ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി നിഷ്ക്രിയ കരുണാവധത്തിന് (Passive Euthanasia) സുപ്രീം കോടതി അനുമതി നൽകിയ ഹരീഷ് റാണ (32) അന്തരിച്ചു. ഡൽഹി എയിംസ് (AIIMS) ആശുപത്രിയിൽ വെച്ചായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യമെന്ന് വാർത്താ ഏജൻസിയായ പിടിഐ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
കഴിഞ്ഞ 13 വർഷമായി ഹരീഷ് റാണ പൂർണ്ണമായും അബോധാവസ്ഥയിലായിരുന്നു (Vegetative state). തലക്കേറ്റ ഗുരുതരമായ പരിക്കിനെത്തുടർന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം വെന്റിലേറ്ററിലേക്കും ആശുപത്രി കട്ടിലിലേക്കും ഒതുങ്ങിയത്. ഒരിക്കൽ പഞ്ചാബ് സർവകലാശാലയിലെ മിടുക്കനായ വിദ്യാർത്ഥിയും ടോപ്പറുമായിരുന്ന ഹരീഷിന് തന്റെ സ്വപ്നങ്ങളെല്ലാം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെടാൻ ഇനി യാതൊരു സാധ്യതയുമില്ലെന്ന മെഡിക്കൽ റിപ്പോർട്ടുകൾ പരിഗണിച്ചാണ് കോടതി ചരിത്രപരമായ വിധി പുറപ്പെടുവിച്ചത്.
2026 മാർച്ച് 11-നാണ് ഹരീഷ് റാണയ്ക്ക് നൽകിവരുന്ന ജീവൻരക്ഷാ ചികിത്സകൾ പിൻവലിക്കാൻ സുപ്രീം കോടതി അനുമതി നൽകിയത്. ഭരണഘടനയുടെ 21-ാം അനുച്ഛേദപ്രകാരം അന്തസ്സോടെ മരിക്കാനുള്ള അവകാശം ഹരീഷിനുണ്ടെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. എയിംസിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ച് വിദഗ്ദ്ധ സമിതിയുടെ മേൽനോട്ടത്തിൽ ചികിത്സകൾ പിൻവലിക്കാനായിരുന്നു കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നത്.
തന്റെ മകന്റെ ദുരിതം കാണാനാകാതെ അച്ഛനായ അശോക് റാണ കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് വർഷമായി കോടതിയിൽ നിയമപോരാട്ടം നടത്തിവരികയായിരുന്നു. ഒരു മാതാപിതാക്കളും തങ്ങളുടെ മകന് വേണ്ടി ഇത്തരമൊരു വിധി ആഗ്രഹിക്കില്ലെന്നും എന്നാൽ അവന്റെ വേദന അവസാനിപ്പിക്കാൻ മറ്റൊരു വഴിയില്ലായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഹരീഷിന്റെ അവസ്ഥ കുടുംബത്തിന് വലിയ സാമ്പത്തികവും മാനസികവുമായ ബാധ്യതയായിരുന്നുവെന്ന് ഐഎംഎ (IMA) പ്രസിഡന്റ് അനിൽ നായക് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.
2018-ലെ ‘കോമൺ കോസ്’ (Common Cause) മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ പിന്തുടർന്നാണ് ഈ കേസിൽ കോടതി തീരുമാനമെടുത്തത്. കോടതി ഉത്തരവിനെത്തുടർന്ന് എയിംസിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഹരീഷിന്റെ ശരീരത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്ന ജീവൻരക്ഷാ കുഴലുകൾ നീക്കം ചെയ്തു. തുടർന്ന് മറ്റ് മെഡിക്കൽ ഇടപെടലുകളില്ലാതെ സ്വാഭാവികമായ രീതിയിൽ അദ്ദേഹം മരണത്തിന് കീഴടങ്ങുകയായിരുന്നു.
ഐഎംഎ പ്രസിഡന്റ് അനിൽ നായക് ഈ വിധിയെ മാനുഷിക പരിഗണനയോടെയാണ് വിലയിരുത്തിയത്. 13 വർഷത്തോളം നീണ്ട ശാരീരിക അവശതകൾ അനുഭവിച്ച രോഗിക്ക് ഈ തീരുമാനം ഒരു ആശ്വാസമാണെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഭാവിയിൽ പിന്തുടരേണ്ട വ്യക്തമായ നയരൂപീകരണത്തിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
ഹരീഷ് റാണയുടെ ഈ കേസ് ഇന്ത്യയിലെ നിയമചരിത്രത്തിൽ ഒരു വലിയ നാഴികക്കല്ലാണ്. ഇതിനോടൊപ്പം തന്നെ, കരുണാവധത്തിനായി എല്ലാ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പ്രൈമറി, സെക്കൻഡറി മെഡിക്കൽ ബോർഡുകൾ രൂപീകരിക്കണമെന്നും അവ മന്ത്രാലയങ്ങൾക്ക് കൃത്യമായ റിപ്പോർട്ട് നൽകണമെന്നും സുപ്രീം കോടതി എല്ലാ ചീഫ് മെഡിക്കൽ ഓഫീസർമാർക്കും കർശന നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
