ഷാങ്ഹായ് സഹകരണ സംഘടന (എസ്സിഒ) ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനായി പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി കിർഗിസ്ഥാന്റെ തലസ്ഥാനമായ ബിഷ്കെക്കിൽ. അതിവേഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആഗോള ഭൂരാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യത്തിൽ നടക്കുന്ന ഉച്ചകോടിയിൽ, തിങ്കളാഴ്ച റഷ്യൻ പ്രസിഡന്റ് വ്ളാഡിമിർ പുടിനുമായുള്ള പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഉഭയകക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ചയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനം.
ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിൻപിങ്ങുമായുള്ള സാധ്യമായ കൂടിക്കാഴ്ചയും അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം ഉറ്റുനോക്കുന്നുണ്ട്. ഉക്രെയ്ൻ, പശ്ചിമേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിലെ സംഘർഷങ്ങളും സുരക്ഷാ-സാമ്പത്തിക സഹകരണങ്ങളും ചർച്ച ചെയ്യാൻ അംഗരാജ്യങ്ങളുടെ നേതാക്കളാണ് ബിഷ്കെക്കിൽ ഒത്തുകൂടിയിരിക്കുന്നത്.
എസ്സിഒ ഉച്ചകോടിയുടെ പ്രാധാന്യം
രണ്ട് ദിവസങ്ങളിലായി നടക്കുന്ന ഉച്ചകോടിയുടെ 25-ാം വാർഷിക വേളയാണിത്. സെപ്റ്റംബർ 12-13 തീയതികളിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ നടക്കുന്ന ബ്രിക്സ് ഉച്ചകോടിക്കുള്ള നയതന്ത്ര തയ്യാറെടുപ്പായിട്ടാണ് ഇന്ത്യ ഈ സന്ദർശനത്തെ കാണുന്നത്. പുടിനും ഷിയും ഡൽഹി ഉച്ചകോടിയിൽ പങ്കെടുക്കുമെന്നിരിക്കെ, ബിഷ്കെക്കിലെ ചർച്ചകൾ അതിനുള്ള നിർണായക അജണ്ട നിശ്ചയിക്കും. 2017 മുതൽ എസ്സിഒയിൽ ഇന്ത്യ സജീവ അംഗമാണെന്നും സുരക്ഷ, കണക്റ്റിവിറ്റി, അവസരം എന്നിവയ്ക്കാണ് രാജ്യം മുൻഗണന നൽകുന്നതെന്നും പ്രധാനമന്ത്രി മോദി വ്യക്തമാക്കി.
പശ്ചിമേഷ്യൻ പ്രതിസന്ധിയും നിലപാടും
പശ്ചിമേഷ്യയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന യുദ്ധസാഹചര്യവും ഉച്ചകോടിയിൽ പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയമാകും. എസ്സിഒയിൽ ഇറാന് പൂർണ്ണ അംഗത്വം ലഭിച്ചത് ഈ ചർച്ചകൾക്ക് കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ട്. അയൽപക്കത്തും അതിനപ്പുറത്തും സമാധാനത്തിന് ഭീഷണി ഉയർത്തുന്ന ഭീകരത, വിഘടനവാദം, തീവ്രവാദം എന്നിവയ്ക്കെതിരെ ശക്തമായ നിലപാടാണ് ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. 2018-ലെ ഉച്ചകോടിയിൽ അംഗീകരിച്ച ‘സെക്യുർ’ (SECURE) ചട്ടക്കൂടിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഇന്ത്യയുടെ നയങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പോകുന്നത്.
നയതന്ത്ര സന്തുലിതാവസ്ഥയും കണക്റ്റിവിറ്റിയും
ഇറാൻ വഴി മധ്യേഷ്യയുമായുള്ള ബന്ധം ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം നിർണായകമാണ്. ഇറാൻ, സൗദി അറേബ്യ, യുഎഇ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ഒരേവേദിയിൽ ഒത്തുവരുന്നത് പശ്ചിമേഷ്യൻ വിഷയത്തിൽ സമവായമുണ്ടാക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് വലിയ അവസരമൊരുക്കും. അതേസമയം, പാകിസ്ഥാന്റെ സാന്നിധ്യവും, 2028-29 കാലയളവിലെ യുഎൻഎസ്സി സീറ്റിനായി താജിക്കിസ്ഥാനുമായി നടക്കുന്ന നയതന്ത്ര മത്സരവും യോഗത്തെ ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നുണ്ട്.
ബിഷ്കെക്ക് പ്രഖ്യാപനവും കരാറുകളും
ഉച്ചകോടിയിൽ ബിഷ്കെക്ക് പ്രഖ്യാപനം ഉൾപ്പെടെ ഏകദേശം 27 രേഖകളിൽ ഒപ്പുവെക്കാനോ അംഗീകരിക്കാനോ നിർദ്ദേശമുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം, കൃത്രിമബുദ്ധി, കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കും മയക്കുമരുന്നിനുമെതിരെയുള്ള പോരാട്ടം, ആഫ്രിക്കൻ യൂണിയനുമായുള്ള സഹകരണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ധാരണാപത്രങ്ങളും ചർച്ചയിൽ.
ബെലാറസ്, ചൈന, ഇന്ത്യ, ഇറാൻ, കസാക്കിസ്ഥാൻ, കിർഗിസ്ഥാൻ, പാകിസ്ഥാൻ ഉൾപ്പെടെ 10 അംഗരാജ്യങ്ങളാണ് നിലവിൽ എസ്സിഒയിലുള്ളത്. കിർഗിസ് പ്രസിഡന്റ് സാദിർ സപറോവിനെ കാണുന്നതിനൊപ്പം മധ്യേഷ്യയുടെ പൈതൃകം ആഘോഷിക്കുന്ന ഗെയിംസിന്റെ ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിലും പ്രധാനമന്ത്രി പങ്കെടുക്കുന്നു.
