിക്കാം. ഇന്ത്യയിലെ പലർക്കും, അമേരിക്കയുടെ നയം മുകളിൽ പറഞ്ഞ മൂന്ന് മാനങ്ങൾക്ക് ഹാനികരമാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ നിന്നുള്ള അരാജകത്വപരമായ പിൻവാങ്ങലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് ഭരണകൂടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇറാനെതിരെ പ്രവചിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ഉപരോധ നയവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. ചബഹാർ തുറമുഖം, എണ്ണ ഇറക്കുമതി എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യയും യുഎസും തങ്ങളുടെ നിലപാടുകൾ കാലിബ്രേറ്റ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, നിയന്ത്രണങ്ങൾ അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ ഒരു ഘടകം കൂട്ടിച്ചേർത്തു, ഇത് സാമ്പത്തിക, കണക്റ്റിവിറ്റി സഹകരണം തടസ്സപ്പെടുത്തുകയും ഊർജ്ജ സുരക്ഷയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഉയർന്ന പ്രസക്തിയുള്ള കാര്യമാണ്.
ഇന്ത്യയ്ക്കും റഷ്യയ്ക്കും ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള സമയങ്ങളിൽ, പൊതുവായ താൽപ്പര്യങ്ങൾ കണ്ടെത്താനും പരസ്പര പ്രയോജനകരമായ പ്രാക്ടീസ്-ഓറിയന്റഡ് പ്രോജക്റ്റുകൾ വികസിപ്പിക്കാനുമുള്ള കഴിവ് പ്രത്യേകിച്ചും പ്രസക്തമാണ്. സൗഹൃദം പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.
അതേസമയം, ഇന്ത്യ സ്വന്തം ദേശീയ താൽപ്പര്യങ്ങൾ പിന്തുടരുമെന്നും വിദേശനയത്തിൽ “ശാശ്വത സൗഹൃദം” നിലവിലില്ലെന്നും റഷ്യൻ സർക്കാർ മനസ്സിലാക്കുന്നു. മുമ്പത്തെ രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ശക്തമായ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ഉണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ കാര്യങ്ങൾ മാറുകയാണ്. സോവിയറ്റ്-ഇന്ത്യ തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തം ഉടലെടുത്തത് രാജ്യങ്ങൾ പൊതു താൽപ്പര്യങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ചതിനാലാണ്.
