ഇറാനും അമേരിക്കയും തമ്മിൽ ഇസ്ലാമാബാദിൽ നടന്ന ഉന്നതതല സമാധാന ചർച്ചകൾ വ്യക്തമായ ഫലങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാതെ അവസാനിച്ചു. പരാജയത്തെ കുറിച്ച് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി സയ്യിദ് അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി ഒരു ഔദ്യോഗിക പ്രസ്‌താവന പുറപ്പെടുവിച്ചു, ഇരുരാജ്യങ്ങളും ഒരു ചരിത്രപരമായ കരാറിന് വളരെ അടുത്തെത്തിയെന്ന് പറഞ്ഞു. പശ്ചിമേഷ്യയിൽ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ആയിരുന്നു ചർച്ചകൾ, എന്നാൽ അവസാന നിമിഷം യുഎസ് നിലപാട് മാറ്റിയത് കരാറിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.
സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമായ എക്‌സിൽ പങ്കിട്ട ഒരു പോസ്റ്റിൽ, ഇറാൻ പൂർണ ആത്മാർത്ഥതയോടെയും സൗഹാർദ്ദത്തോടെയും ആണ് ചർച്ചകളിൽ പങ്കെടുത്തതെന്ന് അരഘ്ചി വ്യക്തമാക്കി. കഴിഞ്ഞ 47 വർഷത്തിനിടെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ളതും ആഴത്തിലുള്ളതുമായ സംഭാഷണമാണിതെന്ന് അദ്ദേഹം കൂടിക്കാഴ്‌ചയെ വിശേഷിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, കരാറിൻ്റെ പരിധിയിലെത്തിയിട്ടും, “ഇസ്ലാമാബാദ് ധാരണാപത്രം” ഒപ്പുവെച്ചില്ല, ഇത് മേഖലയിലെ സമാധാനത്തിനുള്ള പ്രതീക്ഷകളെ വീണ്ടും തകർത്തു.
കരാർ പരാജയപ്പെടാനുള്ള കാരണങ്ങൾ
ചർച്ചകൾ പരാജയപ്പെട്ടതിന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി നേരിട്ട് അമേരിക്കയെ കുറ്റപ്പെടുത്തി. ഒരു കരാറിൽ എത്തുന്നതിൽ നിന്ന് ഇരുപക്ഷവും “ഏതാനും ഇഞ്ച്” മാത്രം അകലെയായിരിക്കുമ്പോൾ യുഎസ് അമിതമായ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചുവെന്ന് അരാഗ്ചി ആരോപിച്ചു. ചർച്ചകൾക്കിടെ യുഎസ് പ്രതിനിധികൾ അവരുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് മാറ്റി. ഇത് ഒരു നിശ്ചിത കരാറിലെത്താൻ അസാധ്യമാക്കി എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. അരാഗ്ചിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, യുഎസ് പക്ഷം സൃഷ്‌ടിച്ച തടസങ്ങൾ മുഴുവൻ പ്രക്രിയയെയും പാളം തെറ്റിച്ചു.
ഇസ്ലാമാബാദ് ധാരണാപത്രവും ഇറാൻ്റെ നിലപാടും
യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രായോഗികമായ ഒരു രൂപരേഖ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് ഇറാൻ അവകാശപ്പെടുന്നു. “ഇസ്ലാമാബാദ് ധാരണാപത്രം” പരാമർശിച്ചു കൊണ്ട്, സമാധാനത്തിലേക്കുള്ള ഒരു പ്രധാന ചുവടുവെയ്‌പാകുമായിരുന്നു ഈ രേഖയെന്ന് അരാഗ്ചി പറഞ്ഞു. ഇറാൻ സാധ്യമായ എല്ലാ വഴക്കങ്ങളും പ്രകടിപ്പിച്ചുവെന്ന് അദ്ദേഹം ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. എന്നാൽ യുഎസ് പിടിവാശിയും പുതിയ വ്യവസ്ഥകളും ചർച്ചകളെ അനിശ്ചിതത്വത്തിലാക്കി. മുൻ ചർച്ചകളിൽ നിന്ന് യുഎസ് ഒരു പാഠവും പഠിച്ചിട്ടില്ലെന്നും അതാണ് ഈ സ്‌തംഭനാവസ്ഥയിലേക്ക് നയിച്ചതെന്നും വിദേശകാര്യ മന്ത്രി സൂചിപ്പിച്ചു.
ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള സംഭാഷണം
അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിനിടയിലെ ഇറാനും യുഎസും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ നേരിട്ടുള്ള സംഭാഷണമായതിനാൽ നയതന്ത്രപരമായി ഈ ചർച്ചകൾ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. പശ്ചിമേഷ്യൻ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കുന്നതിനായി ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും പ്രതിനിധികൾ ഇസ്ലാമാബാദിൽ നേരിട്ട് കൂടിക്കാഴ്‌ച നടത്തി. ചർച്ചകളുടെ വ്യാപ്‌തിയും ഗൗരവവും അഭൂതപൂർവമാണെന്ന് അരഘ്ചി സ്ഥിരീകരിച്ചു, എന്നാൽ നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, അന്തിമഫലം ഫലവത്തായില്ല.
സമാധാന ശ്രമങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചടി
ഇസ്ലാമാബാദ് ചർച്ചകളുടെ പരാജയം പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഉടനീളമുള്ള സുരക്ഷാ സാഹചര്യത്തെ ബാധിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇറാനും യുഎസും തമ്മിലുള്ള ഈ സംഭാഷണം ഒരു വെടിനിർത്തലിനുള്ള ഒരു പ്രധാന പ്രതീക്ഷയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ആഴത്തിലുള്ള അവിശ്വാസം അരാഗ്ചിയുടെ അഭിപ്രായങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഭാവി പദ്ധതികളെ കുറിച്ച് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചില്ലെങ്കിലും, ഇറാൻ അതിൻ്റെ ദേശീയ താൽപ്പര്യങ്ങളിലോ മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച വ്യവസ്ഥകളിലോ വിട്ടുവീഴ്‌ച ചെയ്യില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.