യോദ്ധാവായ സീത എന്തുകൊണ്ട് രാവണനുമായി യുദ്ധം ചെയ്തില്ല?

രാമാനന്ദ് സാഗറിന്റെ രാമായണ ടെലിവിഷൻ പരമ്പരയെയും നമിത് മൽഹോത്രയുടെ ബിഗ് ബജറ്റ് ചിത്രമായ ‘രാമായണം’ ഒന്നാം ഭാഗത്തെയും താരതമ്യം ചെയ്തുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ ശ്രദ്ധ നേടുന്നു. മികച്ച ദൃശ്യവിസ്മയവും അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള സാങ്കേതിക മികവും ചിത്രത്തിനുണ്ടെങ്കിലും പ്രേക്ഷകരെ വൈകാരികമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ ചില പരിമിതികളുണ്ടെന്നാണ് സിനിമ കണ്ട ഒരു പ്രേക്ഷകന്റെ വിലയിരുത്തൽ.

1987-88 കാലഘട്ടത്തിൽ ഞായറാഴ്ച രാവിലെ ദൂരദർശനിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്ത രാമാനന്ദ് സാഗറിന്റെ രാമായണം രാജ്യം മുഴുവൻ വലിയ ആവേശത്തോടെയാണ് ഏറ്റെടുത്തത്. ചില വീടുകളിൽ ടെലിവിഷനു മുന്നിൽ ആരതി നടത്തിയ ശേഷമായിരുന്നു കുടുംബങ്ങൾ പരിപാടി കാണാനിരുന്നത്. അന്ന് ഒരു യുവ പ്രൊഫഷണലായിരുന്ന താൻ നേരിട്ട് കണ്ട ആ ജനപങ്കാളിത്തം ഇന്നും മറക്കാനാവില്ലെന്ന് ലേഖകൻ ഓർക്കുന്നു.

അന്ന് വലിയ താരനിരയോ മികച്ച സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പരിമിതമായ നിർമാണ സൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരുക്കിയ പരമ്പരയ്ക്ക് അമേച്വർ അവതരണത്തിന്റെ പരിമിതികൾ പോലുമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ വാൽമീകി രാമായണം എന്ന ഇതിഹാസത്തിന്റെ ജനപ്രീതിയും കഥയുടെ സ്വാധീനവും പരമ്പരയ്ക്ക് വലിയ പിന്തുണയായി.

ഇന്ന് സ്ഥിതി ഏറെ മാറിയിരിക്കുന്നു. രൺബീർ കപൂറും യാഷും പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്ന നമിത് മൽഹോത്രയുടെ രാമായണത്തിന് 2,000 കോടി മുതൽ 4,000 കോടി രൂപ വരെയാണ് വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകളിൽ പറയുന്ന നിർമാണ ബജറ്റ്. എആർ റഹ്മാനും ഹാൻസ് സിമ്മറും സംഗീതം ഒരുക്കുന്ന ചിത്രത്തിൽ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള വിഷ്വൽ ഇഫക്ട്സും ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്.

ഇത്രയും വലിയ താരനിരയും സാങ്കേതിക മികവും കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ തിയേറ്ററുകളിൽ വൻ ജനക്കൂട്ടമുണ്ടാകുമെന്നായിരുന്നു പ്രതീക്ഷ. എന്നാൽ ഞായറാഴ്ച വൈകുന്നേരം ഏകദേശം 50 പ്രേക്ഷകരോടൊപ്പം ചിത്രം കണ്ടപ്പോൾ പലരും സിനിമയിൽ താൽപ്പര്യം കാണിക്കാതെ ഇരിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് അനുഭവപ്പെട്ടതെന്ന് ലേഖകൻ പറയുന്നു. ചിലർ മൊബൈൽ ഫോണിൽ സംസാരിക്കുന്നതും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു.

വൈകാരിക ബന്ധം എവിടെ?

സിനിമ മോശമായി നിർമിച്ചതു കൊണ്ടല്ല ഈ നിരാശയെന്നാണ് ലേഖകന്റെ വിലയിരുത്തൽ. ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവുമധികം പുനരാവിഷ്കരിക്കപ്പെട്ട കഥകളിലൊന്നായ രാമായണത്തെ സാങ്കേതികമായി മികച്ച രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാൻ ചിത്രത്തിന് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

എന്നാൽ രാമാനന്ദ് സാഗറിന്റെ പരിമിതമായ സൗകര്യങ്ങളിലുള്ള പരമ്പരയ്ക്ക് ലഭിച്ച ജനസ്വീകാര്യത പുതിയ ചിത്രത്തിന് ലഭിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന ചോദ്യമാണ് ഉയരുന്നത്.

എല്ലാവർക്കും രാമായണത്തിന്റെ കഥ അറിയാവുന്നതു കൊണ്ട് പുതിയൊരു സിനിമ കാണാൻ താൽപ്പര്യമില്ലെന്ന വാദം അംഗീകരിക്കാനാവില്ല. രാമാനന്ദ് സാഗറിന്റെ പരമ്പര സംപ്രേഷണം ചെയ്ത കാലത്തും ജനങ്ങൾക്ക് കഥ പരിചിതമായിരുന്നു. എന്നിട്ടും ഓരോ ഞായറാഴ്ചയും കുടുംബങ്ങൾ ടെലിവിഷനു മുന്നിൽ ഒത്തുകൂടി.

സൗജന്യമായി ടെലിവിഷനിൽ ലഭിച്ചിരുന്ന പരമ്പരയും ഉയർന്ന ടിക്കറ്റ് നിരക്കിൽ തിയേറ്ററുകളിൽ കാണേണ്ട സിനിമയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം മാത്രവുമല്ല ഇതിന് കാരണം. ഉയർന്ന ടിക്കറ്റ് നിരക്കുണ്ടായിട്ടും നിരവധി ഹോളിവുഡ് ചിത്രങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ വലിയ വിജയങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്.

രാമനെന്ന കഥാപാത്രത്തിന്റെ പരിമിതി

രാമനെ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലെ വെല്ലുവിളിയാണ് സിനിമ നേരിടുന്ന പ്രധാന പ്രശ്നങ്ങളിലൊന്നെന്ന് ലേഖകൻ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

മര്യാദാ പുരുഷോത്തമനായ രാമൻ പൂർണതയുടെ പ്രതീകമാണ്. മികച്ച പുത്രൻ, സഹോദരൻ, ഭർത്താവ്, രാജാവ് എന്നീ നിലകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഇതിഹാസത്തിൽ വ്യക്തമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന നടന് സർഗാത്മകമായ ഇടപെടലുകൾ നടത്താൻ പരിമിതമായ അവസരങ്ങളാണുള്ളത്.

രൺബീർ കപൂറിന്റെ രാമൻ ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെയെല്ലാം പുഞ്ചിരിയോടെ നേരിടുന്ന വ്യക്തിയായാണ് ചിത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ആ അവതരണത്തിൽ ദൈവികതയും മനുഷ്യസഹജമായ വൈകാരികതയും തമ്മിലുള്ള സന്തുലിതാവസ്ഥ പൂർണമായി അനുഭവപ്പെടുന്നില്ലെന്നാണ് വിമർശനം.

പ്രേക്ഷകരുടെ മതവിശ്വാസങ്ങളെയും ഇതിഹാസത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണകളെയും മറികടന്ന് പുതിയൊരു രാമനെ അവതരിപ്പിക്കാനും സംവിധായകന് എളുപ്പമല്ല. അതേസമയം, പ്രേക്ഷകരുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കനുസരിച്ച് മാത്രം കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോൾ സിനിമാറ്റിക് സ്വാതന്ത്ര്യവും പരിമിതപ്പെടുന്നു.

ശൂർപ്പണഖയുടെ ആകർഷണം, രാമനെക്കുറിച്ചുള്ള അവളുടെ ചിന്തകൾ തുടങ്ങിയ രംഗങ്ങളിലും ഈ നിയന്ത്രണം പ്രകടമാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.

കഥാപരമായ പുതുമയിൽ പിന്നിൽ

കഥാപാത്രങ്ങളുടെ അവതരണത്തിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ കഴിയാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ പശ്ചാത്തലത്തിനും സാങ്കേതിക മികവിനും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുകയാണ് സംവിധായകൻ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.

എസ്.എസ്. രാജമൗലിയുടെ ചിത്രങ്ങളെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന കൊട്ടാരങ്ങളും നഗരങ്ങളും അതിശയിപ്പിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങളുമാണ് സിനിമയുടെ പ്രധാന ആകർഷണം. ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽ ഇതുവരെ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത നിലവാരത്തിലുള്ള വിഷ്വൽ ഇഫക്ട്സും ചിത്രത്തിലുണ്ട്.

എന്നാൽ ബാഹുബലി, അവഞ്ചേഴ്സ് തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും പ്രേക്ഷകർക്ക് പരിചിതമായ ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ഇത്തരം ദൃശ്യവിസ്മയങ്ങൾ മാത്രം വലിയ അത്ഭുതമാകുന്നില്ല.

രാമാനന്ദ് സാഗറിന്റെ കാലത്ത് സ്ഥിതി വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ടെലിവിഷൻ, നഗരങ്ങളിൽ പോലും പരിമിതമായിരുന്ന കാലമായിരുന്നു അത്. വിദേശ സിനിമകൾ ഇന്ത്യയിൽ എത്തുന്നതും അപൂർവമായിരുന്നു. ലോകസിനിമയിലെ പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകളെക്കുറിച്ചും ദൃശ്യാവിഷ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഇന്ത്യൻ പ്രേക്ഷകർക്ക് അധികം പരിചയമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

എന്നാൽ ഇന്ന് ഒടിടി പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും ആഗോളതലത്തിലുള്ള സിനിമാ റിലീസുകളും പ്രേക്ഷകരുടെ കാഴ്ചാനുഭവം മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ചെറിയ പട്ടണങ്ങളിലുള്ള പ്രേക്ഷകർക്ക് പോലും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിർമിക്കുന്ന സിനിമകളും പരമ്പരകളും കാണാൻ അവസരമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബാഹുബലി പോലുള്ള ചിത്രങ്ങൾ ഒരിക്കൽ സൃഷ്ടിച്ച വിസ്മയം ആവർത്തിക്കുക എളുപ്പമല്ല.

ഈ സാഹചര്യത്തിൽ കഥയിലും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ അവതരണത്തിലുമാണ് നമിത് മൽഹോത്ര കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.

യാഷ്; രൺബീറിനെ മറികടന്ന പ്രകടനം

ചിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പ്രകടനം യാഷിന്റേതാണെന്നാണ് ലേഖകന്റെ വിലയിരുത്തൽ. രാമന്റെ കഥ ആരംഭിക്കുന്നത് രാവണനിലൂടെയാണ്. രാവണന്റെ കഥാപാത്രത്തിന് കൂടുതൽ ആഴവും വൈവിധ്യവും നൽകാൻ സിനിമയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

പണ്ഡിതൻ, ശിവഭക്തൻ, സംഗീതജ്ഞൻ, യോദ്ധാവ് എന്നീ വ്യത്യസ്ത വ്യക്തിത്വങ്ങളുള്ള രാവണനെ യാഷ് മികച്ച രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. സ്ക്രീനിലെ സാന്നിധ്യവും അഭിനയമികവും കൊണ്ട് കഥാപാത്രത്തെ സ്വന്തമാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.

രാവണന്റെ പത്തുതലകളുടെ ദൃശ്യാവിഷ്കാരവും സിനിമയിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഘടകങ്ങളിലൊന്നാണ്. പല രംഗങ്ങളിലും യാഷിന്റെ പ്രകടനം രൺബീർ കപൂറിന്റെ രാമനേക്കാൾ ശ്രദ്ധ നേടുന്നുവെന്നാണ് നിരീക്ഷണം.

രാമനായി രൺബീർ മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവെച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും കഥാപാത്രത്തിന് ആവശ്യമായ ദൈവികതയും പ്രഭാവവും പൂർണമായി അനുഭവപ്പെടുന്നില്ലെന്നാണ് വിമർശനം. താരതമ്യേന ലക്ഷ്മണനായി എത്തിയ രവി ദുബെയുടെ പ്രകടനവും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

സീതയുടെ കഥാപാത്രത്തിൽ പുതിയ സമീപനം

സായ് പല്ലവി അവതരിപ്പിക്കുന്ന സീതയുടെ കഥാപാത്രത്തിലും വ്യത്യസ്തമായ സമീപനമാണ് ചിത്രം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗതമായി രാമന്റെ പിന്നിൽ അനുസരണയോടെ നടക്കുന്ന സീത എന്ന പൊതുധാരണയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, രാമനും ലക്ഷ്മണനുമൊപ്പം അസുരന്മാരോട് പോരാടുന്ന ധീരയായ സ്ത്രീയായാണ് സീതയെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

ശൂർപ്പണഖയുടെ മൂക്ക് മുറിച്ച ലക്ഷ്മണന്റെ നടപടിയെ സീത ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന രംഗവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഒരു സ്ത്രീയെ അംഗഭംഗം വരുത്താൻ ലക്ഷ്മണന് അവകാശമില്ലെന്ന നിലപാടാണ് സീത ഇവിടെ സ്വീകരിക്കുന്നത്.

എന്നാൽ കഥാപാത്രത്തിന്റെ ഈ കരുത്തുറ്റ അവതരണവും പിന്നീട് ചില രംഗങ്ങളിൽ തുടരുന്നില്ലെന്ന വിമർശനമുണ്ട്. രാവണന്റെ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ സീതയെ പെട്ടെന്ന് നിസ്സഹായയായ സഹയാത്രികയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നതും ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു.

രാവണൻ സീതയെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന സമയത്ത് അവർ പ്രതിരോധിച്ചിരുന്നോ, അതോ രാവണൻ ഏതെങ്കിലും മന്ത്രവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നോ എന്ന കാര്യത്തിൽ സിനിമ വ്യക്തത നൽകുന്നില്ലെന്നാണ് ലേഖകന്റെ നിരീക്ഷണം.

ജടായുവും രാവണനും തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടത്തിലും സീതയുടെ കഥാപാത്രത്തിന് കൂടുതൽ ഇടപെടൽ നൽകാമായിരുന്നുവെന്നും വിമർശനമുണ്ട്. ജടായുവിനെ സഹായിക്കാൻ സീത ശ്രമിക്കുന്നില്ലെന്നത് കഥാപാത്രത്തിന്റെ മുൻപത്തെ ധീരമായ അവതരണവുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നില്ല.

രാമനും സീതയുമായി എത്തിയ രൺബീർ കപൂറിനും സായ് പല്ലവിക്കും അഭിനയ ശേഷിയുണ്ടെങ്കിലും ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള വൈകാരികമായ അടുപ്പം വേണ്ടത്ര പ്രകടമാകുന്നില്ലെന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. വനവാസത്തിലേക്ക് പെട്ടെന്ന് പോകേണ്ടിവരുന്ന നവദമ്പതികൾക്കിടയിൽ കൂടുതൽ സ്വാഭാവികമായ പ്രണയവും പരസ്പരബന്ധവും കാണിക്കാമായിരുന്നുവെന്നാണ് അഭിപ്രായം.

രണ്ടാം ഭാഗത്തിലേക്ക് പ്രതീക്ഷകൾ

കാജൽ അഗർവാൾ അവതരിപ്പിക്കുന്ന മണ്ഡോദരിക്കും ഹരീഷ് ഉത്തമൻ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വിഭീഷണനും ചിത്രത്തിൽ പരിമിതമായ ഇടമാണ് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ ഈ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.

എന്നാൽ സിനിമയുടെ അണിയറ പ്രവർത്തകർക്ക് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി ഈ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വികസനം മാത്രമല്ല. രാമായണത്തിന്റെ തുടർഭാഗം എങ്ങനെ പ്രേക്ഷകരെ വൈകാരികമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കാമെന്നതാണ് നിർണായകമായ ചോദ്യം.

വലിയ ബജറ്റ്, അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തിലുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ, പ്രമുഖ താരങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ചിത്രത്തിനുണ്ട്. എന്നാൽ രാമാനന്ദ് സാഗറിന്റെ രാമായണം തലമുറകളുടെ മനസിൽ ഇടംപിടിച്ചത് സാങ്കേതിക മികവു കൊണ്ടായിരുന്നില്ല. കഥയോടും കഥാപാത്രങ്ങളോടും പ്രേക്ഷകർക്ക് തോന്നിയ ആത്മബന്ധമായിരുന്നു അതിന്റെ പ്രധാന കരുത്ത്.

അതേ വൈകാരികബന്ധം പുതിയ തലമുറയുടെ സിനിമാനുഭവത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ നമിത് മൽഹോത്രയുടെ രാമായണത്തിന് കഴിയുമോ എന്നതാണ് ഇനി അറിയേണ്ടത്.