മോദിയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള ബിജെപി; രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളും പിൻഗാമി സംശയങ്ങളും

2024-ൽ ബിജെപിക്ക് സ്വന്തമായി ഭൂരിപക്ഷം ലഭിക്കാതെ വന്നതോടെ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഭാവി രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഊഹാപോഹങ്ങൾ ശക്തമാകുകയാണ്. ധർമ്മേന്ദ്ര പ്രധാന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെടലുകളും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ 76-ാം ജന്മദിനാഘോഷങ്ങളോട് പൊതുജനങ്ങൾ നിശബ്ദമായി പ്രതികരിച്ചുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും ഈ ചർച്ചകൾക്ക് ആക്കംകൂട്ടുന്നു.

പ്രധാന നിരീക്ഷണങ്ങൾ

• മാറുന്ന രാഷ്ട്രീയ സമവാക്യങ്ങൾ: മോദിയുടെയും ബിജെപിയുടെയും കടുത്ത എതിരാളിയായ രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ സർക്കാരിനെതിരെയുള്ള തുടർച്ചയായ വിമർശനങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ ശ്രദ്ധയോടെയാണ് വീക്ഷിക്കുന്നത്. ഒരുകാലത്ത് അദ്ദേഹത്തെ പരിഹസിച്ചിരുന്ന നിഷ്പക്ഷർ പോലും ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാടുകൾ ശരിവെക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണുന്നത്. മോദി സർക്കാരിന്റെ ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ പ്രതിപക്ഷത്തിനെതിരെ സൃഷ്ടിച്ച ജനകീയ ധാരണകളിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം ഒരുപാട് മുന്നോട്ട് പോയിരിക്കുന്നു.
• 2029 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ഭാവി ആശങ്കകളും: 2029-ൽ നാലാം തവണയും മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബിജെപി തിരഞ്ഞെടുപ്പിനെ നേരിടുമെങ്കിലും, മൂന്ന് വർഷത്തിനുശേഷം എൻഡിഎ വീണ്ടും സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു പറയാനാകും. എന്നാൽ അതിനുശേഷമുള്ള രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളാണ് നാഗ്പൂരിലെ ആർ.എസ്.എസ് കേന്ദ്രങ്ങളെയും ബിജെപിയെയും ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നത്.

ഗുജറാത്ത് പരീക്ഷണവും മോദിയുടെ ഉയർച്ചയും

2013-ൽ ബിജെപി ദേശീയ നേതൃത്വത്തിലേക്ക് എത്തുന്നതിന് വളരെ മുമ്പ്, 2002-ൽ ഗുജറാത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിതനായതു മുതൽ മോദി നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹിന്ദുത്വ പ്രചാരണത്തോടൊപ്പം വികസനവും സമന്വയിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ‘ഗുജറാത്ത് പരീക്ഷണം’ വോട്ടാക്കി മാറ്റാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. 2014-ൽ അധികാരത്തിലെത്തിയ ശേഷം ഈ ഫോർമുല രാജ്യവ്യാപകമായി വിജയിപ്പിച്ചെങ്കിലും, 2024-ൽ സഖ്യകക്ഷികളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വന്നത് പാർട്ടിയെ ചിന്തിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

ആർ.എസ്.എസിന്റെയും ബിജെപിയുടെയും പ്രതിസന്ധി

മോദിക്ക് ശേഷം സംഘപരിവാറിന് കൃത്യമായ ഒരു പിൻഗാമിയെ വാർത്തെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നതാണ് ബിജെപി നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി.

• പ്രമുഖ നേതാക്കളും പരിമിതികളും: യോഗി ആദിത്യനാഥ്, ദേവേന്ദ്ര ഫഡ്‌നാവിസ്, ഹിമാന്ത ബിശ്വ ശർമ്മ, സുവേന്ദു അധികാരി തുടങ്ങിയ അടുത്ത തലമുറ നേതാക്കൾ സജീവമാണെങ്കിലും, അവരിൽ ആർക്കും സ്വന്തം സംസ്ഥാനത്തിന് പുറത്ത് വലിയ ജനകീയ സ്വാധീനമില്ല.
• നെഹ്‌റുവിയൻ മാതൃകയും ചരിത്രവും: ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റുവിനെപ്പോലെ മോദിയുടെയും വലിയ പ്രതിച്ഛായ കാരണം പാർട്ടിയിൽ മറ്റാർക്കും സ്വയം വളർന്നുവരാൻ സാധിച്ചില്ല. നെഹ്‌റുവിന് ശേഷമുള്ള കോൺഗ്രസിന്റെ തകർച്ചയ്ക്ക് സമാനമായ അവസ്ഥ ബിജെപിക്കും ഉണ്ടാകുമോ എന്ന ആശങ്കയാണ് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ പങ്കുവെക്കുന്നത്.