മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെയും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരെയും നിയമിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 2023ലെ നിയമത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത് സമർപ്പിച്ച ഹർജികൾ സുപ്രീം കോടതിയുടെ അഞ്ചംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയ്ക്കായി ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് കൈമാറി. ജസ്റ്റിസുമാരായ ദീപങ്കർ ദത്തയും സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ്മയും ഉൾപ്പെട്ട രണ്ടംഗ ബെഞ്ചാണ് വിഷയം ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് വിട്ടത്.
2023ലെ നിയമത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനത്തിനുള്ള സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെ ഒഴിവാക്കിയതാണ് പ്രധാനമായും ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. നിലവിലെ നിയമപ്രകാരം പ്രധാനമന്ത്രി, ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കേന്ദ്ര കാബിനറ്റ് മന്ത്രി എന്നിവരാണ് സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയിലുള്ളത്.
ഹർജികൾ വലിയ ബെഞ്ചിലേക്ക് വിടുന്നതിന്റെ ആവശ്യകത സംബന്ധിച്ച് രണ്ടംഗ ബെഞ്ചിൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, വിഷയം ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് കൈമാറുന്നതിൽ ഇരുവരും യോജിച്ചു. ഭരണഘടനാപരമായ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങളിൽ അന്തിമ തീരുമാനമെടുക്കുന്നത് വൈകിപ്പിക്കാതിരിക്കാനാണ് വിഷയം നേരിട്ട് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് കൈമാറിയത്.
നിയമനത്തിലെ സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രധാന ചോദ്യം
2023ലെ നിയമം ഭരണഘടനാപരമായി സാധുവാണോയെന്നതാണ് കേസിലെ പ്രധാന ചോദ്യങ്ങളിലൊന്ന്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത സംബന്ധിച്ച് 2023ലെ അനൂപ് ബരൻവാൾ കേസിലെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് വിധി ഹർജിക്കാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്.
ജസ്റ്റിസ് ദീപങ്കർ ദത്തയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ നിയമനങ്ങൾ എക്സിക്യൂട്ടീവിന്റെ പ്രത്യേക നിയന്ത്രണത്തിലാകാൻ പാടില്ലെന്ന തത്വം സുപ്രീം കോടതി നേരത്തെ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പുതിയ നിയമം ആ തത്വം പാലിക്കുന്നുണ്ടോയെന്നതാണ് ഇപ്പോൾ പരിശോധിക്കേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം നിരീക്ഷിച്ചു.
നിലവിലെ സെലക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയും പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയും ഉൾപ്പെടുന്നതിനാൽ സർക്കാരിന് കൂടുതൽ സ്വാധീനം ലഭിക്കുന്നുവെന്ന ഹർജിക്കാരുടെ വാദവും ജസ്റ്റിസ് ദത്ത പരിഗണിച്ചു. പ്രതിപക്ഷ നേതാവിന്റെ സാന്നിധ്യം ഫലപ്രദമാണോ എന്നതിലും അദ്ദേഹം സംശയം പ്രകടിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ഇവ കേസിന്റെ അന്തിമ തീർപ്പല്ലെന്നും പ്രാഥമിക നിരീക്ഷണങ്ങളാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി.
ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് വേണമെന്ന് ജസ്റ്റിസ് ശർമ്മ
അതേസമയം, 2023ലെ നിയമത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ സാധുത സുപ്രീം കോടതി ഇതുവരെ നേരിട്ട് പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെന്ന നിലപാടാണ് ജസ്റ്റിസ് സതീഷ് ചന്ദ്ര ശർമ്മ സ്വീകരിച്ചത്. ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനെ ഒഴിവാക്കി പ്രധാനമന്ത്രി നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്ന കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയെ ഉൾപ്പെടുത്തിയതിന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ സാധുത പരിശോധിക്കേണ്ടത് പ്രധാന ചോദ്യമാണെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 145(3) പ്രകാരം ഭരണഘടനയുടെ വ്യാഖ്യാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാനപ്പെട്ട നിയമപ്രശ്നങ്ങൾ പരിഗണിക്കേണ്ടത് കുറഞ്ഞത് അഞ്ച് ജഡ്ജിമാരടങ്ങിയ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചാണ്. അതിനാൽ നിലവിലെ രണ്ടംഗ ബെഞ്ചിന് ഈ വിഷയത്തിൽ അന്തിമ തീരുമാനം എടുക്കുന്നതിന് പകരം വലിയ ബെഞ്ചിന്റെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിടേണ്ടതുണ്ടെന്നാണ് ജസ്റ്റിസ് ശർമ്മയുടെ നിലപാട്.
ഭരണഘടനാ കേസുകളിലെ തീർപ്പിലെ കാലതാമസവും ഇരുജഡ്ജിമാരും ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. ഇത്തരം കേസുകൾക്കായി സ്ഥിരം ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് രൂപീകരിക്കുന്ന കാര്യം പരിഗണിക്കണമെന്ന് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
2023 മാർച്ചിലെ അനൂപ് ബരൻവാൾ വേഴ്സസ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ കേസിലാണ് സുപ്രീം കോടതി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരുടെ നിയമനത്തിനായി ഇടക്കാല സംവിധാനം നിർദേശിച്ചത്. പാർലമെന്റ് നിയമം കൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ പ്രധാനമന്ത്രി, ലോക്സഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ്, ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എന്നിവരടങ്ങിയ സമിതി നിയമനം നടത്തണമെന്നായിരുന്നു അന്നത്തെ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിന്റെ നിർദേശം.
തുടർന്ന് പാർലമെന്റ് 2023ൽ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറും മറ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാരും സംബന്ധിച്ച നിയമം പാസാക്കി. ഈ നിയമമാണ് ഇപ്പോൾ സുപ്രീം കോടതിയിൽ ഭരണഘടനാപരമായ പരിശോധന നേരിടുന്നത്.
