അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട ഒരാളെ മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കുന്നതിനുള്ള 24 മണിക്കൂർ ഭരണഘടനാ സമയപരിധി ആരംഭിക്കുന്നത് അയാളെ കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുന്ന നിമിഷം മുതലാണെന്നും, പോലീസ് ഔദ്യോഗികമായി അറസ്റ്റ് രേഖപ്പെടുത്തുന്ന സമയം മുതലല്ലെന്നും സുപ്രീം കോടതി നിർണ്ണായക വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു.
ജസ്റ്റിസുമാരായ ഉജ്ജൽ ഭൂയാൻ, അതുൽ എസ് ചന്ദൂർക്കർ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചാണ് ഈ സുപ്രധാന ഉത്തരവ് നൽകിയത്. ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 22(2) പ്രകാരം ‘അറസ്റ്റ്’, ‘തടങ്കൽ’ എന്നിവ തമ്മിൽ കൃത്രിമമായ വേർതിരിവുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് അനുവദിക്കാനാകില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
വിധിയുടെ ഹൈലൈറ്റുകൾ:
- കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുന്ന സമയം പ്രധാനം: ഔപചാരികമായ അറസ്റ്റിൽ നിന്ന് മാത്രമേ 24 മണിക്കൂർ കണക്കാക്കൂ എന്ന വാദം തള്ളിക്കളഞ്ഞ കോടതി, കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുന്ന ആദ്യ നിമിഷം മുതൽ തന്നെ ഈ സമയപരിധി ആരംഭിക്കുമെന്ന് വ്യക്തമാക്കി.
- യാത്രാ സമയം മാത്രം ഒഴിവാക്കാം: 24 മണിക്കൂർ സമയപരിധി കണക്കാക്കുമ്പോൾ ഒഴിവാക്കാവുന്ന ഒരേയൊരു കാലയളവ്, അറസ്റ്റ് ചെയ്ത സ്ഥലത്ത് നിന്ന് മജിസ്‌ട്രേറ്റ് കോടതിയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യാൻ ന്യായമായും ആവശ്യമായ സമയം മാത്രമാണ്. അന്വേഷണം, തിരച്ചിൽ തുടങ്ങിയ മുൻകാല നടപടികളുടെ പേരിൽ ഈ സമയം നീട്ടി നൽകാനാകില്ല.
- ഹൈക്കോടതി വിധികൾ തിരുത്തി: ഒറീസ, മദ്രാസ്, കേരള ഹൈക്കോടതികൾ മുൻപ് വിവിധ കേസുകളിൽ (ആര്യമാൻ പട്‌നായിക്, കണ്ണൻ, അരുൺ കെ തോമസ്) സ്വീകരിച്ച നിലപാടുകളെ സുപ്രീം കോടതി ശരിവെച്ചില്ല. ഔപചാരിക അറസ്റ്റിന് മുമ്പുള്ള തടങ്കൽ കാലയളവ് ഒഴിവാക്കിക്കൊടുക്കാനുള്ള മുൻ ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവുകളാണ് സുപ്രീം കോടതി തിരുത്തിയത്.
അവകാശ സംരക്ഷണവും ജുഡീഷ്യൽ മേൽനോട്ടവും
- ഉടൻ വിട്ടയക്കണം: അനുവദനീയമായ 24 മണിക്കൂറിനപ്പുറം മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് മുന്നിൽ ഹാജരാക്കാതെ തടങ്കലിൽ വച്ചിരിക്കുന്ന ഒരാളെ ഉടൻ തന്നെ വിട്ടയക്കണമെന്ന് കോടതി കർശന നിർദ്ദേശം നൽകി.
- മജിസ്‌ട്രേറ്റുമാരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം: ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്‌ട്രേറ്റുമാർ യഥാർത്ഥ തടങ്കൽ തീയതിയും സമയവും കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തണം. ഭരണഘടനാപരമായ സമയപരിധി പാലിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്ന് അവർ സ്വതന്ത്രമായി പരിശോധിക്കുകയും വേണം.
- റിമാൻഡ് നിരസിക്കാൻ അധികാരമുണ്ട്: സാഹചര്യത്തിൽ തടങ്കലിൽ വയ്ക്കുന്നതിന്റെ കാലാവധി ന്യായമാണോ എന്ന് മജിസ്‌ട്രേറ്റുകൾ വിലയിരുത്തണം. കാലാവധി അമിതമാണെന്ന് കണ്ടാണെങ്കിൽ അവർക്ക് റിമാൻഡ് നിരസിക്കാമെന്നും ബെഞ്ച് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
പൗരന്മാരുടെ മൗലികാവകാശങ്ങളും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണായകമാകുന്ന ഈ വിധി, പോലീസിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള നിയമവിരുദ്ധമായ കാലതാമസങ്ങൾക്ക് കടിഞ്ഞാണിടുമെന്നാണ് നിയമവിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
