1976 ജൂൺ 27-ന് ഇസ്രായേലിലെ തെൽ അവീവിൽ നിന്ന് പാരിസിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട എയർ ഫ്രാൻസ് ഫ്ലൈറ്റ് 139 ഗ്രീസിലെ ഏതൻസിൽ നിശ്ചിത വിരാമമിട്ട ശേഷം യാത്ര തുടർന്നു. ഏതൻസിൽ നിന്ന് വിമാനം ഉയർന്നതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, ആയുധധാരികളായ നാല് ഭീകരർ വിമാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തു. പോപ്പുലർ ഫ്രണ്ട് ഫോർ ദി ലിബറേഷൻ ഓഫ് പാലസ്തീൻ-എക്സ്റ്റേണൽ ഓപ്പറേഷൻസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ട് പാലസ്തീനിയൻ തീവ്രവാദികളും റെവല്യൂഷണറി സെല്ലുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രണ്ട് ജർമ്മൻ തീവ്രവാദികളും ഈ സംഘത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.
വിമാനത്തിന്റെ ഗതി മാറ്റാൻ പൈലറ്റുമാരെ നിർബന്ധിതരാക്കിയ റാഞ്ചികൾ, യാത്രക്കാരുടെയും ജീവനക്കാരുടെയും സാധാരണ അന്താരാഷ്ട്ര യാത്രയെ ഭീതിജനകമായ ഒരു അനുഭവമാക്കി മാറ്റി. ഇസ്രായേലിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള ഉഗാണ്ടയിലെ എന്റബേ വിമാനത്താവളമായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനം.
വിമാനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്ത ശേഷം, റാഞ്ചികൾ അത് ലിബിയയിലെ ബെൻഗാസിയിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുകയും അവിടെ ഇന്ധനം നിറച്ച ശേഷം ഉഗാണ്ടയിലേക്ക് യാത്ര തുടരുകയും ചെയ്തു. വിമാനം ഒടുവിൽ എന്റബേ വിമാനത്താവളത്തിൽ ഇറങ്ങിയതോടെ ബന്ദി പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ അപകടകരമായ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നു. ഭീകരരെ പിന്തുണച്ചിരുന്ന പ്രസിഡന്റ് ഇദി അമീന്റെ ഭരണകൂടമാണ് അന്ന് ഉഗാണ്ട ഭരിച്ചിരുന്നത്. വിമാനത്താവളത്തിൽ ഉഗാണ്ടൻ സൈനികരുടെ സാന്നിധ്യം ഇസ്രായേൽ സർക്കാരിന് സ്ഥിതിഗതികൾ വളരെ സങ്കീർണ്ണമാക്കി. സുരക്ഷാ സേനയ്ക്ക് വേഗത്തിൽ പ്രതികരിക്കാൻ കഴിയുന്ന സ്വന്തം അതിർത്തിക്കുള്ളിൽ നടക്കുന്ന ഒരു പ്രതിസന്ധിയായിരുന്നില്ല ഇത്. അനിശ്ചിതമായ രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങൾക്കും സങ്കീർണ്ണമായ അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധങ്ങൾക്കുമിടയിൽ വിദൂര രാജ്യത്താണ് ഇത് അരങ്ങേറിയത്. അപരിചിതമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുടുങ്ങിയ യാത്രക്കാർ മോചിപ്പിക്കപ്പെടുമോ രക്ഷിക്കപ്പെടുമോ അതോ കൊല്ലപ്പെടുമോ എന്ന് ഉറപ്പില്ലാതെ കഴിയുകയായിരുന്നു. ഇതിനിടയിൽ, വിമാന റാഞ്ചലിന്റെ വാർത്ത ലോകമെമ്പാടും പടരുകയും 1970-കളിലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാന റാഞ്ചലുകളുടെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഭീഷണിയെക്കുറിച്ച് ലോകശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്തു.
ജൂത ഐഡന്റിറ്റിയുടെയും ഇസ്രായേലി ബന്ധങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ യാത്രക്കാരെ വേർതിരിച്ചതായിരുന്നു ഈ വിമാന റാഞ്ചലിന്റെ ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥജനകമായ ഒരു വശം. ഇസ്രായേലികളല്ലാത്തവരും ജൂതന്മാരല്ലാത്തവരുമായ നിരവധി യാത്രക്കാരെ അവർ മോചിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ജൂതന്മാരെയും ഇസ്രായേലി യാത്രക്കാരെയും തടഞ്ഞുവെച്ചു. എന്നാൽ, വിമാനത്തിന്റെ ഫ്രഞ്ച് ക്യാപ്റ്റൻ മിഷേൽ ബാക്കോസും (Michel Bacos) അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവനക്കാരും ബന്ദികളെ ഉപേക്ഷിച്ചുപോകുന്നതിന് പകരം അവരോടൊപ്പം തുടരാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ആപൽഘട്ടത്തിൽ അവരുടെ ഈ തീരുമാനം ഐക്യദാർഢ്യത്തിന്റെ ശക്തമായ ഒരു ഉദാഹരണമായി മാറി. വിമാനത്താവളത്തിലെ പഴയ ടെർമിനൽ കെട്ടിടത്തിലാണ് ബന്ദികളെ പാർപ്പിച്ചിരുന്നത്; ആയുധധാരികളായ റാഞ്ചികളും ഉഗാണ്ടൻ സേനയും അവരുടെ നീക്കങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചു. ഉള്ളിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നവർക്ക് ഓരോ മണിക്കൂറും കൂടുതൽ അനിശ്ചിതത്വം നൽകി. തങ്ങളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവർ സുരക്ഷിതരാണോ എന്ന് ഉറപ്പിച്ചു അറിയാൻ വാർത്തകൾക്കായി കാത്തിരുന്ന കുടുംബങ്ങൾക്ക് മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളില്ലായിരുന്നു. ഈ വേർതിരിവ് വിവേചനത്തിന്റെയും പീഡനത്തിന്റെയും വേദനാജനകമായ ചരിത്രസ്മരണകൾ ഉണർത്തുകയും പ്രതിസന്ധിയെ ഒരു സാധാരണ വിമാന റാഞ്ചലിനേക്കാൾ ഗൗരവമുള്ളതാക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇസ്രായേലിലും മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിലും തടവിലിട്ടിരിക്കുന്ന തടവുകാരെ മോചിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട റാഞ്ചികൾ, ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിച്ചില്ലെങ്കിൽ ബന്ദികളെ കൊല്ലുമെന്ന് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി. സമയപരിധി നീട്ടിനൽകിയെങ്കിലും അപകടസാധ്യത നിലനിന്നു. പ്രധാനമന്ത്രി യിത്ഷാക് റാബിന്റെ (Yitzhak Rabin) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇസ്രായേൽ സർക്കാർ വലിയൊരു ധർമ്മസങ്കടത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ചു: റാഞ്ചികളുമായി ചർച്ച നടത്തി ഭാവിയിലെ ഭീകരപ്രവർത്തനങ്ങളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണമോ, അതോ നിരപരാധികളുടെ ജീവൻ അപകടത്തിലാക്കിയേക്കാവുന്ന സൈനിക രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന് മുതിരണമോ എന്നതായിരുന്നു അത്.
നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക് വഴി തുറന്നേക്കാമായിരുന്നുവെങ്കിലും ബന്ദികൾ ജീവനോടെ ശേഷിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ ഒരു സൈനിക ദൗത്യത്തിന് ഇസ്രായേലി സേന ബഹുദൂരം സഞ്ചരിക്കുകയും വിദേശ രാജ്യത്ത് പ്രവേശിക്കുകയും ഉഗാണ്ടൻ സൈനികരുടെ സംരക്ഷണയിലുള്ള വിമാനത്താവളത്തിൽ ആയുധധാരികളായ എതിരാളികളെ നേരിടുകയും ചെയ്യണമായിരുന്നു. ബന്ദികളുടെ കൃത്യമായ സ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചും എതിരാളികളുടെ ശക്തിയെക്കുറിച്ചും അധികൃതർക്ക് പരിമിതമായ വിവരങ്ങൾ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ഓരോ തീരുമാനത്തിനും വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, സർക്കാരിന്റെ നടപടിക്കായി ബന്ദികളുടെ കുടുംബങ്ങൾ ആശങ്കയോടെ കാത്തിരുന്നു.
ചർച്ചകൾ തുടരുന്നതിനിടയിൽ, ബന്ദികളെ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ രക്ഷപ്പെടുത്താനുള്ള സാധ്യതകളെക്കുറിച്ച് ഇസ്രായേൽ സൈനിക ആസൂത്രകർ പഠനം ആരംഭിച്ചു. ഇസ്രായേലും എന്റബയും തമ്മിലുള്ള അകലം ഈ പദ്ധതിയെ അതീവ വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതാക്കി മാറ്റിയെടുത്തു. ഈ ദൗത്യത്തിന് വിദൂര ദൂര പരിധിയുള്ള ഗതാഗത വിമാനങ്ങൾ, വിമാനത്താവളത്തെയും പരിസരത്തെയും കുറിച്ചുള്ള രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങൾ, കൃത്യമായി ഏകോപിപ്പിച്ച കരസേന, ബന്ദികളെ വേഗത്തിൽ ഒഴിപ്പിക്കാനുള്ള തന്ത്രം എന്നിവ ആവശ്യമായിരുന്നു. ഉഗാണ്ടൻ സൈന്യത്തിൽ നിന്നുള്ള എതിർപ്പും സാധാരണക്കാരുടെ ജീവഹാനിക്കുള്ള സാധ്യതയും സൈനിക നേതാക്കൾക്ക് കണക്കിലെടുക്കേണ്ടി വന്നു.
ബന്ദികളുടെ ജീവൻ അപകടത്തിലായ സാഹചര്യത്തിൽ കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിലാണ് ആസൂത്രണം നടന്നത്. പ്രതിസന്ധിക്കിടയിൽ ശേഖരിച്ച വിവരങ്ങൾ ടെർമിനലിനെയും നിലത്തെ സ്ഥിതിഗതികളെയും കുറിച്ച് കൂടുതൽ പ്രായോഗികമായ ഒരു ധാരണ ലഭിക്കാൻ ഇസ്രായേലി പ്ലാനർമാരെ സഹായിച്ചു. അപ്രതീക്ഷിത ആക്രമണം, വേഗത, ഏകോപനം എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു ഈ പദ്ധതി തയ്യാറാക്കിയത്. ഫലം നിർണ്ണയിക്കാൻ റാഞ്ചികളെ അനുവദിക്കുന്നതിന് പകരം ബന്ദികൾ കഴിയുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് നേരിട്ട് പ്രതിസന്ധിയെ എത്തിക്കുന്ന ഒരു ദൗത്യത്തിനായി ഇസ്രായേൽ തയ്യാറെടുത്തു.
1976 ജൂലൈ 3-4 രാത്രിയിൽ, ഇസ്രായേലി സേന ‘ഓപ്പറേഷൻ തണ്ടർബോൾട്ട്’ (Operation Thunderbolt) എന്നറിയപ്പെടുന്ന രക്ഷാദൗത്യത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു, പിന്നീട് അതിന്റെ കമാൻഡറായ ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ യോനാതൻ നെതന്യാഹുവിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഇത് ‘ഓപ്പറേഷൻ യോനാതൻ’ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ദൗത്യത്തിനുള്ള സൈനികരെയും ഉപകരണങ്ങളെയും വഹിച്ച് ഇസ്രായേലി സി-130 ഹെർക്കുലീസ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് വിമാനങ്ങൾ എന്റബേയിലേക്ക് പറന്നു. ആദ്യ വിമാനം രാത്രിയിൽ ഇറങ്ങുകയും രക്ഷാസേന പഴയ ടെർമിനലിലേക്ക് നീങ്ങുകയും ചെയ്തു.
ഉഗാണ്ടൻ പ്രസിഡന്റിന്റെ അകമ്പടി വാഹനങ്ങളെ അനുകരിച്ച് അപ്രതീക്ഷിതമായി ടെർമിനലിനെ സമീപിക്കാൻ ഒരു കറുത്ത മെഴ്‌സിഡസ് കാറും അനുബന്ധ വാഹനങ്ങളും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രവർത്തനം പൂർണ്ണമായും ഉദ്ദേശിച്ചതുപോലെ നടന്നില്ല; വെടിയൊച്ചകൾ പ്രതിരോധക്കാരെ ജാഗരൂകരാക്കി. ഇസ്രായേലി സൈനികർ റാഞ്ചികളെ നേരിടാനും ബന്ദികളിലേക്ക് എത്തുന്നതിനുമായി വേഗത്തിൽ നീങ്ങി. ആക്രമണത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനും ഒഴിപ്പിക്കലിനായി തയ്യാറെടുക്കുന്നതിനും കൂടുതൽ വിമാനങ്ങളും സൈനികരും ആവശ്യമായതിനാൽ രക്ഷാപ്രവർത്തനം കൃത്യമായ സമയക്രമത്തെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു മുന്നോട്ട് പോയത്. ബന്ദികളുടെയും രക്ഷാപ്രവർത്തകരുടെയും വിമാനത്താവളത്തിലുള്ള മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവനും പെട്ടെന്ന് അപകടത്തിലായ ഹ്രസ്വവും എന്നാൽ തീവ്രവുമായ പോരാട്ടമാണ് തുടർന്ന് നടന്നത്.
ഇസ്രായേലി ആക്രമണ സേന ടെർമിനലിൽ എത്തുകയും റാഞ്ചികളുമായി ഏറ്റുമുട്ടുകയും ചെയ്തു, ഇത് ബന്ദികളെ ഒഴിപ്പിക്കാൻ സഹായിച്ചു. അധിക വിമാനങ്ങളിൽ കൂടുതൽ സൈനികർ എത്തുകയും അതേസമയം വിമാനത്താവളത്തിൽ വെച്ച് ഇസ്രായേൽ സൈനികർ ഉഗാണ്ടൻ സൈനിക ശക്തിയെ നേരിടുകയും ചെയ്തു. രക്ഷാസേന അപകടത്തിലാകുന്ന സമയം കുറച്ചുകൊണ്ട് തികഞ്ഞ വേഗതയിലാണ് ഈ ദൗത്യം നടപ്പിലാക്കിയത്.
ഭീഷണിയിൽ ദിവസങ്ങൾ കഴിച്ചുകൂട്ടിയ ബന്ദികളെ കാത്തിരുന്ന വിമാനത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ മാറ്റുകയും അവർക്ക് ഒടുവിൽ ആ സ്ഥലം വിട്ടുപോകാൻ സാധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ ദൗത്യം സൈനികമായി വിജയകരമായിരുന്നുവെങ്കിലും, അത് ദാരുണമായ ഒരു നഷ്ടത്തോടെയാണ് വന്നത്. ആക്രമണ സേനയെ നയിച്ച ലെഫ്റ്റനന്റ് കേണൽ യോനാതൻ നെതന്യാഹു ദൗത്യത്തിനിടെ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഉഗാണ്ടൻ സൈനികരും റാഞ്ചികളും കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. രക്ഷപ്പെടുത്തിയ ബന്ദികളുമായി വിമാനങ്ങൾ എന്റീബിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട് ഇസ്രായേലിലേക്ക് മടങ്ങി.
രക്ഷാദൗത്യം വ്യാപകമായി ആഘോഷിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും, അതിൻ്റെ വിജയം ഓരോ ബന്ദിയും സുരക്ഷിതമായി നാട്ടിലെത്തി എന്ന് അർത്ഥമാക്കിയില്ല. രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിനിടെ മൂന്ന് ബന്ദികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു; റെയ്ഡിന് മുമ്പ് കമ്പാലയിലെ ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റിയിരുന്ന ഡോറ ബ്ലോച്ച് (Dora Bloch) എന്ന മറ്റൊരു ബന്ദിയും പിന്നീട് കൊല്ലപ്പെട്ടു. യോനാതൻ നെതന്യാഹുവിന്റെ മരണവും ഈ ദൗത്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ പ്രധാന സംഭവമായി മാറി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഈ ദൗത്യത്തിന് പിന്നീട് ‘ഓപ്പറേഷൻ യോനാതൻ’ എന്ന് പേരുമാറ്റി.
രക്ഷാസേന സഞ്ചരിച്ച ദൂരവും ബന്ദികളെ മോചിപ്പിച്ച വേഗതയും കാരണം എന്റബേ ഓപ്പറേഷൻ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധ നേടി. ബന്ദികളെ രക്ഷിക്കൽ, സൈനിക ആസൂത്രണം, ഭീകരവിരുദ്ധ പ്രവർത്തനം എന്നിവയിലെ ചർച്ചകളിൽ ഇതൊരു നിർണ്ണായക ഉദാഹരണമായി മാറി. ഒരു പ്രതിസന്ധിയിൽ രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങൾ, ലോജിസ്റ്റിക്കൽ തയ്യാറെടുപ്പുകൾ, അപ്രതീക്ഷിത ആക്രമണം, ഏകോപിപ്പിച്ച പ്രവർത്തനം എന്നിവയുടെ പ്രാധാന്യം ഈ ദൗത്യം തെളിയിച്ചു. ആതിഥേയ രാജ്യത്തിന്റെ സമ്മതമില്ലാതെ വിദേശ മണ്ണിൽ സൈനിക ശക്തി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദങ്ങൾക്കും ഇത് ആക്കം കൂട്ടി. പൗരന്മാരെ ഭീകരഭീഷണികൾക്ക് മുന്നിൽ ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്നതിന്റെ തെളിവായി അനുഭാവികൾ ഈ രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തെ കണ്ടപ്പോൾ, വിമർശകരും നിരീക്ഷകരും ഇത്തരം ഇടപെടലുകളുടെ നയതന്ത്രപരവും നിയമപരവുമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചു.
