| വാമിക
യുഎസ്-ഇസ്രയേൽ സംയുക്താക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട അയത്തുള്ള അലി ഖമനേയിക്ക് ശേഷം ഇറാന്റെ പരമോന്നത അധികാരത്തിലേക്ക് മകൻ മൊജ്താബ ഖമനേയി എത്തുന്നു. ഇറാനിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന രാഷ്ട്രീയ-മത പദവിയായ പരമോന്നത നേതാവ് സ്ഥാനത്തേക്ക് മൊജ്താബയെ തിരഞ്ഞെടുത്തതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ വരുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണം ഇനിയും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ശ്രദ്ധയാകർഷിക്കുന്ന ഈ മാറ്റം മധ്യപൂർവദേശത്തെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെ എപ്രകാരം ബാധിക്കുമെന്നതാണ് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്നത്.
ഇറാനിൽ പ്രസിഡന്റിനും മുകളിൽ അധികാരമുള്ള പദവിയാണ് പരമോന്നത നേതാവ്. സൈന്യത്തിന്റെ കമാൻഡർ-ഇൻ-ചീഫ് എന്ന നിലയിൽ രഹസ്യാന്വേഷണ വിഭാഗങ്ങളും ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സും (ഐആർജിസി) ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ നയരൂപീകരണത്തിലും ജുഡീഷ്യറിയിലും അന്തിമവാക്ക് പരമോന്നത നേതാവിന്റേതാണ്. 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിന് ശേഷം രൂപീകൃതമായ ഈ പദവിയിൽ ഇതുവരെ റൂഹുള്ള ഖൊമേനിയും അലി ഖമനേയിയും മാത്രമേ ഇരുന്നിട്ടുള്ളൂ.
അലി ഖമനേയിയുടെ ആറ് മക്കളിൽ രണ്ടാമനായ മൊജ്താബ 1969-ൽ മഷ്ഹദിലാണ് ജനിച്ചത്. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ശേഷം ദൈവശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് സൈന്യത്തിൽ ചേർന്നു. ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധകാലത്ത് ഐആർജിസിയിലെ ഹബീബ് ബറ്റാലിയന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം സൈനിക തലപ്പത്ത് വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് മതപഠനത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയ അദ്ദേഹം ഖൂമിലെ സെമിനാരിയിൽ നിന്ന് ഷിയാ പുരോഹിതനായി മാറി.
ഔദ്യോഗികമായി സർക്കാരിൽ സ്ഥാനങ്ങൾ വഹിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും പിതാവിന്റെ ഭരണകാലത്ത് തിരശ്ശീലയ്ക്ക് പിന്നിലെ കരുത്തനായിരുന്നു മൊജ്താബ. 2005-ലും 2009-ലും മഹമൂദ് അഹ്മദി നെജാദിനെ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് പിന്തുണച്ചതിൽ അദ്ദേഹം പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചതായി ആരോപണമുണ്ട്. കൂടാതെ, 2009-ലെ ഗ്രീൻ മൂവ്മെന്റ് പ്രതിഷേധങ്ങളെയും 2022-ലെ ഹിജാബ് വിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെയും അടിച്ചമർത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇടപെടലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഇതേതുടർന്ന് 2019-ൽ അമേരിക്ക അദ്ദേഹത്തിന് മേൽ ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു.
മൊജ്താബയുടെ മുൻപിലുള്ള പാത ഒട്ടും എളുപ്പമല്ല. ഇറാന്റെ ഭരണഘടന പ്രകാരം ഈ പദവിയിലിരിക്കാൻ വേണ്ട ‘അയത്തുള്ള’ എന്ന മതപരമായ പദവി അദ്ദേഹത്തിന് നിലവിലില്ല. കൂടാതെ, പാരമ്പര്യമായി അധികാരം കൈമാറുന്ന കുടുംബവാഴ്ചയെ എതിർക്കുന്ന ഒരു വിഭാഗം ഇറാനിലുണ്ട്. ഇസ്രയേലിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള വധഭീഷണികളും അമേരിക്കയുടെ സൈനിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന് വലിയ വെല്ലുവിളിയാകും. എന്നാൽ ഐആർജിസിയുടെ പൂർണ്ണ പിന്തുണ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടെന്നത് നിർണ്ണായകമാണ്.
ഇറാൻ ഒരു നിർണ്ണായക ഘട്ടത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോഴാണ് പുതിയ നേതൃത്വത്തിന്റെ വരവ്. ആഭ്യന്തര അധികാര വടംവലികളും ബാഹ്യമായ സൈനിക ഭീഷണികളും ഒരുപോലെ നേരിടേണ്ടി വരുമെന്നത് മൊജ്താബയുടെ ഭരണത്തെ സംബന്ധിച്ച് വലിയ പരീക്ഷണമായിരിക്കും. ഐആർജിസിയുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത ബന്ധം ഇറാൻ കൂടുതൽ കടുത്ത നിലപാടുകളിലേക്ക് പോകാൻ കാരണമായേക്കാം. ലോകരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇറാന്റെ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങൾ എപ്രകാരം രൂപപ്പെടുമെന്നത് വരും ദിവസങ്ങളിലെ ഔദ്യോഗിക പ്രഖ്യാപനങ്ങൾക്കും തീരുമാനങ്ങൾക്കും പിന്നാലെ വ്യക്തമാകും.
