അമേരിക്കൻ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോയുടെ നാലു ദിവസത്തെ സുപ്രധാനമായ ഇന്ത്യാ സന്ദർശനം സമാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. സന്ദർശനത്തിന്റെ അവസാന ദിവസം ഡൽഹിയിലെ ഹൈദരാബാദ് ഹൗസിൽ നടന്ന ചതുർരാഷ്ട്ര സുരക്ഷാസംഘത്തിലെ (ക്വാഡ്) വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിൽ അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് കഴിഞ്ഞ ഒന്നരവർഷം കൊണ്ട് വഷളാക്കിയ അമേരിക്ക-ഇന്ത്യ ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ റൂബിയോയുടെ ഈ സന്ദർശനത്തിന് സാധിക്കുമോ അതോ ഈ ശ്രമങ്ങൾ ഏറെ വൈകിപ്പോയോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഇപ്പോൾ നയതന്ത്ര ലോകത്ത് ഉയരുന്നത്.
തന്ത്രപ്രാധാന്യമുള്ള പങ്കാളിയായിട്ടും അടുത്ത കാലത്തായി ഇന്ത്യയ്ക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുന്ന നിരവധി നടപടികളാണ് അമേരിക്കയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടായത്. ഗ്രീൻ കാർഡ് അപേക്ഷകർ യുഎസിന് പുറത്തുനിന്ന് അപേക്ഷിക്കണമെന്ന പുതിയ നിബന്ധന ആയിരക്കണക്കിന് ഇന്ത്യക്കാരെയാണ് പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയത്. ഇതിനു പുറമെ ഇന്ത്യയുടെ കയറ്റുമതിക്ക് മേൽ പിഴത്തീരുവ ചുമത്തിയതും, റഷ്യയിൽ നിന്ന് എണ്ണ വാങ്ങുന്നത് തടയാൻ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തിയതും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വിശ്വാസ്യതയിൽ വലിയ വിള്ളലുകൾ വീഴ്ത്തി. ഇറാൻ വിഷയത്തിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കാൻ ഇന്ത്യ തയ്യാറായെങ്കിലും അമേരിക്ക പാകിസ്താനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചതും ഇന്ത്യയെ അവഗണിച്ചതും ഡൽഹി അതീവ ഗൗരവത്തോടെയാണ് വീക്ഷിക്കുന്നത്.
അമേരിക്കൻ നയങ്ങളോടുള്ള ഈ അതൃപ്തി റൂബിയോയുടെ സന്ദർശനത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ഇന്ത്യ പ്രകടിപ്പിച്ചിരുന്നു. മെയ് 23-ന് കൊൽക്കത്തയിൽ വന്നിറങ്ങിയ റൂബിയോയെ സ്വീകരിക്കാൻ ഒരു അഡീഷണൽ സെക്രട്ടറിയെ മാത്രമാണ് ഇന്ത്യ നിയോഗിച്ചത്, ഇത് അമേരിക്ക പ്രതീക്ഷിച്ച ഒരു പ്രതികരണമായിരുന്നിരിക്കാം. എങ്കിലും, പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി, എസ്. ജയശങ്കർ, ദേശീയ സുരക്ഷാ ഉപദേഷ്ടാവ് എന്നിവരുമായി ചർച്ചകൾ നടത്തിയ റൂബിയോ, കൊൽക്കത്തയിലെ മിഷനറീസ് ഓഫ് ചാരിറ്റീസ്, ആഗ്രയിലെ താജ്മഹൽ, ജയ്പൂരിലെ അംബർ കോട്ട എന്നിവ സന്ദർശിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തെ സ്നേഹിച്ചു വശത്താക്കാനുള്ള തന്ത്രങ്ങളും പയറ്റി.
ക്വാഡ് വിദേശമന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിലെ തീരുമാനങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയാൽ റൂബിയോയുടെ സന്ദർശനം ഒരു പരിധിവരെ വിജയമായിരുന്നു എന്ന് പറയാം. ഇൻഡോ പസിഫിക് മേഖല സ്വതന്ത്രമായി നിലനിർത്തുന്നതിനും സമുദ്രയാത്രാ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും മന്ത്രിമാർ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത അറിയിച്ചു. സമുദ്രമേഖലാ നിരീക്ഷണത്തിനുള്ള സംരംഭം, നിർണായക ധാതുവിഭവങ്ങൾക്കുള്ള സംവിധാനം, ഊർജസുരക്ഷാ സംരംഭം എന്നിവ യോഗത്തിൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ട്രംപ് അധികാരമേറ്റതോടെ ക്വാഡ് ഉച്ചകോടികളോട് കാട്ടിയ അവഗണനയും തീരുവയാക്രമണങ്ങളും ഇപ്പോഴും ഒരു കരിനിഴലായി അവശേഷിക്കുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര രംഗത്ത് അമേരിക്ക ഇന്ന് അനുഭവിക്കുന്ന ഒറ്റപ്പെടലിന്റെ പൂർണ്ണമായ ക്രെഡിറ്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന് മാത്രമാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. യൂറോപ്പ്, കനഡ, ഓസ്‌ട്രേലിയ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത സഖ്യകക്ഷികൾ പോലും അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് അകലാൻ നിർബന്ധിതരായി. കനഡയെ വെറുമൊരു വാല്യക്കാരനായി കാണുകയും ആ രാജ്യത്തെ അമേരിക്കയുടെ അമ്പത്തൊന്നാം സംസ്ഥാനമാക്കും എന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്ത ട്രംപിന്റെ മനോഭാവം സഖ്യകക്ഷികൾക്കിടയിൽ കടുത്ത ആശങ്കയാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. റഷ്യൻ കടന്നുകയറ്റത്തെ ഭയപ്പെടുന്ന യൂറോപ്പിന് നേറ്റോയെ വകവെക്കാത്ത ട്രംപിന്റെ രീതികൾ സഹിക്കാവുന്നതിലും അപ്പുറമാണ്.
അമേരിക്കയുടെ എല്ലാ യുദ്ധങ്ങളിലും പങ്കാളിയായ ഓസ്‌ട്രേലിയ പോലും ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ അസ്വസ്ഥരാണ്. “അമേരിക്കയുടെ ശത്രുവാകുന്നത് അപകടകരമാണ്, എന്നാൽ സുഹൃത്താകുന്നത് മാരകമാണ്” എന്ന ഹെന്റി കിസിഞ്ചറുടെ വാചകം രണ്ടാം ട്രംപ് ഭരണകാലത്ത് കൂടുതൽ അന്വർത്ഥമായിരിക്കുകയാണ്. ഉടമ്പടികൾക്കോ ചരിത്രത്തിനോ വില കൽപ്പിക്കാതെ, ലാഭസാധ്യതയെയും ഒരു വ്യക്തിയുടെ മാനസികാവസ്ഥയെയും മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്ന യുഎസിന്റെ വിശ്വാസ്യത തകർന്നതോടെ ലോകം അമേരിക്കൻ നേതൃത്വത്തിന് പുറത്ത് പുതിയ ക്രമീകരണങ്ങൾ തേടിത്തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
അമേരിക്കൻ നയതന്ത്രത്തിന്റെ പരാജയങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക നയതന്ത്രം വലിയ മുന്നേറ്റമാണ് നടത്തുന്നത്. വമ്പൻ കോർപ്പറേറ്റ് തലവന്മാരുമായി ചൈന സന്ദർശിച്ച ട്രംപ് യാതൊരു നേട്ടവുമില്ലാതെ മടങ്ങിയപ്പോൾ, ഷി ജിൻപിങ് ചൈനയുടെ കരുത്ത് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ തെളിയിച്ചു. എന്നാൽ അതേസമയം തന്നെ മോദി നടത്തിയ യുഎഇ, നെതർലൻഡ്‌സ്, നോർവേ, സ്വീഡൻ, ഇറ്റലി സന്ദർശനങ്ങൾ 40 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ നിക്ഷേപ കരാറുകളുമായാണ് സമാപിച്ചത്. യുഎഇയിൽ നിന്ന് മാത്രം അഞ്ച് ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ പുതിയ നിക്ഷേപ ഉറപ്പുകളും ദീർഘകാല എൽപിജി വിതരണ ക്രമീകരണങ്ങളും ഇന്ത്യ ഉറപ്പാക്കി.
ഈ സന്ദർശനത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടങ്ങളിലൊന്ന് ഗുജറാത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന സെമികണ്ടക്ടർ ഫാക്ടറിയാണ്. മൈക്രോചിപ്പ് നിർമ്മാണത്തിനാവശ്യമായ ലിത്തോഗ്രഫി സംവിധാനങ്ങളുടെ ആഗോള വിതരണക്കാരായ ഡച്ച് കമ്പനി എഎസ്എംഎൽ (ASML) ടാറ്റയുമായി ഇതിനായി കരാറൊപ്പിട്ടു. ലോകത്തെ പ്രമുഖ കമ്പനികളുടെ അമ്പതിലധികം സിഇഓമാരുമായി മോദി നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ചകൾ സെമികണ്ടക്ടർ, ഗ്രീൻ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ച്ചർ, പുനരുപയോഗ ഊർജം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ യഥാർത്ഥ നിക്ഷേപങ്ങൾ എത്തിക്കാൻ സഹായിച്ചു. പ്രഖ്യാപനങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങാതെ കൃത്യമായ കരാറുകളിലൂടെ ഇന്ത്യ തന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ഭദ്രമാക്കുകയാണ്.
അമേരിക്കയെ ഉത്കണ്ഠപ്പെടുത്തുന്ന മറ്റൊരു വസ്തുത ഇന്ത്യയുടെ ബ്രിക്‌സ് (BRICS) നേതൃത്വമാണ്. ജി-20 യിൽ ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ച നിലപാടുകൾ അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇഷ്ടമായിരുന്നില്ലെങ്കിലും, ലോകം ഇപ്പോൾ ഉറ്റുനോക്കുന്നത് ഇന്ത്യ നേതൃത്വം നൽകുന്ന ബ്രിക്‌സ് യോഗത്തിലേക്കാണ്. വിവിധ രാജ്യങ്ങളുമായി സ്വന്തം കറൻസിയിൽ ഇടപാട് നടത്തുന്ന ‘ഡീഡോളറൈസേഷൻ’ പ്രക്രിയയും യുപിഐയുടെ ആഗോള വ്യാപനവും അമേരിക്കൻ ഡോളറിന്റെ ആധിപത്യത്തിന് ഭീഷണിയുയർത്തുന്നുണ്ട്. ഒരേസമയം ക്വാഡ് പങ്കാളിയായും ബ്രിക്‌സ് പ്രസിഡന്റായും നിലകൊള്ളുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ബഹുധ്രുവ നയതന്ത്രം അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ശ്രദ്ധ നേടുന്നു.
21-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ശക്തി എന്നത് പരസ്പര ബന്ധങ്ങളിലും വിശ്വാസ്യതയിലുമാണ് അധിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്. അമേരിക്ക തന്റെ വിശ്വാസ്യത അപകടകരമായ വേഗത്തിൽ ചിലവഴിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്, ഇത് മാറ്റിയെടുക്കാൻ ഇനി അവർക്ക് കുറച്ചുകാലം ബദ്ധപ്പെടേണ്ടി വരും. ഇന്ത്യയെ ഇൻഡോ-പസഫിക് സമീപനത്തിന്റെ ‘മൂലക്കല്ല്’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച റൂബിയോയും വാഷിംഗ്ടണും മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്, തന്ത്രപരമായ പങ്കാളിത്തങ്ങൾക്ക് പൊള്ളയായ വാക്കുകളല്ല, മറിച്ച് പരസ്പര ബഹുമാനവും സ്ഥിരതയുമാണ് ആവശ്യമെന്നാണ്. ഈ ബോധ്യത്തോടെ അമേരിക്കയ്ക്ക് സ്വയം മാറാൻ സാധിക്കുമോ എന്നതാണ് വരുംകാല നയതന്ത്ര ലോകം കാത്തിരിക്കുന്ന ഉത്തരം.
