മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഹിംഗോളി ജില്ലയിൽ ഞായറാഴ്ച ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും ഭൂചലനം അനുഭവപ്പെട്ടു. റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 2.5 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനം കഴിഞ്ഞ 24 മണിക്കൂറിനിടെ ഈ പ്രദേശത്തുണ്ടാകുന്ന മൂന്നാമത്തെ ചലനമാണ്.
ഉച്ചയ്ക്ക് 1:31-ഓടെയാണ് ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ ഭൂചലനം ഉണ്ടായതെന്ന് സബ് ഡിവിഷണൽ ഓഫീസർ വികാസ് മാനെ അറിയിച്ചു. ഔന്ധ നാഗ്നാഥ് തഹ്‌സിലിലെ സിദ്ധേശ്വർ, ദുധാല ഗ്രാമങ്ങൾക്കിടയിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം. സംഭവത്തിൽ ഇതുവരെ ജീവഹാനിയോ വലിയ തോതിലുള്ള സ്വത്ത് നാശനഷ്ടങ്ങളോ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിലും ഭരണകൂടം സ്ഥിതിഗതികൾ നിരീക്ഷിച്ചുവരികയാണ്. പ്രദേശവാസികൾ ജാഗ്രത പാലിക്കണമെന്ന് അധികൃതർ അഭ്യർത്ഥിച്ചു.
ഭൂചലനങ്ങളും ആശങ്കകളും
ശനിയാഴ്ച രാവിലെ മണിക്കൂറുകളുടെ വ്യത്യാസത്തിൽ ഹിംഗോളിയിൽ രണ്ട് നേരിയ ഭൂചലനങ്ങൾ അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു. രാവിലെ 7:46-ന് 3.3 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂചലനത്തോടൊപ്പം ഒരു മുഴക്കമുള്ള ശബ്ദവും കേട്ടിരുന്നു. ഔന്ധ നാഗനാഥ് തഹ്‌സിലിലെ ഗധാല ഗ്രാമത്തിൽ ഏഴ് കിലോമീറ്റർ ആഴത്തിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രഭവകേന്ദ്രം.
ഇതിന് രണ്ട് മണിക്കൂറിനു ശേഷം 4.5 തീവ്രത രേഖപ്പെടുത്തിയ മറ്റൊരു ഭൂചലനവും ജില്ലയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലായി അനുഭവപ്പെട്ടു. ഒക്ടോബർ ഒന്നിനും തൊട്ടടുത്തുള്ള പാൻഗ്ര ഷിൻഡെ ഗ്രാമത്തിലും സമാനമായ രീതിയിൽ മുഴക്കം അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ ആറ് വർഷമായി ഈ പ്രദേശത്ത് ഇടയ്ക്കിടെ ഭൂകമ്പ പ്രവർത്തനങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്.
ഐഐടി വിദഗ്ദ്ധന്റെ മുന്നറിയിപ്പും
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ തുടർച്ചയായ ഭൂചലനങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കെട്ടിടങ്ങളുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ച് ഐഐടി ബോംബെയിലെ ജിയോ ടെക്നിക്കൽ ഭൂകമ്പ എഞ്ചിനീയറായ പ്രൊഫസർ ദീപാങ്കർ ചൗധരി ചില നിർണ്ണായക നിരീക്ഷണങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുന്നു:
- എഞ്ചിനീയറിംഗ് ഇല്ലാത്ത ഘടനകൾക്ക് ഭീഷണി: ഔദ്യോഗിക കോഡുകൾ പാലിച്ചു നിർമ്മിക്കുന്ന എഞ്ചിനീയറിംഗ് കെട്ടിടങ്ങൾക്ക് മിതമായ കുലുക്കങ്ങളെ ചെറുക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിലും, കുടിലുകളും അനധികൃത നിർമ്മാണങ്ങളും 3 അല്ലെങ്കിൽ 4 തീവ്രതയുള്ള ചെറിയ ഭൂചലനങ്ങളെ പോലും അതിജീവിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര ദുർബലമാണ്.
- ഡെക്കാൻ പീഠഭൂമിയുടെ പ്രത്യേകത: മൺസൂൺ വെള്ളം വിണ്ടുകീറിയ ബസാൾട്ട് പാറകളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന ജല-ഭൂകമ്പങ്ങളാണ് (Hydro-seismicity) നാസിക്, പാൽഘർ, ഹിംഗോളി ഭാഗങ്ങളിലുണ്ടാകുന്നത്. പ്ലേറ്റ് അതിരുകളിലെ സജീവ പ്രവർത്തനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ഇത് വലിയൊരു ഭൂകമ്പത്തിന് മുന്നോടിയാകാനുള്ള സാധ്യത വളരെ കുറവാണ്.
- മണ്ണിന്റെ സ്വഭാവം നിർണായകം: കട്ടിയുള്ള ബസാൾട്ടിക് പാറയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഭൂകമ്പ തരംഗങ്ങളുടെ ആഘാതം കുറവായിരിക്കും. എന്നാൽ മൃദുവായ മണ്ണ്, കളിമണ്ണ്, നികത്തിയെടുത്ത ഭൂമി എന്നിവ ഭൂചലനത്തിന്റെ തീവ്രതയെയും നാശനഷ്ട സാധ്യതയെയും ഗണ്യമായി വർദ്ധിപ്പിക്കും.
- മണ്ണ് പരിശോധന നിർബന്ധം: കെട്ടിടങ്ങളുടെ അടിത്തറ രൂപകൽപ്പന ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് ജിയോ ടെക്നിക്കൽ പരിശോധന (Soil testing) നടത്തേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. മുംബൈയിലെ പുതിയ നിർമ്മാണങ്ങൾക്ക് ബിഎംസി (BMC) ഇത് ഇതിനകം നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.
- ഗ്രഹണങ്ങളും ഭൂകമ്പവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം: സൂര്യഗ്രഹണങ്ങളും ചന്ദ്രന്റെ ഗുരുത്വാകർഷണബലവും ഭൂകമ്പത്തിന് കാരണമാകുമെന്ന സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് യാതൊരു ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകളുമില്ലെന്ന് പ്രൊഫസർ ചൗധരി വ്യക്തമാക്കി.
ഹിംഗോളി ഉൾപ്പെടെയുള്ള സോൺ 3 പ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ ആശങ്കപ്പെടേണ്ടതില്ലെങ്കിലും, നിർമ്മാണ വേളയിൽ കർശനമായ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളും എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോഡുകളും പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
