റഷ്യയിലെ കസാനിൽ നടക്കുന്ന ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിക്കിടെ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി അഞ്ച് വർഷത്തിനിടെ ആദ്യമായി ചൈനീസ് പ്രസിഡൻ്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങുമായി ഉഭയകക്ഷി ചർച്ച നടത്തി. 2020 മുതൽ സൈനിക സംഘട്ടനത്തിൽ അകപ്പെട്ട അയൽക്കാർ തമ്മിലുള്ള ഒരു പ്രധാന അതിർത്തി കരാറിനെ തുടർന്നാണ് ബുധനാഴ്ചത്തെ ഏറെ പ്രതീക്ഷയോടെ കാത്തിരുന്ന കൂടിക്കാഴ്ചയാണ്.
ഏഴാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ‘മാമല്ലപുരത്തെ പഞ്ചരഥ സ്മാരക’ത്തിൻ്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ 2019 ഒക്ടോബറിലാണ് അവർ അവസാനമായി കണ്ടുമുട്ടിയത്.
കിഴക്കൻ ലഡാക്കിലെ യഥാർത്ഥ നിയന്ത്രണ രേഖയിലെ (എൽഎസി) തർക്ക പ്രദേശങ്ങളിൽ പട്രോളിംഗ് പുനരാരംഭിക്കുന്നതിന് ചൈനയുമായി ഉടമ്പടിയിൽ എത്തിയതിന് രണ്ട് ദിവസത്തിന് ശേഷമാണ് പ്രധാനമന്ത്രി മോദിയും ഷി ജിൻപിംഗും തമ്മിലുള്ള ഉഭയകക്ഷി ചർച്ചകളും പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നത്.
ചൈനയും “ഒരു പരിഹാരത്തിലെത്തിയിരിക്കുന്നു” എന്നും പദ്ധതി “ഫലപ്രദമായി നടപ്പിലാക്കാൻ” “ഇന്ത്യയുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുമെന്നും” സ്ഥിരീകരിച്ചു.
രണ്ട് രാജ്യങ്ങളും പതിനായിരക്കണക്കിന് സൈനികരെ നിലയുറപ്പിച്ച മേഖലയിൽ സംഘർഷം രൂക്ഷമാകുന്നതിൻ്റെ സൂചന നൽകി ഗാൽവാൻ താഴ്വര ഏറ്റുമുട്ടലിന് നാല് വർഷത്തിന് ശേഷമാണ് പട്രോളിംഗ് ക്രമീകരണം.
2022 നവംബറിൽ ഇന്തോനേഷ്യയിൽ നടക്കുന്ന ജി 20 ഉച്ചകോടിയുടെയും ഓഗസ്റ്റിൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ നടന്ന ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിയുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഗാൽവാൻ താഴ്വരയിൽ ഇന്ത്യയും ചൈനീസ് സൈനികരും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലിന് ശേഷം 2023ൽ രണ്ട് നേതാക്കളും തമ്മിൽ കുറച്ച് ഹ്രസ്വ ആശയ വിനിമയങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, വ്യാപാരം, സാമ്പത്തികം, മറ്റ് ഘടകങ്ങൾ എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്യുന്ന ഉഭയകക്ഷി ചർച്ചകളൊന്നും നടന്നില്ല.
17 നയതന്ത്ര യോഗങ്ങൾക്കും 21 റൗണ്ട് സൈനിക ചർച്ചകൾക്കും ശേഷമാണ് പട്രോളിംഗ് കരാറിലെ വഴിത്തിരിവ് ഉണ്ടായത്.
വിച്ഛേദിക്കൽ കരാർ, ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന് അവരുടെ പഴയ സ്റ്റേഷനുകളായ ഡെപ്സാങ്ങിലെയും ഡെംചോക്കിലെയും പട്രോളിംഗ് പുനരാരംഭിക്കാൻ സൗകര്യമൊരുക്കും. ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ പരിഹരിക്കാൻ അവശേഷിക്കുന്ന രണ്ട് പ്രധാന സംഘർഷ പോയിൻ്റുകൾ. ഗോഗ്ര- ഹോട്ട് സ്പ്രിംഗ്സ്, പാങ്കോങ് തടാകം, ഗാൽവാൻ താഴ്വര എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിയോജിപ്പുകൾ ഇതിനകം പരിഹരിക്കും.
