വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യം സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചും ജാമ്യം ലഭിക്കാനുള്ള പൗരന്റെ അവകാശത്തെക്കുറിച്ചും നിർണ്ണായക നിരീക്ഷണങ്ങളുമായി മുൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഡി.വൈ. ചന്ദ്രചൂഡ്. വിചാരണ വൈകുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ജാമ്യം നൽകുക എന്നത് നിയമത്തിന്റെ പൊതുസ്വാഭാവമായി മാറണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
വർഷങ്ങളായി ജയിലിൽ കഴിയുന്ന ഉമർ ഖാലിദിന്റെ കേസിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കവെ, വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ പൗരന്റെ അവകാശമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അഞ്ച് വർഷത്തോളമായി അവർ ജയിലിൽ കഴിയുകയാണെന്നും, നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ ജാമ്യം അനുവദിക്കുകയാണ് വേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ജാമ്യം നൽകുമ്പോൾ നിബന്ധനകൾ വെക്കാമെങ്കിലും, വിചാരണ വൈകുന്നത് ജാമ്യം നൽകാനുള്ള കാരണമായി കണക്കിലെടുക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
കോൺഗ്രസ് വക്താവ് പവൻ ഖേരയെ അറസ്റ്റിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിച്ച സംഭവവും അദ്ദേഹം അനുസ്മരിച്ചു. ഗുവാഹത്തിയിൽ വിമാനത്തിൽ കയറാൻ ശ്രമിക്കവെ അർദ്ധസൈനിക വിഭാഗം അദ്ദേഹത്തെ വളഞ്ഞപ്പോൾ, അടിയന്തര ഇടപെടലിലൂടെ കോടതി അദ്ദേഹത്തിന് സംരക്ഷണം നൽകിയിരുന്നു. ഒരാൾ നടത്തുന്ന പരാമർശങ്ങൾ മര്യാദയില്ലാത്തതാകാം (Uncivil), എന്നാൽ മര്യാദയില്ലാത്ത എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിയമപ്രകാരം കുറ്റകരമാകണമെന്നില്ലെന്ന് ചന്ദ്രചൂഡ് നിരീക്ഷിച്ചു. രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾക്കെതിരെയുള്ള ഇത്തരം നടപടികളിൽ കോടതി വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മുൻഗണന നൽകിയതായും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി ജാമ്യം നിഷേധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് സാമൂഹിക പ്രവർത്തക തീസ്ത സെതൽവാദിന് വേണ്ടി രാത്രി 9 മണിക്ക് പ്രത്യേക ബെഞ്ച് രൂപീകരിച്ച് ജാമ്യം അനുവദിച്ച സംഭവവും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. ഒരു സംഗീത പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഈ വിഷയം തന്റെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടതെന്നും, അർദ്ധരാത്രിക്ക് മുൻപ് കീഴടങ്ങാൻ ആവശ്യപ്പെട്ട സാഹചര്യത്തിൽ അവരെ കേൾക്കുക എന്നത് അനിവാര്യമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് രാത്രി തന്നെ കോടതി ചേർന്ന് അവർക്ക് ജാമ്യം അനുവദിക്കുകയായിരുന്നു.
തന്റെ 24 മാസത്തെ ഔദ്യോഗിക കാലാവധിക്കുള്ളിൽ ഏകദേശം 21,000 ജാമ്യാപേക്ഷകൾ സുപ്രീം കോടതി തീർപ്പാക്കിയതായി ഡി.വൈ. ചന്ദ്രചൂഡ് വെളിപ്പെടുത്തി. ചില പ്രത്യേക കേസുകളിൽ ജാമ്യം നൽകാത്തതിനെതിരെ കോടതി വിമർശിക്കപ്പെടാറുണ്ടെങ്കിലും, കോടതിയുടെ ഇടപെടലുകൾ പലപ്പോഴും സാധാരണക്കാർക്ക് അറിയാത്ത വശങ്ങളുൾക്കൊള്ളുന്നതാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
