കോടീശ്വരനായ സിഇഒ ബൈജു രവീന്ദ്രൻ നടത്തുന്ന ബൈജൂസ് , ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഇക്കോസിസ്റ്റത്തിൻ്റെ പോസ്റ്റർ ചൈൽഡ് ആയിരുന്നു, സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും പെഡഗോഗിയിൽ മാറ്റം വരുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നു. ഓൺലൈൻ, ഓഫ്ലൈൻ വിദ്യാഭ്യാസ കോഴ്സുകൾ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ അതിൻ്റെ ജനപ്രീതി വർദ്ധിച്ചതിനാൽ 2022-ൽ ഇത് 22 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ മൂല്യത്തിൽ എത്തി.
എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ വർഷം, കമ്പനിയുടെ ജനപ്രീതിയും മൂല്യനിർണ്ണയവും കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞു, അതിൻ്റെ നിരവധി നിക്ഷേപകർ ഇപ്പോൾ എഡ്-ടെക് സ്ഥാപനത്തിൽ നേതൃമാറ്റം ആവശ്യപ്പെടുന്നു . എൻ ഡി ടിവി തയ്യറാക്കിയ റിപ്പോർട്ടിലൂടെ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലേക്ക് നമുക്ക് ഒന്ന് നോക്കാം .
ബൈജൂസിന്റെ തുടക്കം:
ബൈജു രവീന്ദ്രൻ ഒരു ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനിയിൽ സർവീസ് എഞ്ചിനീയറായി സന്തോഷത്തോടെ ജോലി ചെയ്തു വരികയായിരുന്നു. 2003-ൽ കേരളത്തിലെ തൻ്റെ ജന്മനാട്ടിൽ അദ്ദേഹം ചില സുഹൃത്തുക്കളെ MBA എൻട്രൻസ് പരീക്ഷ CAT കരസ്ഥമാക്കാൻ സഹായിച്ചു, അദ്ധ്യാപനത്തോടുള്ള അഭിനിവേശം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടെന്ന് ആദ്യമായി മനസ്സിലാക്കിയത് അപ്പോഴാണ് . മത്സര പരീക്ഷയെഴുതി മികച്ച സ്കോറോടെ വിജയിച്ചു.
എല്ലാ എംബിഎ ഓഫറുകളും നിരസിച്ച് ജോലിയിൽ തിരിച്ചെത്തിയെങ്കിലും രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം വീണ്ടും പരീക്ഷയിൽ 100 ശതമാനം മാർക്ക് നേടാനായി. ഇത് പരീക്ഷയിൽ വിജയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നതിനായി നിരവധി ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തെ സമീപിക്കാൻ കാരണമായി. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അധ്യാപന വൈദഗ്ധ്യത്തിനായുള്ള ആവശ്യം അതിവേഗം വളർന്നു, 2006-ൽ CAT പരീക്ഷയ്ക്കുള്ള ബൈജുവിൻ്റെ ക്ലാസുകൾ ഔപചാരികമായി ആരംഭിക്കുന്നതിലേക്ക് നയിച്ചു.
ബൈജൂസിൻ്റെ വ്യാപനം :
ബൈജൂസ് ഉടൻ തന്നെ ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥികളിലേക്ക് അതിൻ്റെ വ്യാപനം വിപുലീകരിച്ചു, ഒടുവിൽ 2011-ൽ തിങ്ക് ആൻഡ് ലേൺ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് രൂപീകരിച്ചു. തുടർന്ന് കമ്പനി സ്കൂൾ പാഠ്യപദ്ധതിയിലേക്ക് കടന്നു, അധ്യായങ്ങൾ സംവേദനാത്മക വീഡിയോകളാക്കി മാറ്റുകയും യഥാർത്ഥ ജീവിത ഉദാഹരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികളെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്തു. 2015-ൽ, കമ്പനി ബൈജൂസ് ലേണിംഗ് ആപ്പ് പുറത്തിറക്കി, അത് കിൻ്റർഗാർട്ടൻ മുതൽ 12-ാം ക്ലാസ് വരെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സേവനം നൽകുന്നു.
2019-ഓടെ, ബൈജൂസ് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ എഡ്-ടെക് യൂണികോൺ ആയി മാറി, അതിൻ്റെ മൂല്യം $1 ബില്യൺ ആണ്. വിദ്യാഭ്യാസത്തോടുള്ള നൂതനമായ സമീപനത്തിലൂടെ രാജ്യത്തെ ആകർഷിക്കുന്ന ബൈജൂസ് ഇന്ത്യയുടെ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് ഇക്കോസിസ്റ്റത്തിൻ്റെ പ്രിയങ്കരനായി. ഇൻ്ററാക്ടീവ് വീഡിയോകളുടെയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും ഉപയോഗം, ഷാരൂഖ് ഖാൻ, വിരാട് കോഹ്ലി തുടങ്ങിയവരുടെ സെലിബ്രിറ്റി അംഗീകാരങ്ങൾക്കൊപ്പം, ബൈജുവിൻ്റെ മൂല്യനിർണ്ണയം അഭൂതപൂർവമായ 22 ബില്യൺ ഡോളറിലെത്തി, ഇത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ചെലവേറിയ എഡ്-ടെക് സ്റ്റാർട്ടപ്പായി മാറി.
വീഴ്ചയുടെ ആരംഭം :
ബൈജുവിൻ്റെ പെട്ടെന്നുള്ള ഉയർച്ച ഒടുവിൽ സ്വാഭാവികമായ പതനത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. കോവിഡ് പാൻഡെമിക് സമയത്ത് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വികാസത്തിന് ശേഷം, ബൈജൂസ് പണമൊഴുക്ക് പ്രശ്നങ്ങളുമായി മല്ലിടുകയും 1.2 ബില്യൺ ഡോളർ വായ്പയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് കടക്കാരുമായി തർക്കത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്തു. കമ്പനിയുടെ ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വിപുലീകരണം തൊഴിൽ സംസ്കാരത്തിൻ്റെ ആരോപണങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ ഉപഭോക്താക്കളെ നേടുന്നതിന് ജീവനക്കാരുടെമേൽ കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിനും കാരണമായി.
2023 ജൂണിൽ, ടെക് നിക്ഷേപകനായ പ്രോസസ് ബൈജുവിൻ്റെ മൂല്യനിർണ്ണയം 75% വെട്ടിക്കുറച്ചു, ഇത് പിരിച്ചുവിടലുകളിലേക്കും സാമ്പത്തിക ദുരുപയോഗ ആരോപണങ്ങളിലേക്കും നയിച്ചു. ബൈജുവിൻ്റെ മാതൃസ്ഥാപനമായ തിങ്ക് ആൻഡ് ലേൺ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് ജീവനക്കാർക്ക് പിഎഫ് പണം നൽകാത്തതിന് പരിശോധന നേരിടുകയും പരസ്യ കുടിശ്ശിക നൽകാത്തതിന് ഗൂഗിളും ഫേസ്ബുക്കും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.
വീഴ്ചയുടെ കാരണങ്ങൾ പരിശോധിക്കാം :
കോവിഡ് പാൻഡെമിക് ബാധിച്ചപ്പോൾ, ഓൺലൈനിൽ പ്രമോട്ട് ചെയ്യാനുള്ള അവസരം ബൈജൂസ് കാണുകയും മാർക്കറ്റിംഗുമായി മുന്നോട്ട് പോകുകയും ചെയ്തു. 2020 മാർച്ച് മുതൽ 2020 ഒക്ടോബർ വരെ അവരുടെ ബിസിനസ്സ് കുതിച്ചുയർന്നു. അതിവേഗം വികസിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിനാൽ, ഇന്ത്യയിൽ മാത്രമല്ല, യുഎസിലും നിരവധി എഡ്-ടെക് സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെ ഇത് ഏറ്റെടുത്തു.
COVID-19 സമയത്ത്, കമ്പനി ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിനെ സ്പോൺസർ ചെയ്തു, ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ്, കൂടാതെ ഫുട്ബോൾ താരം ലയണൽ മെസ്സിയെ ആഗോള അംബാസഡറായി ഒപ്പുവച്ചു. എന്നാൽ ക്ലാസുകൾ പുനരാരംഭിച്ചതിന് ശേഷം വളർച്ച മന്ദഗതിയിലായി, മാസങ്ങൾ നീണ്ട നിയമ തർക്കം കമ്പനിയുടെ വെല്ലുവിളികൾ കൂടുതൽ വഷളാക്കി.
ബൈജുവിൻ്റെ വരുമാനം സ്ഥിരമായി തുടരുന്നു, എന്നാൽ 2019-20 നും 2020-21 നും ഇടയിൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ അതിൻ്റെ നഷ്ടം 252 കോടിയിൽ നിന്ന് 4,564 കോടിയായി ഉയർന്നു . ആക്രമണാത്മക വിപണന തന്ത്രങ്ങളും സാമ്പത്തിക കെടുകാര്യസ്ഥതയും കമ്പനിയുടെ തകർച്ചയിൽ കാര്യമായ പങ്കുവഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രധാന ഇവൻ്റുകളുടെയും സെലിബ്രിറ്റി അംഗീകാരങ്ങളുടെയും സ്പോൺസർഷിപ്പ് അതിൻ്റെ സാമ്പത്തിക നിലയെ ബുദ്ധിമുട്ടിലാക്കി, ഇത് 2021-ൽ 1.2 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ ലോൺ ഡിഫോൾട്ടിലേക്ക് നയിച്ചു.
യഥാസമയം സാമ്പത്തിക റിപ്പോർട്ടുകൾ ഫയൽ ചെയ്യുന്നതിൽ കമ്പനി പരാജയപ്പെട്ടതും അതിൻ്റെ സ്ഥിരതയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു. ബൈജൂസ് അതിൻ്റെ 2021/22 സാമ്പത്തിക ഫലങ്ങൾ ഫയൽ ചെയ്യുന്നത് ഒരു വർഷത്തോളം വൈകി, ഓഡിറ്റർ ഡെലോയിറ്റിനെയും മൂന്ന് ബോർഡ് അംഗങ്ങളെയും വിടാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. അതിൻ്റെ ചീഫ് ഫിനാൻഷ്യൽ ഓഫീസറും ചീഫ് ടെക്നോളജി ഓഫീസറും 2023 നവംബറിൽ രാജിവച്ചു.
2023 നവംബറോടെ, ബൈജുവിൻ്റെ സ്ഥാപകന് ജീവനക്കാരുടെ ശമ്പളത്തിനായി വായ്പ ഉറപ്പാക്കാൻ വ്യക്തിഗത സ്വത്തുക്കൾ പണയപ്പെടുത്തേണ്ടി വന്നു. 1 ബില്യൺ ഡോളറിൻ്റെ നിലവിലെ മൂല്യനിർണ്ണയം അതിൻ്റെ എക്കാലത്തെയും ഉയർന്ന നിരക്കിൽ നിന്ന് വലിയ ഇടിവ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു, ഒരിക്കൽ അഭിവൃദ്ധി പ്രാപിച്ച എഡ്-ടെക് ഭീമനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഒരു പ്രശ്നകരമായ കാലഘട്ടത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ബൈജൂസിന്റെ മുന്നിൽ അടുത്തത് എന്താണ്?
സിഇഒ ബൈജു രവീന്ദ്രൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഉന്നത നേതൃപദവികളിൽ നിന്ന് സ്ഥാപകരെ പുറത്താക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് ഷെയർഹോൾഡർമാർ പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ചതിൻ്റെ രൂപത്തിലാണ് ബൈജുവിൻ്റെ ഏറ്റവും പുതിയ പ്രഹരം. ബിജൂസിന്റെ ചില നിക്ഷേപകർ പറയുന്നത്, കമ്പനിയുടെ മൂല്യം 1 ബില്യൺ ഡോളറിനും 3 ബില്യൺ ഡോളറിനും ഇടയിലാണ്.
“ചില നിക്ഷേപകർ ഉണർത്തുന്ന നിലപാടിന് കമ്പനിയും ഞങ്ങളുടെ ജീവനക്കാരും വില കൊടുക്കുകയാണ്,” ബൈജൂസ് പറഞ്ഞു. ഓഹരികളുടെ അവകാശ ഇഷ്യുവിലൂടെ നിലവിൽ 200 മില്യൺ ഡോളർ സമാഹരിക്കുന്ന ബൈജൂസ് , അത്തരം മൂലധനം “വിജയകരമായ വഴിത്തിരിവിന് സുപ്രധാനമാണ്” എന്നും ഒന്നിലധികം ഓഹരി ഉടമകളിൽ നിന്ന് മൂലധന സമാഹരണത്തിന് പിന്തുണ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും പറഞ്ഞു. നിലവിലുള്ള മൂലധനസമാഹരണ ശ്രമത്തിൻ്റെ വിജയം, വിജയകരമായ ഒരു വഴിത്തിരിവ് നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള കമ്പനിയുടെ കഴിവ് നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ ഒരു പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കും.
