ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച കേസുകൾക്ക് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതി; എന്താണ് ഈ സംവിധാനം, എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?

രാജ്യത്തെ മത്സരപരീക്ഷകളുടെ വിശ്വാസ്യത ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി ചോദ്യപേപ്പർ ചോർച്ച കേസുകൾ ഇനി ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളിലൂടെ പരിഗണിക്കുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി അറിയിച്ചു. യുവാക്കളുടെ ഭാവിയെ ബാധിക്കുന്ന ഇത്തരം കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നവർക്ക് കർശനമായ ശിക്ഷ ഉറപ്പാക്കുമെന്നും, നിയമഭയം സൃഷ്ടിക്കുന്ന തരത്തിൽ റെക്കോർഡ് സമയത്തിനുള്ളിൽ നീതി നടപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളുടെ ലക്ഷ്യമെന്നും അദ്ദേഹം എക്‌സ് പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ വ്യക്തമാക്കി.

എന്താണ് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതി?

സാധാരണ കോടതികളേക്കാൾ വേഗത്തിൽ കേസുകൾ വിചാരണ ചെയ്ത് വിധി പ്രസ്താവിക്കുന്ന പ്രത്യേക കോടതികളാണ് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികൾ. പതിനൊന്നാം ധനകാര്യ കമ്മീഷന്റെ ശുപാർശയെ തുടർന്ന് 2000-ലാണ് ഇന്ത്യയിൽ ഇവ നിലവിൽ വന്നത്. വർഷങ്ങളായി കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന കേസുകൾ വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കുക എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യം. പദ്ധതി 2011 വരെ പ്രവർത്തിച്ചെങ്കിലും പിന്നീട് താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചു.

നിർഭയ കേസിന് പിന്നാലെ പ്രാധാന്യം വർധിച്ചു

2012-ലെ ഡൽഹി നിർഭയ കൂട്ടബലാത്സംഗക്കേസിന് പിന്നാലെയാണ് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളുടെ ആവശ്യകത വീണ്ടും ശക്തമായി ഉയർന്നത്. ബലാത്സംഗവും ലൈംഗികാതിക്രമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾ വേഗത്തിൽ പരിഗണിക്കുന്നതിനായി ഡൽഹി ഹൈക്കോടതി ആദ്യം അഞ്ച് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികൾക്ക് അനുമതി നൽകി. പിന്നീട് ഇവയുടെ എണ്ണം ആറായി ഉയർന്നു. 2013 ജനുവരി 2-ന് ദക്ഷിണ ഡൽഹിയിലെ സാകേത് കോടതി സമുച്ചയത്തിൽ ആദ്യ പ്രത്യേക ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു.

2019-ലെ ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് സ്പെഷ്യൽ കോടതികൾ പദ്ധതി

2018-ൽ രാജ്യത്തുടനീളം 1,023 ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് സ്പെഷ്യൽ കോടതികൾ സ്ഥാപിക്കാനുള്ള നിർദേശത്തിന് കേന്ദ്രസർക്കാർ അംഗീകാരം നൽകി. തുടർന്ന് 2019 ഒക്ടോബറിൽ ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് സ്പെഷ്യൽ കോടതികൾ (FTSC) പദ്ധതി നടപ്പാക്കി. ബലാത്സംഗം, പോക്സോ നിയമപ്രകാരമുള്ള കേസുകൾ എന്നിവ വേഗത്തിൽ തീർപ്പാക്കുക എന്നതാണ് പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.

ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികൾ ആവശ്യമായത് എന്തുകൊണ്ട്?

കൊലപാതകം, ബലാത്സംഗം, സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കുമെതിരായ ഗുരുതര കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ എന്നിവയിലെ വിചാരണ വർഷങ്ങളോളം നീളുന്ന സാഹചര്യമാണ് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളുടെ രൂപീകരണത്തിന് കാരണമായത്. കോടതികളിലെ കേസുകളുടെ കെട്ടിക്കിടപ്പ് കുറയ്ക്കുക, സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും വേഗത്തിൽ നീതി ഉറപ്പാക്കുക, നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിലുള്ള പൊതുജനവിശ്വാസം വർധിപ്പിക്കുക എന്നിവയും ലക്ഷ്യങ്ങളാണ്.

ബജറ്റും സാമ്പത്തിക വിഹിതവും

ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് സ്പെഷ്യൽ കോടതികളുടെ പ്രവർത്തനത്തിനായി കേന്ദ്രസർക്കാർ 1,952.23 ബില്യൺ രൂപയുടെ ബജറ്റാണ് അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ 1,207.24 ബില്യൺ രൂപ നിർഭയ ഫണ്ടിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ശേഷിക്കുന്ന തുക സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളാണ് വഹിക്കുന്നത്. ഇതുവരെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്കുമായി 1,034.55 ബില്യൺ രൂപ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ മധ്യപ്രദേശിൽ 67 ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളും കേരളത്തിൽ 55 കോടതികളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

രാജ്യത്തെ നിലവിലെ സ്ഥിതി

2025 ജൂൺ 30 വരെയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 29 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 725 ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് സ്പെഷ്യൽ കോടതികളാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇതിൽ 392 എണ്ണം കുട്ടികൾക്കെതിരായ ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ മാത്രം പരിഗണിക്കുന്ന എക്‌സ്‌ക്ലൂസീവ് പോക്സോ കോടതികളാണ്. ഇതുവരെ 3.34 ലക്ഷംത്തിലധികം കേസുകൾ ഈ കോടതികൾ തീർപ്പാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

സാധാരണ കോടതികളേക്കാൾ മൂന്നിരട്ടി വേഗം

സർക്കാർ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, സാധാരണ കോടതികളിൽ ബലാത്സംഗ-പോക്സോ കേസുകളുടെ ശരാശരി പ്രതിമാസ തീർപ്പാക്കൽ നിരക്ക് 3.26 കേസുകളാണ്. ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് സ്പെഷ്യൽ കോടതികളിൽ ഇത് 9.51 കേസുകളായി ഉയരുന്നു. അതായത്, സാധാരണ കോടതികളേക്കാൾ ഏകദേശം മൂന്നിരട്ടി വേഗത്തിലാണ് ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികൾ ഉള്ള സംസ്ഥാനം ഉത്തർപ്രദേശാണ്. അവിടെ 218 കോടതികളുണ്ട്.

ഏതൊക്കെ കേസുകളാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്?

ബലാത്സംഗം, പോക്സോ നിയമപ്രകാരമുള്ള കേസുകൾ, സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കുമെതിരായ ഗുരുതര അതിക്രമങ്ങൾ, കൊലപാതകങ്ങൾ, ദീർഘകാലമായി കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന ക്രിമിനൽ കേസുകൾ, മുതിർന്ന പൗരന്മാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ചില പ്രത്യേക കേസുകൾ എന്നിവയ്ക്കാണ് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളിൽ മുൻഗണന നൽകുന്നത്. സംസ്ഥാന സർക്കാരോ ഹൈക്കോടതിയോ നിർദേശിക്കുന്ന മറ്റ് കേസുകളും ഇവിടേക്ക് മാറ്റാം.

ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളുടെ വിഭാഗങ്ങൾ

ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികൾ പ്രധാനമായും രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളാണ്. ജനറൽ ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് സ്പെഷ്യൽ കോടതി: ബലാത്സംഗവും പോക്സോ നിയമപ്രകാരമുള്ള കേസുകളും ഒരുമിച്ച് പരിഗണിക്കുന്നു. സാധാരണയായി 6 മാസം മുതൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ വിചാരണ പൂർത്തിയാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.
എക്‌സ്‌ക്ലൂസീവ് പോക്സോ ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതി: കുട്ടികൾക്കെതിരായ ലൈംഗിക കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ മാത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന പ്രത്യേക കോടതികളാണ്. കുട്ടികളുടെ മൊഴിയെടുക്കുന്നതിനും വിചാരണ നടത്തുന്നതിനുമായി പ്രത്യേക സൗകര്യങ്ങളും സംവിധാനങ്ങളും ഇവിടെ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.

വേഗത്തിലുള്ള ചില ശ്രദ്ധേയ വിധികൾ

ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികൾ നിരവധി കേസുകളിൽ കുറഞ്ഞ സമയത്തിനുള്ളിൽ വിധി പ്രസ്താവിച്ച് ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. 2026 ഏപ്രിലിൽ ഗൊരഖ്പൂരിൽ ആറുമാസം പ്രായമുള്ള കുഞ്ഞിനെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത കേസിൽ പ്രതിക്ക് 24 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ജീവപര്യന്തം തടവ് വിധിച്ചു. 2023-ൽ മധ്യപ്രദേശിലെ ഇറ്റാർസിയിൽ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത മരുമകളെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത കേസിൽ 21 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വധശിക്ഷ വിധിച്ചു. 2025 ഏപ്രിലിൽ ഡൽഹിയിൽ 16 വയസ്സുള്ള പെൺകുട്ടിയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത കേസിൽ പ്രതിക്ക് ജീവപര്യന്തം തടവ് ലഭിച്ചു. 2026 ജൂണിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ നർസാപൂരിൽ മൂന്ന് വയസ്സുകാരിയെ ബലാത്സംഗം ചെയ്ത കേസിൽ 55 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ വിധി പ്രസ്താവിച്ചു.

അപ്പീൽ നൽകാൻ അവസരമുണ്ടോ?

ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികൾ പ്രത്യേക നീതിന്യായ സംവിധാനമല്ല; നിലവിലുള്ള കോടതിവ്യവസ്ഥയുടെ ഭാഗമാണ്. അതിനാൽ ഇവയുടെ വിധികൾക്കെതിരെ നിയമപ്രകാരം അപ്പീൽ നൽകാൻ സാധിക്കും. ജില്ലാതല ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് കോടതികളുടെ വിധികൾ ഹൈക്കോടതിയിലും, ഹൈക്കോടതി തലത്തിലുള്ള വിധികൾ സുപ്രീം കോടതിയിലും ചോദ്യം ചെയ്യാം.