‘ഒരു യുദ്ധം കവർന്നെടുത്ത ജീവിതം’! ലഡാക്കിലെ താങ് ഗ്രാമത്തിലെ കഥ ഇതാണ്

മഞ്ഞുമൂടിയ മലനിരകൾക്കിടയിലൂടെ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞുപോകുന്ന റോഡുകൾ. ഓക്സിജൻ കുറവുള്ള അതിദുർഘടമായ ഭൂപ്രദേശം. ഓരോ വളവിലും യാത്രക്കാരെ ചിരിപ്പിക്കുന്ന മുന്നറിയിപ്പ് ബോർഡുകൾ. ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തി ഗ്രാമമായ താങിലേക്കുള്ള യാത്ര പ്രകൃതിയുടെ വിസ്മയങ്ങൾക്കൊപ്പം ചരിത്രത്തിന്റെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന അധ്യായങ്ങളും തുറന്നുകാട്ടുന്നു.

ഇന്ത്യയുടെ അതിർത്തി റോഡുകൾ നിർമിക്കുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ബോർഡർ റോഡ്സ് ഓർഗനൈസേഷൻ (BRO) ലഡാക്കിൽ നടത്തുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. എന്നാൽ താങ് ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്ന യാത്രികരുടെ മനസ്സിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്നത് മഞ്ഞുമലകളോ അതിർത്തിക്കാഴ്ചകളോ മാത്രമല്ല. വെറും 2.2 കിലോമീറ്റർ അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തന്റെ ജന്മഗ്രാമത്തിലേക്ക് ഒരിക്കലും മടങ്ങിപ്പോകാൻ കഴിയാതിരുന്ന ഗുലാം ഹുസൈൻ എന്ന മനുഷ്യന്റെ ജീവിതകഥ കൂടിയാണ്.

മലനിരകളിലൂടെ അത്ഭുതം തീർക്കുന്ന BRO

ലഡാക്കിലെ 10,000 മുതൽ 19,000 അടി വരെയുള്ള ഉയരങ്ങളിൽ റോഡുകൾ നിർമിക്കുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എളുപ്പമുള്ള കാര്യമല്ല. കഠിനമായ കാലാവസ്ഥയും ഓക്സിജന്റെ കുറവും അപകടകരമായ മലഞ്ചെരിവുകളും മറികടന്നാണ് BRO ഈ മേഖലയിൽ റോഡ് ശൃംഖല വികസിപ്പിക്കുന്നത്.

സിയാച്ചിൻ ഹിമാനി ഉൾപ്പെടെയുള്ള തന്ത്രപ്രധാന അതിർത്തി മേഖലകളിലേക്കുള്ള ഗതാഗതസൗകര്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ സംഘടനയ്ക്ക് നിർണായക പങ്കുണ്ട്. പ്രോജക്ട് ഹിമാങ്കിന്റെ ഭാഗമായി നിർമിച്ച റോഡുകളും പാലങ്ങളും ലഡാക്കിന്റെ വിദൂരപ്രദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള യാത്ര കൂടുതൽ സുഗമമാക്കുന്നു.

ഇതിനിടെ, യാത്രക്കാരെ ചിരിപ്പിക്കുകയും ഒരേസമയം സുരക്ഷിതമായ ഡ്രൈവിങ്ങിനെക്കുറിച്ച് ഓർമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന BROയുടെ ബോർഡുകളും ശ്രദ്ധേയമാണ്.

• ‘ജീവിതം ചെറുതാണ്, അതിനെ ഇനിയും ചെറുതാക്കരുത്.’
• ‘ഇത് റൺവേയല്ല, ഹൈവേയാണ്.’
• ‘എന്റെ വളവുകൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ.’
• ‘ലാമകളുടെ നാട്ടിൽ ഗാമയാകരുത്.’

റോഡപകടങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനുള്ള മുന്നറിയിപ്പുകൾ നർമത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ രീതി യാത്രികർക്കിടയിൽ കൗതുകമുണർത്തുന്നു.

കിഴക്കൻ ലഡാക്കിലെ മിഗ് ലാ പാസിൽ സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് ഏകദേശം 19,400 അടി ഉയരത്തിൽ BRO നിർമിച്ച റോഡും വാർത്തകളിൽ ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. പാംഗോങ് തടാകത്തിന് സമീപമുള്ള കഫേ ഹിമാങ്കും യാത്രികരുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുന്ന മറ്റൊരു കേന്ദ്രമാണ്.

താങ്: അതിർത്തിയുടെ അറ്റത്തുള്ള ഗ്രാമം

ലഡാക്കിലെ തുർട്ടുക്കിന് സമീപമുള്ള താങ് ഗ്രാമം ഇന്ത്യയുടെ വടക്കേയറ്റത്തെ ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഇവിടെ എത്തുന്ന സഞ്ചാരികൾക്ക് നിയന്ത്രണരേഖയ്ക്ക് (LoC) അപ്പുറത്തുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാനാകുന്ന വ്യൂ പോയിന്റും സന്ദർശിക്കാം.

ഷയോക്ക് നദിയുടെ വളവുകളും ദൂരെയുള്ള പർവതനിരകളും അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തെ ജനവാസപ്രദേശങ്ങളും ഇവിടെനിന്ന് കാണാം. ബൈനോക്കുലറുകളുടെ സഹായത്തോടെ ഗിൽജിത്-ബാൾട്ടിസ്ഥാൻ മേഖലയിലെ ചില പ്രദേശങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കാനും സാധിക്കും.

ബുദ്ധ സന്യാസിമാർ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി വിനോദസഞ്ചാരികൾ എത്തുന്ന ഈ സ്ഥലത്ത് അതിർത്തിയുടെ ഇരുവശങ്ങളിലായി വിഭജിക്കപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളുടെ കഥകളും കേൾക്കാം. അതിൽ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയായ ഒന്നാണ് ഗുലാം ഹുസൈന്റേത്.

വളം വാങ്ങാൻ പോയ യുവാവ്; പിന്നീട് മടങ്ങിയില്ല

ഗുലാം ഹുസൈന്റെ ജീവിതം മാറിമറിഞ്ഞത് 1971ലെ ഇന്ത്യ– പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധകാലത്താണ്.

ജീവിതത്തിലെ ആദ്യത്തെ 18 വർഷം അദ്ദേഹം ചെലവഴിച്ചത് ഇന്നത്തെ പാക് അധീന കശ്മീരിലുള്ള സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിലായിരുന്നു. വിവാഹിതനായിരുന്ന അദ്ദേഹം മാതാപിതാക്കളോടൊപ്പം താമസിക്കുകയും കൃഷിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജോലികളിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നതിന് രണ്ട് ദിവസം മുമ്പ്, കൃഷിയിടത്തിലേക്ക് ആവശ്യമായ യൂറിയ വളം വാങ്ങാനായി അദ്ദേഹം വീട്ടിൽനിന്ന് ഇറങ്ങി. എന്നാൽ പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന് ജന്മഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങാനായില്ല.

1971ലെ യുദ്ധത്തിനിടെ താങ്, തുർട്ടുക്, ത്യാക്ഷി, ചാലുങ്ക എന്നീ നാല് ഗ്രാമങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. അപ്രതീക്ഷിതമായി മാറിയ അതിർത്തി ഗുലാം ഹുസൈനെ സ്വന്തം കുടുംബത്തിൽനിന്ന് വേർപെടുത്തി.

സ്വന്തം വീട്ടിൽനിന്ന് വെറും 2.2 കിലോമീറ്റർ അകലെ മറ്റൊരു രാജ്യത്ത് ജീവിക്കേണ്ടിവന്ന മനുഷ്യനായി അദ്ദേഹം മാറി.

2.2 കിലോമീറ്റർ അകലം; ഒരു വേർപാട്

ഭൂപടത്തിൽ നോക്കിയാൽ 2.2 കിലോമീറ്റർ വലിയ ദൂരമല്ല. എന്നാൽ ഗുലാം ഹുസൈനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ആ ദൂരം ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നീണ്ട വേർപാടിന്റെ പ്രതീകമായി.

അതിർത്തിക്കപ്പുറത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങൾ തുടർന്നു ജീവിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽതന്നെ തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു. പിന്നീട് പുനർവിവാഹം കഴിച്ചു. കുട്ടികളും പേരക്കുട്ടികളുമുണ്ടായി. താങ് ഗ്രാമത്തിൽ പുതിയൊരു ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുത്തു.

എന്നാൽ ജനിച്ചുവളർന്ന ഗ്രാമത്തിലേക്കുള്ള മടക്കയാത്ര മാത്രം അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചില്ല.

പാക് അധീന കശ്മീരിലുള്ള ബന്ധുക്കളെ സന്ദർശിക്കാൻ വിസ ലഭിച്ചാലും യാത്ര എളുപ്പമല്ലെന്നാണ് ഗ്രാമവാസികൾ നേരിടുന്ന സാഹചര്യം വിവരിക്കുന്ന ഗൈഡ് പറയുന്നത്. നേരിട്ടുള്ള അതിർത്തി കടക്കൽ സാധ്യമല്ലാത്തതിനാൽ പഞ്ചാബിലെ വാഗാ അതിർത്തി വഴി യാത്ര ചെയ്യേണ്ടിവരാം. അതിനുള്ള ചെലവും യാത്രാസമയവും പലർക്കും വലിയ തടസ്സമാണ്.

കാലക്രമേണ ആളുകൾ പുതിയ ജീവിതത്തിൽ വേരൂന്നിയെങ്കിലും അതിർത്തിക്കപ്പുറത്ത് ശേഷിച്ച ബന്ധങ്ങളുടെ ഓർമകൾ മായുന്നില്ല.

ചരിത്രം മാറ്റിയ സൈനിക നീക്കം

1971ലെ യുദ്ധത്തിനിടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ ഗ്രാമങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ നിയന്ത്രണത്തിലായതിനു പിന്നിൽ ധീരമായ സൈനിക നീക്കങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ലഡാക്കിൽനിന്നുള്ള സൈനിക ഉദ്യോഗസ്ഥനായ കേണൽ ചെവാങ് റിഞ്ചൻ ഈ പോരാട്ടത്തിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ച വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ്.

കടുത്ത തണുപ്പും ദുർഘടമായ മലനിരകളും മറികടന്നുള്ള സൈനിക നീക്കങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ അദ്ദേഹത്തിന് മഹാവീർ ചക്ര ലഭിച്ചു. ഈ ബഹുമതി രണ്ടുതവണ നേടിയ അപൂർവ സൈനികരിൽ ഒരാളായും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.

യുദ്ധത്തിലെ സൈനിക വിജയം അതിർത്തിയുടെ ഭൂപടം മാറ്റിയെങ്കിലും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തിലും ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞു. കുടുംബങ്ങൾ വേർപിരിഞ്ഞു, ബന്ധങ്ങൾ അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം കുടുങ്ങി, സ്വന്തം ജന്മനാട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയാത്തവരുടെ ജീവിതം പുതിയ വഴികളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.

അതിർത്തിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് നോക്കുമ്പോൾ

താങ് ഗ്രാമത്തിലെ വ്യൂ പോയിന്റിൽനിന്ന് നിയന്ത്രണരേഖയ്ക്ക് അപ്പുറത്തുള്ള മലനിരകളും ജനവാസപ്രദേശങ്ങളും നിരീക്ഷിക്കാം. ഇന്ത്യൻ പതാക ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ഈ പ്രദേശം രാജ്യത്തിന്റെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു.

എന്നാൽ അതിർത്തി എന്നത് ഭൂപടത്തിലെ ഒരു രേഖ മാത്രമല്ല. അത് കുടുംബങ്ങളെയും ഓർമകളെയും ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളെയും വേർതിരിക്കുന്ന യാഥാർഥ്യം കൂടിയാണ്.

ഗുലാം ഹുസൈന്റെ കഥ ഈ സത്യത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമായി ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. വളം വാങ്ങാൻ വീട്ടിൽനിന്ന് ഇറങ്ങിയ 18 വയസ്സുകാരൻ തിരിച്ചെത്തുമ്പോഴേക്കും തന്റെ ലോകം തന്നെ മാറിപ്പോയിരുന്നു. ജനിച്ചുവളർന്ന ഗ്രാമം കണ്ണെത്തുന്ന ദൂരത്തുണ്ടെങ്കിലും അവിടേക്ക് മടങ്ങാനുള്ള വഴി അടഞ്ഞു.

അദ്ദേഹം ഇന്ത്യയിൽ പുതിയൊരു ജീവിതം കെട്ടിപ്പടുത്തു. കുടുംബമുണ്ടായി, തലമുറകൾ വളർന്നു. എന്നാൽ അതിർത്തിക്കപ്പുറത്തുള്ള സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിലേക്കുള്ള മടക്കയാത്ര ഇന്നും പൂർത്തിയാകാത്ത അധ്യായമായി തുടരുന്നു.

താങ് ഗ്രാമത്തിലെ മലനിരകൾക്കിടയിൽനിന്ന് നോക്കുമ്പോൾ 2.2 കിലോമീറ്റർ വെറുമൊരു ദൂരമായി തോന്നാം. എന്നാൽ ഗുലാം ഹുസൈന്റെ ജീവിതം നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നത്, ചിലപ്പോൾ ആ ചെറിയ ദൂരത്തിനുള്ളിൽ ഒരു മനുഷ്യന്റെ മുഴുവൻ ജീവിതവും കുടുംബവും ഓർമകളും ഒതുങ്ങിപ്പോകുമെന്നാണ്.