റഷ്യയിലെ കംചത്ക ഉപദ്വീപ് ലോകപ്രശസ്തമാകുന്നത് അവിടുത്തെ അത്ഭുതകരമായ ഉഷ്ണജലധാരകളുടെ പേരിലാണ്. ‘വാലി ഓഫ് ഗീസേഴ്സ്’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം പ്രകൃതിയുടെ അനേകം നിഗൂഢതകൾ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന ഒന്നാണ്. ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഉഷ്ണജലധാരകളുടെ സാന്ദ്രതയുള്ള ഇടങ്ങളിൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ യെല്ലോസ്റ്റോണിന് പിന്നിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് ഈ പ്രദേശം.
ചൂടുനീരുറവകളുടെ കാര്യത്തിൽ കംചത്ക ഏറെ മുന്നിലാണെങ്കിലും, ഇവിടേക്കുള്ള യാത്ര അത്ര എളുപ്പമല്ല. യെല്ലോസ്റ്റോണിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി കംചത്കയിലേക്ക് റോഡ് മാർഗ്ഗമുള്ള ഗതാഗത സൗകര്യങ്ങളില്ല. ഹെലികോപ്റ്ററുകൾ മാത്രമാണ് ഈ നിഗൂഢ താഴ്വരയിലേക്ക് എത്താനുള്ള ഏക മാർഗ്ഗം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ സാധാരണ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് ഈ പ്രദേശം ഇപ്പോഴും ഒരു വലിയ കടങ്കഥയായി തുടരുന്നു.
ഭൂമിയുടെ ഉള്ളറകളിലെ ചുട്ടുപഴുത്ത ശിലാപടലങ്ങളുമായോ അവിടെയുള്ള ഉയർന്ന താപനിലയുള്ള നീരാവിയുമായോ സമ്പർക്കത്തിൽ വരുന്ന ഭൂഗർഭജലമാണ് ഭൂവൽക്കത്തിന് പുറത്തേക്ക് ഉഷ്ണജലധാരകളായി ചീറിത്തെറിക്കുന്നത്. നിശ്ചിത സമയമിടവിട്ടോ അല്ലാതെയോ വൻതോതിലുള്ള താപവും ജലവും ബാഷ്പവും ഭൂമിയിലെ വിടവുകളിലൂടെ മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്ന ഈ പ്രക്രിയയെയാണ് ‘ഗീസർ’ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ലോകത്താകമാനം ആയിരക്കണക്കിന് ഉഷ്ണജലധാരകളുണ്ടെങ്കിലും അതിൽ പകുതിയോളം യെല്ലോസ്റ്റോണിലാണുള്ളത്. അവിടുത്തെ ‘ഓൾഡ് ഫെയ്ത്ഫുൾ’ എന്ന ഗീസർ 91 മിനിറ്റ് ഇടവിട്ട് ജലം വമിപ്പിക്കുന്നതിന് പ്രശസ്തമാണ്. കംചത്കയിലാകട്ടെ, ‘വെലിക്കൻ’ എന്ന വലിയ ഗീസറിൽ നിന്ന് മുപ്പത് മീറ്റർ വരെ ഉയരത്തിലാണ് വെള്ളം കുതിച്ചുയരുന്നത്. ഭാരതത്തിൽ ജമ്മു കശ്മിർ, പഞ്ചാബ്, ബിഹാർ, അസം തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലും ഇത്തരം ഉറവകൾ കാണപ്പെടുന്നു.
1941-ൽ സോവിയറ്റ് ജിയോളജിസ്റ്റായ തത്യാന ഉസ്റ്റിനോവയാണ് ‘വാലി ഓഫ് ഗീസേഴ്സ്’ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ആദ്യമായി കണ്ടെത്തിയത്. താൻ ആദ്യം കണ്ട ഉഷ്ണജലധാരയ്ക്ക് ‘കടിഞ്ഞൂൽ ശിശു’ എന്നർത്ഥമുള്ള ‘പെർവെനെറ്റ്സ്’ എന്നാണ് അവർ പേരിട്ടത്. അന്ന് രാജ്യം രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തുകൊണ്ടിരുന്നതിനാലും സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിട്ടതിനാലും പര്യവേക്ഷണങ്ങൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ അവർക്ക് പ്രയാസമായിരുന്നു.
ശീതയുദ്ധകാലത്ത് കംചത്ക പ്രദേശം പൂർണ്ണമായും ഒരു സൈനിക മേഖലയായിട്ടാണ് സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. സോവിയറ്റ് പസിഫിക് നാവികസേനയുടെയും ദീർഘദൂര ന്യൂക്ലിയർ ബോംബറുകളുടെയും താവളമായിരുന്ന ഇവിടേക്ക് 1990 വരെ പാശ്ചാത്യർക്ക് പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്നില്ല. 1,250 കിലോമീറ്ററോളം നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ഈ ഉപദ്വീപ് സജീവമായ അഗ്നിപർവ്വതങ്ങളാൽ ഇന്നും നിഗൂഢമായി തുടരുന്നു.
താഴ്വരയുടെ അടിത്തട്ടിൽ പാറകൾ ഉരുകിത്തിളച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ താപനില വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. 25 വലിയ ഉഷ്ണജലധാരകളും 175-ഓളം ചെറു നീരുറവകളും ഇവിടെയുണ്ട്. ഭൂമിയിലെ വിടവുകൾക്ക് സമീപം വളരുന്ന വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള അപൂർവ്വമായ പായലുകൾ ഈ പ്രദേശത്തെ ‘സ്റ്റെയിൻഡ് ഗ്ലാസ്’ എന്ന പോലെ വർണ്ണാഭമാക്കുന്നു. ഈ മേഖലയിൽ പലപ്പോഴും സൾഫറിന്റെ ഗന്ധം അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്.
ഗീസറുകളുടെ താഴ്വരയെക്കാൾ അപകടകരമാണ് അവിടുത്തെ ‘മരണത്തിന്റെ താഴ്വര’ (The Valley of Death). കിഖ്പിനിച്ച് എന്ന കോണാകൃതിയിലുള്ള അഗ്നിപർവ്വതത്തിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ. ഇവിടുത്തെ ഭൂമിയിലുണ്ടാകുന്ന കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് വാതകം ശ്വസിക്കുന്ന ജീവികൾ ശ്വാസം മുട്ടി ചത്തുപോകാറുണ്ട്. ഈ താഴ്വരയിലൂടെ നടന്നുനീങ്ങുന്നത് സുരക്ഷിതമാണെങ്കിലും അവിടെ ഒരു മയക്കത്തിന് മുതിരുന്നത് മരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം എന്ന മുന്നറിയിപ്പാണ് ശാസ്ത്രജ്ഞർ നൽകുന്നത്.
വിവിധ തരത്തിലുള്ള സസ്യജാലങ്ങളുടെയും വന്യജീവികളുടെയും സാന്നിധ്യത്താൽ ഈ പ്രദേശം സമ്പന്നമാണ്. ഗീസർനയ നദിയിലിറങ്ങി മീൻപിടിക്കുന്ന തവിട്ട് കരടികൾ (Brown Bears) ഇവിടുത്തെ കൗതുകകരമായ കാഴ്ചയാണ്. താഴ്വരയിൽ പ്രധാനമായും ഓർക്കിഡുകളാണ് പൂവിടാറുള്ളത്. ഏകദേശം 40,000 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഒരു അഗ്നിപർവ്വതകോൺ തകർന്നാണ് ഈ താഴ്വര രൂപപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
പ്രകൃതിയുടെ ഈ വിസ്മയത്തെ പലപ്പോഴായി പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങൾ വേട്ടയാടിയിട്ടുണ്ട്. 1981-ലെ എൽസ ചുഴലിക്കാറ്റും 2007-ലെ വലിയ ചെളിപ്രവാഹവും പല പ്രമുഖ ഗീസറുകളുടെയും നാശത്തിന് കാരണമായി. ചെളിപ്രവാഹത്തെ തുടർന്ന് ഗീസർനയ നദി തടസ്സപ്പെടുകയും ‘പാലൻസ്കോയി’ എന്ന തടാകം രൂപപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ഇത്തരം പ്രതിസന്ധികൾക്കിടയിലും കംചത്ക ഇപ്പോഴും റഷ്യയുടെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സംരക്ഷിത മേഖലയായി തുടരുന്നു.
