തമിഴ്നാട്ടിലെ വിരുദുനഗറിൽ പടക്ക നിർമാണ ശാലയിൽ ഉണ്ടായ സ്ഫോടനത്തിൽ നിരവധി പേർ മരിച്ച സംഭവത്തിന്റെ ഭീതി മാറും മുമ്പേ തൃശൂരിലെ മുണ്ടത്തിക്കോട് വെടിക്കെട്ട് സാമഗ്രികൾ നിർമ്മിച്ച കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഉണ്ടായ സ്ഫോടനം കേരളത്തെയും ഞെട്ടിച്ചു. മരണസംഖ്യ സംബന്ധിച്ച് അന്തിമ സ്ഥിരീകരണം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും പത്തിലധികം പേർ മരിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
കേരളത്തിലും തമിഴ്നാട്ടിലും ആവർത്തിച്ച് നടക്കുന്ന ഇത്തരം അപകടങ്ങൾ ആശങ്ക ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. നിർമാണശാലകളിലും ഉത്സവവേദികളിലും സംഭവിക്കുന്ന അപകടങ്ങൾക്ക് അടിസ്ഥാനപരമായ കാരണങ്ങൾ പലപ്പോഴും ഒരുപോലെയാണെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
പടക്ക നിർമാണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പൊട്ടാസ്യം ക്ലോറേറ്റ്, അലുമിനിയം പൗഡർ തുടങ്ങിയ രാസവസ്തുക്കളുടെ അശാസ്ത്രീയ മിശ്രിതം അപകടസാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകമാണ്. ചെറിയ അനുപാത വ്യത്യാസം പോലും വൻ സ്ഫോടനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകാം. വിലകുറഞ്ഞതും അനധികൃതവുമായ രാസവസ്തുക്കളുടെ ഉപയോഗവും അപകട സാധ്യത കൂട്ടുന്നു.
അമിതമായി സ്ഫോടക വസ്തുക്കൾ സംഭരിക്കുന്നതും മറ്റൊരു പ്രധാന കാരണമാണ്. അനുവദനീയമായ അളവിനെക്കാൾ കൂടുതലായി ഒരേ സ്ഥലത്ത് സൂക്ഷിക്കുന്നത് ചെറിയ തീപ്പൊരി പോലും വലിയ ദുരന്തത്തിലേക്ക് നയിക്കാൻ ഇടയാക്കുന്നു.
സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ ലംഘനവും വ്യാപകമാണ്. ജനവാസ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് അകലെയായിരിക്കണം പടക്കശാലകൾ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത് എന്ന നിയമം പലപ്പോഴും പാലിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ആവശ്യമായ ലൈസൻസുകളും പരിശോധനകളും പല സ്ഥലങ്ങളിലും അപര്യാപ്തമാണെന്നും ആരോപണം ഉയരുന്നു. വായുസഞ്ചാരവും താപനിയന്ത്രണ സംവിധാനങ്ങളും ഇല്ലാത്ത അടച്ചിടങ്ങളിലെ പ്രവർത്തനം അപകട സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു.
മനുഷ്യസഹജമായ അശ്രദ്ധകളും അപകടങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുന്നു. ലോഹ ഉപകരണങ്ങളുടെ ഉപയോഗം, പുകവലി, മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപയോഗം, പരിശീലനം ലഭിക്കാത്ത തൊഴിലാളികൾ എന്നിവ ചെറിയ പിഴവുകൾക്കുപോലും വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ ഇടയാക്കുന്നു.
അതോടൊപ്പം, വേനൽക്കാലത്തിലെ ഉയർന്ന താപനിലയും അപകട സാധ്യത കൂട്ടുന്ന ഘടകമാണ്. ചൂട് കൂടുമ്പോൾ രാസവസ്തുക്കൾ കൂടുതൽ പ്രതികരണശീലമുള്ളതാകുകയും സ്ഫോടന സാധ്യത ഉയരുകയും ചെയ്യുന്നു.
ലൈസൻസ് ഇല്ലാതെ അല്ലെങ്കിൽ അനുവദനീയ പരിധി ലംഘിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിർമാണശാലകളും പ്രശ്നം വഷളാക്കുന്നു. നിയമങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും അവയുടെ കർശനമായ നടപ്പാക്കൽ പലപ്പോഴും നടക്കുന്നില്ലെന്നതാണ് യാഥാർഥ്യം.
സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളുടെ കുറവ്, ലാഭലക്ഷ്യത്തോടെ നിയമലംഘനം, അശ്രദ്ധ, മോശം സംഭരണരീതികൾ, കാലാവസ്ഥാ വെല്ലുവിളികൾ എന്നിവയാണ് ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണങ്ങൾ. ഓരോ അപകടത്തിനും ശേഷം നിയന്ത്രണങ്ങൾ കർശനമാക്കുന്നുവെങ്കിലും അവ പ്രാവർത്തികമാകുന്നുണ്ടോ എന്നത് പരിശോധിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന ആവശ്യം ശക്തമാകുന്നു.
