മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇൻഡോർ ബെഞ്ച് തർക്കത്തിലുള്ള ഭോജ്ശാല- കമാൽ മൗല സമുച്ചയം ക്ഷേത്രമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ഹിന്ദുപക്ഷത്തിന് അവിടെ ആരാധന നടത്താനുള്ള അവകാശം നൽകുകയും ചെയ്തതിനെത്തുടർന്ന് ശനിയാഴ്ച ധാർ ജില്ലയിലെ ഭോജ്ശാല സമുച്ചയത്തിൽ പ്രാർത്ഥന നടത്താൻ ഭക്തർ പ്രവേശിച്ചു.
കോടതി ഉത്തരവിനെ തുടർന്ന് ഏതാനും ഭക്തർ പള്ളി പരിസരത്ത് ഒത്തുകൂടി പ്രാർത്ഥന നടത്തി.
വിധിയെ സ്വാഗതം ചെയ്ത ഒരു ഭക്തൻ, ഇപ്പോൾ യാതൊരു നിയന്ത്രണവുമില്ലാതെ പ്രാർത്ഥന നടത്താൻ കഴിയുമെന്ന് പറഞ്ഞു.
“വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഒരു തടസവുമില്ലാതെ ദർശനം നടത്താൻ ഞങ്ങൾക്ക് അവസരം ലഭിച്ചു. കോടതി ഒരു മികച്ച വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചു. ഞാൻ എല്ലാ ദിവസവും ഇവിടെ പ്രാർത്ഥന നടത്താൻ വരും,” -ഭക്തൻ മാധ്യമ പ്രവർത്തകരോട് പറഞ്ഞു.
ഹിന്ദുപക്ഷത്തിന് ആരാധന നടത്താനുള്ള അവകാശം നൽകിക്കൊണ്ടും സമുച്ചയം രാജാ ഭോജിൻ്റെതാണെന്ന് അംഗീകരിച്ചുകൊണ്ടും മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി വെള്ളിയാഴ്ച വിധി പ്രസ്താവിച്ചു.
“ഈ ഉത്തരവിലെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ ഭോജ്ശാല സ്ഥലത്തെ ‘സംരക്ഷിത സ്മാരകം’ ആയി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1904 മുതൽ ഈ പദവി നിലനിർത്തിയിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ്. ഈ സ്മാരകത്തിൻ്റെ മുഴുവൻ ഭരണവും നിയന്ത്രണവും എ.എസ്.ഐ (ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യ) യുടെ കൈവശം മാത്രമായിരിക്കുമെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു; സാരാംശത്തിൽ, ഈ സ്ഥലത്തിൻ്റെ മേൽനോട്ടം എ.എസ്.ഐയിൽ മാത്രമായിരിക്കും.” -എന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ട് എ.എസ്.ഐ അഭിഭാഷകൻ അവിരൽ വികാസ് ഖരെ തീരുമാനത്തിൻ്റെ നിയമപരമായ ചട്ടക്കൂട് എടുത്തുകാട്ടി.
തർക്കസ്ഥലം അടിസ്ഥാനപരമായി ഭോജ്- പർമർ രാജവംശത്തിൻ്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ വാഗ്ദേവി ദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ക്ഷേത്രമാണെന്ന് കോടതി വിധിച്ചു, -മുൻ എ.എസ്.ഐ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കി.
മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതിയുടെ ഉത്തരവിന് ശേഷം മാധ്യമ പ്രവർത്തകരെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് ഹിന്ദുപക്ഷത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് വിഷ്ണു ശങ്കർ ജെയിൻ, വിധിയെ “ചരിത്രപരം” എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു. 2003 ഏപ്രിൽ 7 -ലെ ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (എഎസ്ഐ) ഉത്തരവ് കോടതി ഭാഗികമായി റദ്ദാക്കിയതായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി.
ലണ്ടനിലെ ഒരു മ്യൂസിയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന വിഗ്രഹം തിരിച്ചയക്കണമെന്ന ആവശ്യം കോടതി പരിഗണിച്ചതായും അഭിഭാഷകൻ വെളിപ്പെടുത്തി.
അതേസമയം, മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി തർക്ക സമുച്ചയം ഒരു ക്ഷേത്രമായി പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം സുപ്രീം കോടതിയിൽ രണ്ട് മുന്നറിയിപ്പ് ഹർജികൾ സമർപ്പിച്ചു. മുസ്ലീം പക്ഷത്തുള്ള കക്ഷികൾ സുപ്രീം കോടതിയിൽ വിധിയെ ചോദ്യം ചെയ്തേക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചു.
വിധി നിർണയം വരെ, സംസ്ഥാന അധികാരികൾ മതപരമായ ആചാരങ്ങൾക്കായി ഒരു പങ്കിട്ട ക്രമീകരണം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. അതേസമയം സ്ഥലം ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (ASI) മേൽനോട്ടത്തിൽ തുടർന്നു, അവർ സമുച്ചയവും സർവേ ചെയ്തിരുന്നു.
