ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് നേപ്പാൾ-ടിബറ്റ് അതിർത്തിയിലെ ലാംഗ്താങ് ലിറുങ് പർവതത്തിലുണ്ടായ വൻ ഹിമപാതവും പ്രളയവും ആഗോളതാപനത്തിന്റെയും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെയും ഭീകര മുഖം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണ്. സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് 7,234 മീറ്റർ ഉയരത്തിലുള്ള പർവതത്തിൽ നിന്ന് 4,000 അടി വീതിയുള്ള കൂറ്റൻ മഞ്ഞുകട്ടകൾ 1,200 മീറ്റർ താഴേക്ക് പതിച്ച് മണ്ണും കല്ലും വെള്ളവും കലർന്ന വൻ പ്രളയമായി മാറുകയായിരുന്നു. തൃശൂലി നദീതടത്തിലൂടെ മണിക്കൂറിൽ ശരാശരി 193 കിലോമീറ്റർ വേഗതയിൽ കുതിച്ചൊഴുകിയ ഈ ദുരന്തത്തിൽ ഇതുവരെ 1,380-ലധികം ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും അയ്യായിരത്തിലധികം പേരെ കാണാതാവുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
നേപ്പാളിലെ രസുവ, നുവാകോട്ട്, ധാഡിങ്, ചിത്വാൻ എന്നീ ജില്ലകളിലാണ് ദുരന്തം വിതച്ച പ്രളയം കടുത്ത നാശനഷ്ടമുണ്ടാക്കിയത്. മഞ്ഞിടിച്ചിൽ ഉണ്ടായി ഏകദേശം 23 മിനിറ്റിനു ശേഷമാണ് വിവരം ജലശാസ്ത്ര-കാലാവസ്ഥാ വകുപ്പിൽ എത്തുന്നതും, 38 മിനിറ്റിനു ശേഷമാണ് പ്രളയബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ താക്കീത് സന്ദേശം ലഭിക്കുന്നത്. പരമ്പരാഗത നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് പ്രവചിക്കാനാവാത്ത വേഗതയിൽ വന്ന കുതിച്ചൊഴുക്കിൽ ഇരുപതിനായിരത്തോളം വീടുകൾ പുനർനിർമ്മിക്കേണ്ട അവസ്ഥയിലാവുകയും വൻതോതിൽ ജീവഹാനി സംഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. ചൈനയുടെ ഭാഗത്തുനിന്ന് കൃത്യമായ സമയത്ത് വിവരങ്ങൾ കൈമാറാത്തതും മുൻകരുതൽ സംവിധാനങ്ങളിലെ പാളിച്ചകളും ദുരന്തത്തിന്റെ ആഘാതം വർധിപ്പിച്ചു.
കേവലം നേപ്പാളിന്റെ അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല ഈ ദുരന്തം. നേപ്പാളിൽ നിന്ന് തൃശൂലി, നാരായണി നദികൾ വഴി ഒഴുകിയെത്തിയ പ്രളയജലം ഗണ്ഡക് നദിയിലൂടെ ഇന്ത്യയിലെ ബിഹാറിലേക്ക് കുതിച്ചെത്തിയതോടെ സംസ്ഥാനം കടുത്ത പ്രളയക്കെടുതിയിലായി. ബിഹാറിലെ പശ്ചിമ ചമ്പാരനിൽ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങൾ വെള്ളത്തിനടിയിലായതോടെ ഗണ്ഡക് ബാരേജിന്റെ 36 ഗേറ്റുകളും തുറന്ന് 1.5 ലക്ഷം ക്യൂസെക്സ് വെള്ളം പുറത്തേക്ക് ഒഴുക്കേണ്ടിവന്നു. നിലവിൽ ബിഹാറിലെ 13 ജില്ലകളിലായി 34.3 ലക്ഷത്തിലധികം ആളുകളാണ് പ്രളയദുരിതത്തിൽ വലയുന്നത്.
സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ പെയ്ത കനത്ത മഴയ്ക്കൊപ്പം അതിർത്തി നദികളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളമൊഴുക്ക് വർധിച്ചതോടെ ബിഹാറിലെ നദീതടങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും ഭീതിയിലായി. ഭഗൽപൂരിലെ സുൽത്താൻഗഞ്ചിൽ ഗംഗാ നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് 36.80 മീറ്ററായി ഉയർന്ന് 2021 ഓഗസ്റ്റിലെ പഴയ റെക്കോർഡ് ഭേദിച്ചു. പട്ന, ഭഗൽപൂർ, വൈശാലി, സാരൺ, ബെഗുസരായ്, ഖഗാരിയ, മുംഗേർ തുടങ്ങിയ ജില്ലകളിലെ 480 ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ പൂർണ്ണമായി വെള്ളത്തിനടിയിലാണ്. ഇതിനു പുറമെ പ്രളയത്തിന് പിന്നാലെ നദികളിൽ അജ്ഞാത മത്സ്യങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതോടെ അവ ഭക്ഷിക്കരുതെന്ന് ആരോഗ്യ മുന്നറിയിപ്പും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
നേപ്പാൾ ദുരന്തത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, ഇന്ത്യയിലെ ഹിമാലയൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സുരക്ഷയും മുൻകരുതലുകളും കേന്ദ്ര സർക്കാർ അടിയന്തരമായി വിലയിരുത്തി. കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര സെക്രട്ടറി ഗോവിന്ദ് മോഹന്റെ അധ്യക്ഷതയിൽ സെപ്റ്റംബർ മൂന്നിന് ചേർന്ന ഉന്നതതല യോഗത്തിൽ എൻ.ഡി.എം.എ, സെൻട്രൽ വാട്ടർ കമ്മീഷൻ, ഐ.എം.ഡി എന്നിവയിലെയും ഹിമാലയൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെയും ഉദ്യോഗസ്ഥർ പങ്കെടുത്തു. ശാസ്ത്രീയ മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഫയലുകളിൽ ഒതുങ്ങാതെ കൃത്യസമയത്ത് താഴേത്തട്ടിലുള്ള ഭരണകൂടങ്ങൾക്കും ഹൈഡ്രോപവർ ഓപ്പറേറ്റർമാർക്കും ജനങ്ങൾക്കും ലഭ്യമാക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം നിർദ്ദേശിച്ചു.
2024-ൽ കേന്ദ്രം അനുമതി നൽകിയ ഗ്ലോഫ് (GLOF) പ്രളയ പ്രതിരോധ പദ്ധതികൾ എത്രയും വേഗം നടപ്പിലാക്കാൻ ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, സിക്കിം, അരുണാചൽ പ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകി. തങ്ങളുടെ അതിർത്തികളിലെ ഹിമതടാകങ്ങളെ തത്സമയം നിരീക്ഷിക്കാനും ദ്രുത മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കാനും ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സാങ്കേതിക സന്ദേശങ്ങൾക്ക് പുറമെ സൈറണുകൾ, റേഡിയോ പ്രക്ഷേപണങ്ങൾ, പരിശീലനം ലഭിച്ച ദ്രുതകർമ്മ സേന എന്നിവയടങ്ങുന്ന ബദൽ സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കാനും യോഗം നിർദ്ദേശിച്ചു.
പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളെ നേരിടാൻ അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വിവരക്കൈമാറ്റവും സഹകരണവും അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. 12,329 കോടിയുടെ നാസ-ഇസ്രോ ഉപഗ്രഹമായ ‘നിസാർ’ (NISAR) ഈ ദുരന്തം മുൻകൂട്ടി കണ്ടില്ലെന്നത് ആശങ്ക ഉണർത്തുന്ന ഒന്നാണ്. വിപുലമായ ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണവും അതിർത്തി രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഡാറ്റാ പങ്കുവെക്കലും വഴി മാത്രമേ വരുംകാല ദുരന്തങ്ങൾ വലിയ അളവോളം തടയാനാകൂ.
ആഗോളതാപനം മൂലം അതിവേഗം ഉരുകുന്ന ഹിമാലയൻ ഹിമാനികളും പെർമാഫ്രോസ്റ്റ് ഉരുകലും വരും ദശകങ്ങളിൽ ദക്ഷിണേഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾക്ക് വലിയ സങ്കീർണ്ണതകൾ സൃഷ്ടിക്കും. ഹിമാനികളുടെ പിൻവാങ്ങലും മലഞ്ചരിവുകളിലെ അസ്ഥിരതയും ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ ഹിമപാതങ്ങൾക്കും പ്രളയങ്ങൾക്കും കാരണമാകുമെന്ന് ശാസ്ത്രലോകം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ കാലാവസ്ഥാ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാൻ ദീർഘവീക്ഷണത്തോടെയുള്ള തന്ത്രങ്ങളും അടിയന്തര പ്രാദേശിക മുന്നൊരുക്കങ്ങളും അത്യാവശ്യമാണ്.
