തന്ത്രപരമായി നിർണായകമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ പുതിയ നിയന്ത്രിത പ്രദേശം അല്ലെങ്കിൽ ‘ഒഴിവാക്കൽ മേഖല’ സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് ഇറാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ ഗൾഫ് മേഖല വീണ്ടും വലിയ യുദ്ധഭീതിയിലേക്ക്. ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിലുള്ള സമാധാന ചർച്ചകൾ പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെട്ടതും ഇരുഭാഗത്തുനിന്നും ആക്രമണങ്ങൾ ശക്തമാകുന്നതും സ്ഥിതിഗതികൾ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നു. ടെഹ്റാനുമേൽ സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദം കടുപ്പിക്കാൻ വാഷിംഗ്ടൺ പുതിയ നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇറാന്റെ ഈ നീക്കം മേഖലയെ മറ്റൊരു തലത്തിലേക്ക് നയിച്ചേക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
ഇറാന്റെ പുതിയ നീക്കവും പശ്ചാത്തലവും
ഇറാന്റെ സുപ്രീം നാഷണൽ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിലിന്റെ (എസ്എൻഎസ്സി) പുതിയ തലവൻ മൊഹ്സെൻ റെസായിയാണ് സ്റ്റേറ്റ് ബ്രോഡ്കാസ്റ്ററിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിലൂടെ ഈ പദ്ധതി വെളിപ്പെടുത്തിയത്. കടലിടുക്ക് കടക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന കപ്പലുകളെ തടയുക എന്നതാണ് ടെഹ്റാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. മൂന്ന് ഇറാനിയൻ എണ്ണ ടാങ്കറുകൾക്ക് നേരെ യുഎസ് ആക്രമണം ഉണ്ടായതിന് പിന്നാലെയാണ് ഈ പ്രഖ്യാപനം വന്നിരിക്കുന്നത്.
ടെഹ്റാൻ യുഎസ് യുദ്ധക്കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകൾ തൊടുത്തതിനുള്ള മറുപടിയായാണ് യുഎസ് ഈ ആക്രമണം നടത്തിയത്. മുൻകാലങ്ങളിൽ സമുദ്രത്തിലെ ഇറാന്റെ ആക്രമണങ്ങൾ പ്രധാനമായും വാണിജ്യ കപ്പലുകളെ ലക്ഷ്യം വെച്ചുള്ളതായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇപ്പോൾ നേരിട്ടുള്ള സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്കും എണ്ണ ടാങ്കറുകളിലേക്കും അത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത് സ്ഥിതിഗതികൾ കൈവിട്ടുപോകാൻ കാരണമാക്കുമെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
നിയന്ത്രിത പ്രദേശത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും സമയക്രമവും
വരുന്ന ദിവസങ്ങളിലോ ആഴ്ചകളിലോ തന്നെ ഈ പുതിയ നിയന്ത്രിത മേഖല പ്രാബല്യത്തിൽ വരുമെന്ന് മൊഹ്സെൻ റെസായി വ്യക്തമാക്കി. യുഎസ് നാവിക ഉപരോധ രേഖയിൽ തുടങ്ങി ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് വഴി പേർഷ്യൻ ഗൾഫിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നതാണ് ഈ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രദേശം. ഈ മേഖലയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകൾ ഐഡന്റിറ്റി സ്ഥിരീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലാത്തപക്ഷം അവയെ ഇറാന്റെ നിയന്ത്രിത പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി കടന്നുപോകുന്നത് തടയും.
കഴിഞ്ഞ കുറേ ആഴ്ചകളായി ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾ ഉപരോധിക്കുകയും എണ്ണ കയറ്റുമതി തടയുകയുമാണ് യുഎസിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. ഇതിനായി 20-ലധികം യുദ്ധക്കപ്പലുകളാണ് അമേരിക്ക വിന്യസിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഞായറാഴ്ച വരെയുള്ള കണക്കുകൾ പ്രകാരം യുഎസ് സൈന്യം 92 വാണിജ്യ കപ്പലുകൾ വഴിതിരിച്ചുവിടുകയും മൂന്നെണ്ണം പ്രവർത്തനരഹിതമാക്കുകയും ചെയ്തു.
സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദവും തുടരുന്ന ഏറ്റുമുട്ടലുകളും
സമാധാന കരാറിലെത്താനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ പാളിയതോടെ ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായി ഞെരുക്കാനാണ് അമേരിക്കയുടെ ശ്രമം. എന്നാൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ ഇറാൻ ആക്രമണം തുടരുകയാണ്. ഫെബ്രുവരി 28 ന് യുഎസും ഇസ്രായേലും സംയുക്തമായി നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് സംഘർഷം രൂക്ഷമായത്.
ഞായറാഴ്ച ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ കടക്കാൻ ശ്രമിച്ച യുഎസ് ആളില്ലാ കപ്പലിനെ ആക്രമിച്ചതായി ഇറാൻ അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും, ഈ വാദം യുഎസ് സൈന്യം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഗൾഫിൽ ഒരു മാസത്തെ ശാന്തതയ്ക്ക് ശേഷം വീണ്ടും സജീവമായ സൈനിക പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കഴിഞ്ഞ ആഴ്ചയുടെ തുടക്കത്തിൽ യുഎസ് ബോംബാക്രമണത്തിൽ അഞ്ച് പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നു.
പ്രാദേശിക സുരക്ഷയെ ബാധിക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
ഇറാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ പുതിയ ‘ഒഴിവാക്കൽ മേഖല’ അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്ര വ്യാപാരത്തിന് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട എണ്ണ വിതരണ പാതകളിലൊന്നായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ ഉപരോധം ആഗോള ഊർജ്ജ സുരക്ഷയെത്തന്നെ സാരമായി ബാധിച്ചേക്കാം. ഇരുപതോളം യുഎസ് യുദ്ധക്കപ്പലുകളുടെ സാന്നിധ്യവും ഇറാന്റെ പുതിയ മിസൈൽ ശേഷികളും മേഖലയെ ഏത് നിമിഷവും പൊട്ടിത്തെറിക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്. കപ്പലുകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കരിമ്പട്ടികയിൽപ്പെടുത്തുന്ന ഈ പുതിയ പദ്ധടി നടപ്പിലായാൽ അത് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള വലിയൊരു ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് നയിച്ചേക്കുമെന്നാണ് ആശങ്ക.