നീറ്റ് ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ചയും കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസമന്ത്രി ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജിയും ആവശ്യപ്പെട്ട് തിങ്കളാഴ്ച ജന്തർ മന്തറിൽ നിന്ന് പാർലമെന്റിലേക്ക് നടന്ന ‘സംസദ് ചലോ’ പ്രതിഷേധ മാർച്ചിനിടെ ഡൽഹി പോലീസിന്റെ നടപടികൾ വിവാദമായി. പ്രതിഷേധക്കാരെ പിരിച്ചുവിടുന്നതിനിടെ സാധാരണ വസ്ത്രം ധരിച്ച ആളുകളും നെയിംപ്ലേറ്റില്ലാത്ത പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും രംഗത്തുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന ആരോപണം ഉയർന്നതോടെ പോലീസിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തത്തെയും നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ ശക്തമായി.
പാർലമെന്റിലേക്ക് മാർച്ച് നടത്താൻ ശ്രമിച്ച പ്രതിഷേധക്കാരെ തടയാൻ ഡൽഹി പോലീസും റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്സും ലാത്തിച്ചാർജ് നടത്തി. തുടർന്ന് പ്രതിഷേധക്കാരും പോലീസും തമ്മിൽ സംഘർഷമുണ്ടായി. ഇരുവിഭാഗത്തുമുള്ള നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേറ്റതായും ഒരു പ്രതിഷേധക്കാരൻ ഗുരുതരാവസ്ഥയിൽ ചികിത്സയിലാണെന്നും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
സംഭവത്തിന് പിന്നാലെ സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രചരിച്ച വീഡിയോകളിൽ, സാധാരണ വസ്ത്രം ധരിച്ച ചിലർ പോലീസിന്റെ ലാത്തിയുമായി പ്രതിഷേധക്കാരെ മർദിക്കുന്നതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. ഇതിനെ തുടർന്ന് പ്രതിഷേധം സംഘടിപ്പിച്ചവർ ഡൽഹി പോലീസിനോട്, “സിവിൽ വസ്ത്രം ധരിച്ച ഈ ആളുകൾ ആരാണ്? പ്രതിഷേധക്കാരെ ആക്രമിക്കാൻ ആരെയാണ് നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത്?” എന്ന ചോദ്യമുയർത്തി.
അതേസമയം, മറ്റുചില ദൃശ്യങ്ങളിൽ യൂണിഫോം ധരിച്ച ഡൽഹി പോലീസിലെയും റാപ്പിഡ് ആക്ഷൻ ഫോഴ്സിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥർ നെയിംപ്ലേറ്റുകളില്ലാതെ ഡ്യൂട്ടിയിലുണ്ടായിരുന്നതും ശ്രദ്ധേയമായി. പ്രതിഷേധക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് “നിങ്ങളുടെ നെയിംപ്ലേറ്റ് എവിടെയാണ്?” എന്ന് ചോദിച്ചെങ്കിലും പ്രതികരണം ഉണ്ടായില്ലെന്നാണ് ദൃശ്യങ്ങളിൽ കാണുന്നത്.
ഈ ആരോപണങ്ങളോട് ഡൽഹി പോലീസ് ഔദ്യോഗികമായി പ്രതികരിച്ചിട്ടില്ല. എന്നാൽ ജന്തർ മന്തറിൽ ഡ്യൂട്ടിയിലുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ ഉദ്യോഗസ്ഥരും യൂണിഫോമിൽ തന്നെ വിന്യസിക്കണമെന്ന നിർദേശം നൽകിയിരുന്നുവെന്ന് ദേശീയ മാധ്യമങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു.
നിയമം എന്താണ് പറയുന്നത്?
രഹസ്യാന്വേഷണം പോലുള്ള പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ തിരിച്ചറിയൽ മറച്ചുവയ്ക്കുകയോ വേഷംമാറി പ്രവർത്തിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത് അനുവദനീയമാണെങ്കിലും, പൊതുസമാധാന പരിപാലനം പോലുള്ള പതിവ് നിയമ-ക്രമ ചുമതലകളിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ തിരിച്ചറിയൽ നിർണായകമാണെന്ന് നിയമവിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിത പൊതുസമ്മേളനങ്ങൾ പിരിച്ചുവിടാനുള്ള അധികാരം പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും ബന്ധപ്പെട്ട അധികാരികൾക്കും നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഉദ്യോഗസ്ഥർ സ്വയം തിരിച്ചറിയണമെന്നത് നിയമത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങളിൽ ഒന്നാണെന്നാണ് നിയമവിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ. തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത വ്യക്തികൾ പൊതുയോഗം പിരിച്ചുവിടാൻ നിർദേശം നൽകുന്നത് നിയമപരമായി ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാമെന്നും അവർ പറയുന്നു.
സുപ്രീംകോടതി മാർഗനിർദേശങ്ങൾ
ഡി.കെ. ബസു Vs പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാർ (1997) കേസിലെ സുപ്രീംകോടതി വിധിയിൽ, അറസ്റ്റ് ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും വ്യക്തമായി കാണാവുന്ന നെയിംപ്ലേറ്റ് ധരിക്കണമെന്ന് നിർദേശിച്ചിരുന്നു. ഈ വിധി പ്രധാനമായും അറസ്റ്റുകളെ സംബന്ധിച്ചുള്ളതാണെങ്കിലും, പോലീസ് അധികാരം വിനിയോഗിക്കുമ്പോൾ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ തിരിച്ചറിയൽ നിർണായകമാണെന്ന തത്വം അതിലൂടെ വ്യക്തമാകുന്നുവെന്ന് നിയമവിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
ഇതിനുപുറമെ, 2025-ൽ ആന്ധ്രാപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി പരിഗണിച്ച ഒരു കേസിൽ, ഡ്യൂട്ടിയിലായിരിക്കെ സാധാരണ വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരെ പൗരന്മാർ എങ്ങനെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരായി തിരിച്ചറിയുമെന്ന ചോദ്യം കോടതി ഉയർത്തിയിരുന്നു.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ചിലപ്പോൾ നെയിംപ്ലേറ്റുകൾ ഒഴിവാക്കുന്നത്?
നെയിംപ്ലേറ്റുകളോ തിരിച്ചറിയൽ അടയാളങ്ങളോ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളെയും വ്യക്തിപരമായ പ്രതികാരത്തിനും സൈബർ ഭീഷണികൾക്കും ഇരയാക്കാമെന്നാണ് പോലീസിന്റെ വാദം.
വിരമിച്ച പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ജമ്മു-കശ്മീർ, പഞ്ചാബ്, ഛത്തീസ്ഗഢ് തുടങ്ങിയ സുരക്ഷാ ഭീഷണി കൂടുതലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലാണ് ആദ്യം നെയിംപ്ലേറ്റുകൾ ഒഴിവാക്കുന്ന രീതി പ്രചാരത്തിലായത്. തീവ്രവാദികളുടെ ലക്ഷ്യമാകാതിരിക്കാനായിരുന്നു ഈ നടപടി. പിന്നീട് ഈ രീതി സാധാരണ നിയമ-ക്രമ ചുമതലകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായി അവർ പറയുന്നു.
എന്നാൽ അസാധാരണ സുരക്ഷാ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് ന്യായീകരിക്കാമെങ്കിലും, സാധാരണ പ്രതിഷേധങ്ങളും പൊതുസമ്മേളനങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനിടെ തിരിച്ചറിയൽ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നത് നിയമപരമായും ഭരണപരമായും ഇപ്പോഴും ചർച്ചാവിഷയമായി തുടരുകയാണ്.
