പെട്ടെന്ന് ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉണരുമ്പോൾ ശരീരം പൂർണമായും തളർന്നുപോകുന്ന അവസ്ഥ പലരും പലപ്പോഴായി പങ്കുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. കണ്ണുകൾ തുറന്നിരിക്കുകയും ചുറ്റുമുള്ള കാഴ്ചകൾ വ്യക്തമായി കാണുകയും ചെയ്യുമെങ്കിലും, കൈകാലുകൾ അനക്കാനോ ശബ്ദമുയർത്തി സംസാരിക്കാനോ സാധിക്കാത്ത ഈ അവസ്ഥ നൂറ്റാണ്ടുകളായി അമാനുഷിക ശക്തികളുടെ കടന്നുകയറ്റമായും പ്രേതബാധയായും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നെഞ്ചിൽ വലിയൊരു ഭാരം കയറ്റിവെച്ചതുപോലെ ശ്വാസം മുട്ടുന്ന അനുഭവവും മുറിയുടെ ഇരുളിൽ ആരോ തുറിച്ചുനോക്കുന്നു എന്ന തോന്നലും അനുഭവപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതായി പലരും പറഞ്ഞുകേൾക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ആധുനിക മനോരോഗ ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും ന്യൂറോസയൻസിന്റെയും വെളിച്ചത്തിൽ, മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെയും തലച്ചോറിന്റെയും സങ്കീർണ്ണമായ പ്രവർത്തനങ്ങളും വൈകല്യങ്ങളുമാണ് ഇതിന് കാരണമെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
ഉറങ്ങാൻ തുടങ്ങുമ്പോഴോ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് പൂർണമായി ബോധത്തിലേക്ക് ഉണരുമ്പോഴോ അനുഭവപ്പെടുന്ന താത്കാലികമായ ചലനശേഷിയില്ലായ്മയാണ് സ്ലീപ്പ് പാരലിസിസ്. സാധാരണയായി ഏതാനും സെക്കൻഡുകൾ മുതൽ ഒന്നോ രണ്ടോ മിനിറ്റുവരെ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ അവസ്ഥയിൽ വ്യക്തിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള അന്തരീക്ഷത്തെക്കുറിച്ച് ബോധമുണ്ടാകുമെങ്കിലും സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ പേശികളെ നിയന്ത്രിക്കാനോ ശബ്ദമുണ്ടാക്കാനോ സാധിക്കില്ല. ഉറക്കത്തിലെ റെം (REM) ഘട്ടത്തിൽ തലച്ചോറ് സ്വപ്നങ്ങൾ കാണാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, സ്വപ്നത്തിലെ ചലനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് കൈകാലുകൾ ഇളക്കി അപകടങ്ങൾ ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ തലച്ചോറ് പേശികളുടെ ചലനം താത്കാലികമായി തടഞ്ഞുവെക്കുന്ന അറ്റോണിയ (Atonia) എന്ന സുരക്ഷാ മുൻകരുതൽ സ്വീകരിക്കുന്നു. ഈ അവസ്ഥയിൽ ബോധമണ്ഡലം ഉണരുകയും എന്നാൽ പേശികളുടെ തളർച്ച മാറാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് സ്ലീപ്പ് പാരലിസിസ് സംഭവിക്കുന്നത്.
റെം ഉറക്കത്തിലെ സ്വപ്ന ദൃശ്യങ്ങൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന ബോധത്തിലേക്ക് കടന്നുവരുന്നതുകൊണ്ട് മൂന്ന് തരം പ്രധാന ഭീതിജനകമായ അനുഭവങ്ങൾ (ഹാലൂസിനേഷനുകൾ) ആളുകളിൽ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. മുറിയിൽ ആരോ കടന്നുകൂടിയിട്ടുണ്ടെന്നോ അദൃശ്യനായ ശത്രു അടുത്ത് നിൽക്കുന്നുണ്ടെന്നോ തോന്നുന്നതിനെ ഇൻട്രൂഡർ ഹാലൂസിനേഷൻ (Intruder Hallucination) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. നെഞ്ചിൽ ആരോ അമർത്തിപ്പിടിച്ചിരിക്കുകയാണെന്നോ ശ്വാസം മുട്ടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്നോ തോന്നുന്നതാണ് ഇൻക്യുബസ് ഹാലൂസിനേഷൻ (Incubus Hallucination). ശരീരം വായുവിൽ പൊങ്ങിപ്പറക്കുകയാണെന്നോ കിടക്കയിലേക്ക് താണുപോകുകയാണെന്നോ തോന്നുന്നതാണ് വെസ്റ്റിബുലാർ-മോട്ടാർ ഹാലൂസിനേഷൻ (Vestibular-motor Hallucination). സ്ലീപ്പ് പാരലിസിസ് അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ നിലവിളിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാലും ശബ്ദം പുറത്തുവരാത്തതും തീവ്രമായ ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്നതും മൂലം ഇത് അമാനുഷിക ശക്തിയാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു.
സമൂഹത്തിൽ ഏകദേശം നാല്പത് ശതമാനത്തോളം ആളുകൾക്ക് ജീവിതത്തിൽ എപ്പോഴെങ്കിലും സ്ലീപ്പ് പാരലിസിസ് അനുഭവപ്പെടാറുണ്ടെന്നും ഇത് ഗുരുതരമായ ശാരീരിക രോഗമല്ലെന്നും പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഉറക്കം ക്രമരഹിതമാകുന്നത്, രാത്രി ജോലി ചെയ്യുന്നവർ, ആവശ്യത്തിന് ഉറക്കം ലഭിക്കാത്തവർ, മലർന്നു കിടന്ന് ഉറങ്ങുന്നവർ എന്നിവരിൽ ഈ അവസ്ഥ ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലാണ്. കൂടാതെ കടുത്ത ഡിപ്രഷൻ, സ്ട്രെസ്, പി.ടി.എസ്.ഡി (PTSD), നാഡീവ്യൂഹ വൈകല്യങ്ങൾ എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും എ.ഡി.എച്ച്.ഡി അല്ലെങ്കിൽ വിഷാദ രോഗത്തിനുള്ള മരുന്നുകൾ പെട്ടെന്ന് നിർത്തുമ്പോഴും ഇത്തരം സ്ലീപ്പ് പാരലിസിസ് അനുഭവപ്പെടാൻ സാധ്യതയേറെയാണ്.
വെളിച്ചക്കുറവുള്ള സമയങ്ങളിലും കൃത്യതയില്ലാത്ത വസ്തുക്കളിലും മനുഷ്യരൂപങ്ങളോ
അപരിചിതമായ ഭാവങ്ങളോ സങ്കൽപ്പിച്ചെടുക്കുന്ന ‘പാരൈഡോലിയ’ എന്ന മാനസികാവസ്ഥയും പലർക്കും അനുഭവപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇരുട്ടിൽ കിടക്കുന്ന വസ്ത്രത്തിന്റെ നിഴൽ കണ്ട് മനുഷ്യരൂപമാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതും കാറ്റിന്റെ ശബ്ദത്തിൽ ആരോ സംസാരിക്കുന്നതായി കരുതുന്നതും തലച്ചോറിന്റെ ഇത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ മൂലമാണ്.
അമാനുഷിക കാര്യങ്ങളിൽ വിശ്വസിക്കാൻ ആളുകളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന മാനസിക ഘടകമാണ് സ്വന്തം വിശ്വാസങ്ങളെ മാത്രം ശരിവെക്കുന്ന ‘കൺഫർമേഷൻ ബയസ്’ (Confirmation Bias). മരണശേഷവും ഒരു ജീവിതമുണ്ടെന്ന ആശയം ആളുകൾക്ക് വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, പ്രേതങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന ചിന്തയെ സ്വീകരിക്കാൻ അവർ കൂടുതൽ സന്നദ്ധരാകും. തങ്ങളുടെ മുൻവിധികൾക്ക് അനുകൂലമായ തെളിവുകൾ മാത്രം സ്വീകരിക്കുകയും ശാസ്ത്രീയ വിശദീകരണങ്ങളെ തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവണത മൂലം മുറിയിലെ ചെറിയ തണുപ്പോ ശബ്ദമോ പോലും പ്രേതസാന്നിധ്യമായി ആളുകൾ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.


