ലോകത്തെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ബഹുരാഷ്ട്ര കൂട്ടായ്മകളിലൊന്നായി ബ്രിക്സ് (BRICS) ഇന്ന് മാറിയിരിക്കുന്നു. അഞ്ച് അംഗങ്ങളുമായി തുടങ്ങിയ ഈ കൂട്ടായ്മ ഇന്ന് പത്ത് അംഗങ്ങളുള്ള വിപുലമായ ഒരു സഖ്യമാണ്. ലോകജനസംഖ്യയുടെ ഏകദേശം 49 ശതമാനവും ആഗോള മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉല്പാദനത്തിന്റെ (GDP) 29 ശതമാനവും കൈയാളുന്ന ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിന്റെ 23 ശതമാനവും നിയന്ത്രിക്കുന്നു. വ്യാപാരം, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, നയതന്ത്രം എന്നിവയിലൂടെ ആഗോളതലത്തിൽ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം, പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ആധിപത്യത്തിന് ഒരു ബദലായി സ്വയം അടയാളപ്പെടുത്താനും ബ്രിക്സിന് സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് പാകിസ്താൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ ഈ കൂട്ടായ്മയിൽ അംഗത്വത്തിനായി വരിനിൽക്കുന്നത്.
ബ്രിക്സിന്റെ വളർച്ചയും ‘ബ്രിക്സ് പ്ലസും’
2001-ൽ ഗോൾഡ്മാൻ സാക്സിലെ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ ജിം ഒനീൽ ആണ് ‘ബ്രിക്’ (BRIC) എന്ന പദം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത്. ബ്രസീൽ, റഷ്യ, ഇന്ത്യ, ചൈന എന്നീ രാജ്യങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ച ജി-7 രാജ്യങ്ങളുടെ ആധിപത്യത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രവചിച്ചു. 2009-ൽ റഷ്യയിൽ നടന്ന ആദ്യ ഉച്ചകോടിയോടെ ഈ കൂട്ടായ്മ ഔദ്യോഗികമായി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചു. 2010-ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക കൂടി ചേർന്നതോടെ ഇത് ‘ബ്രിക്സ്’ (BRICS) ആയി മാറി.
സമീപകാലത്ത് ബ്രിക്സ് അതിന്റെ വിപുലീകരണ നടപടികൾ ഊർജ്ജിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. 2024-ൽ ഈജിപ്ത്, എത്യോപ്യ, ഇറാൻ, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ് എന്നിവർ അംഗങ്ങളായതോടെ ഇത് ‘ബ്രിക്സ് പ്ലസ്’ (BRICS+) എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. 2025 ജനുവരിയിൽ ഇൻഡോനീഷ്യയും പൂർണ്ണ അംഗത്വം സ്വീകരിച്ചതോടെ അംഗസംഖ്യ പത്തായി ഉയർന്നു. ഇതിനുപുറമെ, പൂർണ്ണ അംഗത്വമില്ലാതെ തന്നെ യോഗങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാവുന്ന ‘പങ്കാളിത്വ രാജ്യങ്ങൾ’ എന്നൊരു വിഭാഗം കൂടി 2024-ൽ രൂപീകരിച്ചു. നിലവിൽ വിയറ്റ്നാം, നൈജീരിയ, തായ്‌ലൻഡ് ഉൾപ്പെടെ പത്ത് രാജ്യങ്ങൾ നിരീക്ഷക പദവിയിലുണ്ട്.
എന്തുകൊണ്ട് പാകിസ്താൻ ബ്രിക്സിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി നേരിടുന്ന പാകിസ്താനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ബ്രിക്സ് അംഗത്വം എന്നത് ഒരു ജീവശ്വാസമാണ്. 2022-ൽ 5 ശതമാനമായിരുന്ന പാകിസ്താന്റെ ജി.ഡി.പി. വളർച്ചാ നിരക്ക് 2023-24 കാലയളവിൽ 2 ശതമാനത്തിലേക്ക് ചുരുങ്ങി. വിദേശ കടം ജി.ഡി.പി.യുടെ 75 ശതമാനത്തോളമായി ഉയർന്നു നിൽക്കുന്നു. അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധി (IMF) വായ്പ നൽകുന്നതിന് കടുത്ത നിബന്ധനകൾ വെക്കുമ്പോൾ, ബ്രിക്സിന്റെ കീഴിലുള്ള ന്യൂ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ബാങ്ക് (NDB) കൂടുതൽ ഉദാരമായ സമീപനമാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത്.
എൻ.ഡി.ബിയിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന വായ്പകൾക്ക് രാഷ്ട്രീയമോ ഘടനാപരമോ ആയ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ആവശ്യമില്ലെന്നത് പാകിസ്താന് അനുകൂല ഘടകമാണ്. കൂടാതെ, അംഗരാജ്യങ്ങൾക്ക് അവരുടെ പ്രാദേശിക കറൻസികളിൽ വായ്പയെടുക്കാനുള്ള സൗകര്യവും എൻ.ഡി.ബി. നൽകുന്നു. ആഗോള എണ്ണ ഉല്പാദനത്തിന്റെ 40 ശതമാനവും ധാന്യ ഉല്പാദനത്തിന്റെ 42 ശതമാനവും ബ്രിക്സ് രാജ്യങ്ങളുടെ സംഭാവനയായതിനാൽ, ഈ കൂട്ടായ്മയിൽ ചേരുന്നത് പാകിസ്താന്റെ ഊർജ്ജ, ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷാ മേഖലകൾക്ക് വലിയ കരുത്താകും.
ഇന്ത്യയെന്ന വലിയ കടമ്പ
പാകിസ്താന്റെ ബ്രിക്സ് മോഹങ്ങൾക്ക് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സം ഇന്ത്യയാണ്. ബ്രിക്സ് ഒരു പുതിയ അംഗത്തെ സ്വീകരിക്കുന്നത് ‘സമവായ’ (Consensus) അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്. അതായത്, നിലവിലുള്ള അംഗങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒരു രാജ്യം എതിർത്താൽ പുതിയൊരു രാജ്യത്തിന് അംഗത്വം ലഭിക്കില്ല. പുതിയ അംഗങ്ങൾ മറ്റ് അംഗരാജ്യങ്ങളുമായി നല്ല ബന്ധം പുലർത്തണമെന്ന വ്യവസ്ഥ പാകിസ്താന് തിരിച്ചടിയാണ്.
ഇന്ത്യയുമായുള്ള ദീർഘകാല ശത്രുതയും ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളും പാകിസ്താന്റെ പ്രവേശനത്തെ എതിർക്കാൻ ഇന്ത്യയെ പ്രേരിപ്പിച്ചേക്കാം. പാകിസ്താന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ ചൈനയും റഷ്യയും ഈ അപേക്ഷയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഇന്ത്യയുടെ സമ്മതമില്ലാതെ തീരുമാനം എടുക്കാൻ കഴിയില്ല. 2026-ൽ ഇന്ത്യ ബ്രിക്സ് അധ്യക്ഷസ്ഥാനം ഏറ്റെടുക്കാനിരിക്കെ, പാകിസ്താന്റെ അപേക്ഷ നിരാകരിക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കൂടുതൽ നയതന്ത്രപരമായ അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കും.
ആഗോള സാമ്പത്തിക ക്രമത്തിൽ പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾക്കുള്ള മേധാവിത്വം കുറയ്ക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന ബ്രിക്സ്, വളർന്നുവരുന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥകളുടെ വലിയൊരു പ്രതീക്ഷയാണ്. പാകിസ്താനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം തങ്ങളുടെ തകർന്ന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ കരകയറ്റാനുള്ള ഒരു വഴിത്തിരിവാണ് ഈ അംഗത്വം.
എന്നാൽ, നയതന്ത്രം കേവലം സാമ്പത്തിക താത്പര്യങ്ങളിൽ മാത്രം അധിഷ്ഠിതമല്ല. അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസവും സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വവുമാണ് ഏതൊരു വലിയ കൂട്ടായ്മയുടെയും അടിസ്ഥാനം. ഇന്ത്യയുടെ എതിർപ്പിനെ മറികടന്ന് ബ്രിക്സിന്റെ ഭാഗമാകാൻ പാകിസ്താന് സാധിക്കുമോ അതോ പാശ്ചാത്യ ഇതര കൂട്ടായ്മകളിലും അവർ ഒറ്റപ്പെടുമോ എന്നത് വരും വർഷങ്ങളിലെ ഇന്ത്യൻ നയതന്ത്ര തീരുമാനങ്ങളെയും ആഗോള രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങളെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
