മഹാത്മാഗാന്ധി സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം നേടിയിട്ടില്ലെന്നത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ട വസ്തുതകളിലൊന്നാണ്. എന്നാൽ 1937, 1938, 1939, 1947, 1948 വർഷങ്ങളിൽ ഗാന്ധിജിയെ സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനത്തിനായി ഔദ്യോഗികമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തിരുന്നു.
1937ൽ നോർവീജിയൻ പാർലമെന്റിലെ ലേബർ പാർട്ടി അംഗമായ ഒലെ കോൾബ്ജോൺസെൻ ആണ് ഗാന്ധിജിയെ ആദ്യമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തത്. പിന്നീട് 1938ലും 1939ലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് വീണ്ടും പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു. 1947ലും ഗാന്ധിജി ചുരുക്കപ്പട്ടികയിലെ പ്രമുഖ സ്ഥാനാർത്ഥികളിൽ ഒരാളായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ വിഭജനവും ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ സംഘർഷവും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ അന്നത്തെ നോബൽ കമ്മിറ്റിയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തെക്കുറിച്ച് ഭിന്നാഭിപ്രായങ്ങൾക്ക് ഇടയാക്കി.
1948ലായിരുന്നു ഗാന്ധിജിയുടെ അവസാന നാമനിർദ്ദേശം. ജനുവരി 30ന് ഗാന്ധിജി വധിക്കപ്പെട്ടത് നാമനിർദ്ദേശത്തിനുള്ള അവസാന തീയതിക്ക് രണ്ട് ദിവസം മുമ്പായിരുന്നു. മരണാനന്തരം പുരസ്കാരം നൽകാനാകുമോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നോബൽ കമ്മിറ്റി ചർച്ച നടത്തിയെങ്കിലും, ഒടുവിൽ ആ വർഷം സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ആർക്കും നൽകേണ്ടതില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചു.
പിന്നീട് 1989ൽ ദലൈലാമയ്ക്ക് സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം നൽകുമ്പോൾ, അന്നത്തെ നോബൽ കമ്മിറ്റി ചെയർമാൻ അത് ഭാഗികമായി ഗാന്ധിജിയുടെ സ്മരണയ്ക്കുള്ള ആദരാഞ്ജലിയാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. അങ്ങനെ, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അഹിംസാ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രചോദനമായ ഗാന്ധിജിയുടെ പേര് നോബൽ ചരിത്രത്തിൽ പുരസ്കാരം ലഭിക്കാത്ത ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നാമനിർദ്ദേശങ്ങളിലൊന്നായി തുടരുന്നു.
