2026–2027 സെൻസസിന്റെ ഒന്നാം ഘട്ടം സംബന്ധിച്ച ചോദ്യാവലിയിൽ ഒബിസി (മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗം) ഉൾപ്പെടുത്താതിരിക്കുകയെന്നത് കോൺഗ്രസ് ശക്തമായി വിമർശിച്ചു. 12-ആമത്തെ ചോദ്യത്തിൽ, “കുടുംബനാഥൻ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, അല്ലെങ്കിൽ ‘മറ്റ്’ വിഭാഗത്തിലാണോ?” എന്ന രീതിയിലാണ് ചോദ്യമിട്ടിട്ടുള്ളത്, എന്നാൽ ഒബിസി, ജനറൽ വിഭാഗത്തെ വ്യക്തമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. കോൺഗ്രസ് ഈ ഒഴിവാക്കലിലൂടെ ജാതി സെൻസസിൽ ക്രമക്കേട് ഉണ്ടാക്കാൻ കേന്ദ്രം ശ്രമിക്കുന്നതായും, മോദി സർക്കാരിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശ്യം ഇതിലൂടെ വെളിവാകുന്നുവെന്നും ആരോപിച്ചു.
കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ജനസംഖ്യ കണക്കെടുപ്പിനുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് അറിയിച്ചിട്ടില്ലെന്നും കോൺഗ്രസ് തുറന്നു പറഞ്ഞു. ജാതി കണക്കെടുപ്പിൽ തെലങ്കാന മാതൃക പിന്തുടരണമെന്നും, സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ നീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും വിദ്യാഭ്യാസം, തൊഴിൽ, വരുമാനം, രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടൽ എന്നിവയിൽ തരുമാനമറ്റവർക്കും മുൻതൂക്കം നൽകികൊണ്ട് സെൻസസ് നടപ്പാക്കണമെന്നും കോൺഗ്രസ് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
മോദി സർക്കാർ മുമ്പ് ജാതി സെൻസസ് നിരസിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, 2025 ഏപ്രിൽ 30ന് 2027 ലെ സെൻസസിൽ ജാതി കണക്കെടുപ്പും ഉൾപ്പെടുത്താമെന്ന തീരുമാനം ഉണ്ടാക്കിയതായി കോൺഗ്രസ് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ, ജാതി സെൻസസിനെക്കുറിച്ചുള്ള നയവും വിശദതകളും വ്യക്തമായിട്ടില്ലെന്നും കാര്യങ്ങൾ ശരിയായ ദിശയിലല്ല പോകുന്നതെന്നും അവർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
2026 ഏപ്രിൽ മുതൽ സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള ഘട്ടത്തിൽ ഭവന ലിസ്റ്റിംഗും ഭവന സെൻസസും നടക്കും. ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ലഡാക്ക്, ജമ്മു–കശ്മീർ ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ജനസംഖ്യ കണക്കെടുപ്പ് 2027 ഫെബ്രുവരിയിൽ നടപ്പാക്കും.
