അന്ന് ചങ്ങാത്തം, ഇന്ന് കൊടും ശത്രുത; ഇറാൻ-ഇസ്രായേൽ പോരിന്റെ കാണാപ്പുറങ്ങൾ

| വാമിക

പശ്ചിമേഷ്യയെ യുദ്ധഭീതിയിലാഴ്ത്തി ഇറാനും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള ശത്രുത അതിന്റെ പാരമ്യത്തിലെത്തിയിരിക്കുകയാണ്. പലസ്തീൻ വിഷയമാണ് ഈ തർക്കത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലെന്ന് പലരും കരുതുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഊഷ്മളമായ സൗഹൃദം പുലർത്തിയിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ഇസ്ലാമിക ഭൂരിപക്ഷ രാജ്യമായിരുന്നിട്ടും മറ്റെല്ലാ അറബ് രാജ്യങ്ങളും ഇസ്രായേലിനെ എതിർത്തപ്പോൾ ഇറാൻ അവരുമായി കൈകോർത്തിരുന്നു എന്ന ചരിത്രം ഇന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ അവിശ്വസനീയമായി തോന്നാം.

നൂറ്റാണ്ടുകളോളം പേർഷ്യ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ മേഖലയിൽ 1925 മുതൽ 1979 വരെ ഭരണം നടത്തിയത് പഹ്ലവി രാജവംശമായിരുന്നു. 1935-ൽ റെസ ഷാ രാജ്യത്തിന്റെ പേര് ഇറാൻ എന്നാക്കി മാറ്റി. തുടർന്ന് അധികാരത്തിലെത്തിയ മുഹമ്മദ് റെസ പഹ്ലവിയുടെ കാലത്താണ് ഇസ്രായേലുമായുള്ള ബന്ധം ദൃഢമായത്. പടിഞ്ഞാറൻ ശക്തികളുടെ പിന്തുണയോടെയുള്ള ഷായുടെ ഭരണകൂടം ഇസ്രായേലിനെ ഒരു പ്രധാന സഖ്യകക്ഷിയായി കണ്ടു.

1948-ൽ ജൂതന്മാർ ഇസ്രായേൽ രാഷ്ട്രം പ്രഖ്യാപിച്ചപ്പോൾ മിക്ക അറബ് രാജ്യങ്ങളും യുദ്ധത്തിനിറങ്ങിയെങ്കിലും ഇറാൻ അന്ന് ഇസ്രായേലിന്റെ ശത്രുപക്ഷത്തായിരുന്നില്ല. 1950-ൽ ഇസ്രായേലിനെ ഒരു പരമാധികാര രാഷ്ട്രമായി അംഗീകരിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ മുസ്ലീം രാജ്യമായി ഇറാൻ മാറി. തുർക്കിയാണ് ഇതിന് മുൻപേ ഇസ്രായേലിനെ അംഗീകരിച്ച ആദ്യ മുസ്ലീം രാജ്യം. പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയവും നയതന്ത്ര താത്പര്യങ്ങളും മുൻനിർത്തി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ ബന്ധം മെച്ചപ്പെടുത്തി.

ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇറാനും ഇസ്രായേലും തമ്മിൽ വിപുലമായ വ്യാപാര-സുരക്ഷാ സഹകരണങ്ങളാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഇസ്രായേലിന്റെ ആവശ്യമായ എണ്ണയുടെ 40 ശതമാനവും നൽകിയിരുന്നത് ഇറാനായിരുന്നു. പകരമായി ആയുധങ്ങളും കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഇസ്രായേൽ ഇറാനിലെത്തിച്ചു. ഇറാന്റെ രഹസ്യ പോലീസ് സേനയായ ‘സവാക്’ (SAVAK) രൂപീകരിക്കാനും പരിശീലനം നൽകാനും സഹായിച്ചത് ഇസ്രായേലിന്റെ ചാരസംഘടനയായ മൊസാദ് ആയിരുന്നു.

എന്നാൽ 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവം ഈ ബന്ധത്തെ പാടെ മാറ്റിമറിച്ചു. ഷായെ അട്ടിമറിച്ച് ആയത്തൊള്ള ഖമനേയിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മതഭരണകൂടം അധികാരത്തിൽ വന്നതോടെ ഇസ്രായേൽ ഇറാന്റെ ശത്രുവായി മാറി. ഖമനേയി ഇസ്രായേലിനെ ‘ചെറിയ സാത്താൻ’ എന്നും അമേരിക്കയെ ‘വലിയ സാത്താൻ’ എന്നും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ഇസ്രായേലുമായുള്ള എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിച്ഛേദിച്ച ഇറാൻ, അവിടുത്തെ ഇസ്രായേൽ എംബസി പലസ്തീൻ എംബസിയാക്കി മാറ്റി.

1985 മുതൽ ഇറാനും ഇസ്രായേലും തമ്മിൽ നേരിട്ടല്ലാത്ത പ്രോക്‌സി യുദ്ധങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. 1982-ൽ ഇറാന്റെ സഹായത്തോടെ ലെബനനിൽ ഹിസ്ബുള്ള എന്ന സായുധ സംഘടന രൂപീകരിച്ചു. സിറിയ, ഇറാഖ്, യെമൻ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്വന്തം സ്വാധീനം വർധിപ്പിക്കാനും സായുധ ഗ്രൂപ്പുകളെ വളർത്താനും ഇറാൻ വൻതോതിൽ ഫണ്ട് ചെലവഴിച്ചു. ഹമാസിനും ഹൂതികൾക്കും നൽകുന്ന പിന്തുണയിലൂടെ ഇസ്രായേലിനെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കാൻ ഇറാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.

കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നിഴൽ യുദ്ധം കൂടുതൽ തീവ്രമായി. ഇറാന്റെ ആണവ പദ്ധതികളെ തടയാൻ ഇസ്രായേൽ ഗൂഢാലോചനകൾ നടത്തുകയും അവിടുത്തെ ശാസ്ത്രജ്ഞരെയും സൈനിക നേതാക്കളെയും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. 2005-ൽ ഇറാൻ യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം ആരംഭിച്ചതോടെ കാര്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വഷളായി. 2006-ലെ ലെബനൻ യുദ്ധം ഹിസ്ബുള്ളയും ഇസ്രായേലും തമ്മിലുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഏറ്റുമുട്ടലായി മാറി.

ഇതിനിടെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ രംഗത്തുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ ഇസ്രായേലിന് ഗുണകരമായി. സുന്നി ഭൂരിപക്ഷ രാജ്യമായ സൗദി അറേബ്യയുമായി ഇസ്രായേൽ ബന്ധം വളർത്തിയെടുത്തു. 2020-ൽ യു.എ.ഇയും ബഹ്‌റൈനും ഇസ്രായേലുമായി നയതന്ത്രബന്ധം സ്ഥാപിക്കുന്ന ‘അബ്രഹാം കരാറിൽ’ ഒപ്പുവെച്ചു. ഇത് ഇറാനെ ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഇസ്രായേലിന് ഇറാൻ ഭീഷണിയെ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കാനും സാഹചര്യം ഒരുക്കി.

2023 ഒക്ടോബർ ഏഴിന് ഇസ്രായേലിന് നേരെയുണ്ടായ ഹമാസ് ആക്രമണം സ്ഥിതിഗതികൾ വീണ്ടും മാറ്റിമറിച്ചു. സിറിയയിലെ അസദ് ഭരണകൂടം വീണതോടെ പ്രോക്‌സി യുദ്ധങ്ങൾ നയിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ മാർഗങ്ങൾ ഇസ്രായേൽ ഏറെക്കുറെ അടച്ചു. 2025-ൽ ഇറാന്റെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ ഇസ്രായേലും അമേരിക്കയും നേരിട്ട് ആക്രമണം നടത്തി. വർഷങ്ങളായി തുടർന്നിരുന്ന നിഴൽ യുദ്ധം ഇതോടെ ഒരു നേരിട്ടുള്ള സായുധ പോരാട്ടമായി പരിണമിച്ചു.

2026-ലെ ഏറ്റവും പുതിയ സംഭവവികാസങ്ങൾ പശ്ചിമേഷ്യയെ ആകമാനം ഉലച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തൊള്ള അലി ഖമനേയിയെ ഇസ്രായേലും അമേരിക്കയും ചേർന്ന് വധിച്ചത് വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇറാനിലെ ആഭ്യന്തര പ്രക്ഷോഭങ്ങളും ഭരണമാറ്റത്തിനായുള്ള വിദേശ സമ്മർദ്ദങ്ങളും പശ്ചിമേഷ്യയെ ഒരു മഹായുദ്ധത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇതിന്റെ അനന്തര ഫലങ്ങൾ എന്തെല്ലാമെന്ന് ആശങ്കയോടെ ഉറ്റുനോക്കുകയാണ് ലോകം.