സൂര്യനിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് എത്തുന്ന സൗരക്കൊടുങ്കാറ്റുകൾ എത്രത്തോളം അപകടകരമാണ്? അവ എപ്പോൾ ഭൂമിയിലെത്തും? ഉപഗ്രഹങ്ങളെയും ആശയവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളെയും എത്രത്തോളം ബാധിക്കും? ബഹിരാകാശ കാലാവസ്ഥാ പഠനത്തിൽ ഏറെ നിർണായകമായ ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ കൃത്യമായ ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ബഹിരാകാശ അധിഷ്ഠിത സൗരനിരീക്ഷണ ദൗത്യമായ ആദിത്യ-എൽ1.
സൂര്യനിൽനിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന അതിശക്തമായ കൊറോണൽ മാസ് എജക്ഷനുകളെ (CME) കുറിച്ച് പുതിയ കണ്ടെത്തലാണ് ആദിത്യ-എൽ1 നടത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ സൗരസ്ഫോടനങ്ങൾ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഒരേപോലെ വ്യാപിക്കുന്നില്ലെന്നും അസമമായാണ് പടരുന്നതെന്നും ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി. ബഹിരാകാശ കാലാവസ്ഥാ പഠനത്തിൽ നിർണായകമായ ഈ കണ്ടെത്തൽ സൗരക്കൊടുങ്കാറ്റുകൾ ഭൂമിയിലേക്കെത്തുന്ന വേഗവും സമയവും കൂടുതൽ കൃത്യമായി പ്രവചിക്കാൻ സഹായിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ. കേന്ദ്ര ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മന്ത്രാലയം ചൊവ്വാഴ്ച പുറത്തിറക്കിയ പ്രസ്താവനയിലാണ് ഇക്കാര്യം അറിയിച്ചത്.
സൗരസ്ഫോടനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പഴയ ധാരണ തിരുത്തുന്നു
സൂര്യന്റെ പുറം അന്തരീക്ഷമായ കൊറോണയിൽനിന്ന് വലിയ അളവിൽ പ്ലാസ്മയും കാന്തികക്ഷേത്രവും ബഹിരാകാശത്തേക്ക് പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന പ്രതിഭാസമാണ് കൊറോണൽ മാസ് എജക്ഷൻ. ചിലപ്പോൾ അതിശക്തമായ ഇത്തരം സ്ഫോടനങ്ങൾ ഭൂമിയുടെ ദിശയിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ഭൂമിയുടെ കാന്തികമണ്ഡലത്തിൽ അസ്വസ്ഥതകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഇതുവരെ ഇത്തരം സൗരസ്ഫോടനങ്ങൾ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഏകദേശം ഒരേ രീതിയിലാണ് വ്യാപിക്കുന്നതെന്നായിരുന്നു ശാസ്ത്രലോകത്തിന്റെ പൊതുവായ ധാരണ. എന്നാൽ ആദിത്യ-എൽ1 നൽകിയ വിവരങ്ങൾ ഈ അനുമാനത്തെ തിരുത്തുകയാണ്. സിഎംഇകൾക്ക് അസമമായ ആകൃതിയുണ്ടെന്നും അവയുടെ വ്യാപനരീതിയിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടെന്നും ഗവേഷകർ കണ്ടെത്തി.
ഈ ആകൃതിവ്യത്യാസം സൗരവാതവുമായുള്ള സിഎംഇകളുടെ പ്രതിപ്രവർത്തനത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതുവഴി അവയുടെ സഞ്ചാരവേഗത്തിലും ഭൂമിയിലെത്താൻ എടുക്കുന്ന സമയത്തിലും മാറ്റമുണ്ടാകാം. അതിനാൽ സിഎംഇകളുടെ ആകൃതിയും ചലനവും കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കുന്നത് സൗരക്കൊടുങ്കാറ്റുകളുടെ ആഘാതം മുൻകൂട്ടി വിലയിരുത്തുന്നതിൽ നിർണായകമാണ്.
ആദിത്യ-എൽ1 ഡാറ്റയും നാസയുടെ നിരീക്ഷണങ്ങളും ചേർത്ത് പഠനം
ബെംഗളൂരുവിലെ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ആസ്ട്രോഫിസിക്സിലെ (IIA) ഗവേഷകരാണ് പഠനം നടത്തിയത്. ആദിത്യ-എൽ1ലെ പ്രധാന ഉപകരണമായ വിസിബിൾ എമിഷൻ ലൈൻ കൊറോണാഗ്രാഫ് (VELC) പകർത്തിയ വിവരങ്ങളാണ് ഗവേഷണത്തിന് പ്രധാനമായും ഉപയോഗിച്ചത്. നാസയുടെ സോളാർ ഡൈനാമിക്സ് ഒബ്സർവേറ്ററിയിൽ (SDO) നിന്നുള്ള വിവരങ്ങളും ഇതോടൊപ്പം ചേർത്തു.
വിവിധ നിരീക്ഷണങ്ങളിൽനിന്നുള്ള വിവരങ്ങൾ സംയോജിപ്പിച്ചശേഷം ത്രിമാന മോഡലിങ് (3D Modelling) ഉപയോഗിച്ച് സിഎംഇയുടെ പൂർണമായ ആകൃതിയും ചലനവും പുനർനിർമിച്ചു. ഇതിലൂടെയാണ് സൗരസ്ഫോടനങ്ങൾ അസമമായ രീതിയിലാണ് വ്യാപിക്കുന്നതെന്ന് ഗവേഷകർക്ക് വ്യക്തമായത്.
സിഎംഇയുടെ അസമമായ ആകൃതി സൗരവാതവുമായുള്ള പ്രതിപ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നും അതിന്റെ വേഗവും ഭൂമിയിലെത്താനുള്ള സമയവും നിർണയിക്കുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നുവെന്നും പഠനസംഘത്തിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജയന്ത് ജോഷി വിശദീകരിച്ചു. ഗവേഷണഫലങ്ങൾ പ്രമുഖ ശാസ്ത്രപ്രസിദ്ധീകരണമായ ‘ആസ്ട്രോഫിസിക്കൽ ജേണൽ ലെറ്റേഴ്‌സിൽ’ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സൗരക്കൊടുങ്കാറ്റുകൾ ഭൂമിക്ക് എത്രത്തോളം ഭീഷണിയാണ്?
സൂര്യനിൽനിന്നുള്ള ശക്തമായ സിഎംഇകൾ ഭൂമിയിലെത്തുമ്പോൾ കാന്തികമണ്ഡലത്തിൽ വലിയ അസ്വസ്ഥതകൾ സൃഷ്ടിക്കാം. ഇതിന്റെ ആഘാതം ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം, ജിപിഎസ് സംവിധാനങ്ങൾ, റേഡിയോ ആശയവിനിമയം, വൈദ്യുതിവിതരണ ശൃംഖലകൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അനുഭവപ്പെടാം. ബഹിരാകാശത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഉപഗ്രഹങ്ങളിലെ ഉപകരണങ്ങൾക്കും ഇത്തരം സൗരപ്രതിഭാസങ്ങൾ വെല്ലുവിളിയാകാം.
സിഎംഇകൾ എത്ര വേഗത്തിലാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നതെന്നും ഭൂമിയിലേക്ക് എത്താൻ എത്ര സമയം വേണ്ടിവരുമെന്നും മുൻകൂട്ടി അറിയാൻ കഴിഞ്ഞാൽ പ്രതിരോധ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാൻ കൂടുതൽ സമയം ലഭിക്കും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആദിത്യ-എൽ1യുടെ പുതിയ കണ്ടെത്തൽ ശാസ്ത്രീയമായ നേട്ടം മാത്രമല്ല, ബഹിരാകാശ കാലാവസ്ഥാ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള പ്രധാന ചുവടുവയ്പ്പുകൂടിയാണ്.
ഭൂമിയിൽനിന്ന് 15 ലക്ഷം കിലോമീറ്റർ അകലെ നിരന്തര നിരീക്ഷണം
2023 സെപ്റ്റംബറിലാണ് ഐഎസ്ആർഒ ആദിത്യ-എൽ1 വിക്ഷേപിച്ചത്. ഭൂമിയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 15 ലക്ഷം കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ലഗ്രാഞ്ച് പോയിന്റ് 1 (L1) മേഖലയിലാണ് പേടകം പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇവിടെനിന്ന് സൂര്യനെ തുടർച്ചയായി നിരീക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കും. ഭൂമിയുടെയും സൂര്യന്റെയും ഗുരുത്വാകർഷണ സ്വാധീനങ്ങൾക്കിടയിൽ പേടകത്തിന് സ്ഥിരതയോടെ നിരീക്ഷണം നടത്താൻ അനുയോജ്യമായ മേഖലയാണിത്.
ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ കൊറോണൽ മാസ് എജക്ഷനുകളെ നിരീക്ഷിച്ച് അവയുടെ ആകൃതി, ചലനം, വ്യാപനരീതി എന്നിവ പഠിക്കാനാണ് ഗവേഷകരുടെ ലക്ഷ്യം. ഇതിനായി ഇപ്പോൾ ഉപയോഗിച്ച നിരീക്ഷണരീതികളും ത്രിമാന മോഡലിങ് സാങ്കേതികവിദ്യയും കൂടുതൽ സിഎംഇകളിൽ പ്രയോഗിക്കും.
സൂര്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് വർധിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഭൂമിയിലെ സാങ്കേതിക സംവിധാനങ്ങളെ സൗരക്കൊടുങ്കാറ്റുകളിൽനിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾക്കും ഈ ഗവേഷണം സഹായകരമാകും. ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ രംഗത്തെ മറ്റൊരു പ്രധാന നേട്ടമായാണ് വിദഗ്ധർ ആദിത്യ-എൽ1യുടെ ഈ കണ്ടെത്തലിനെ വിലയിരുത്തുന്നത്.
