ലോറൻസ് ബിഷ്‌ണോയി സംഘത്തിന്റെ റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് രീതികൾ ഞെട്ടിക്കുന്നത്

മുംബൈ: നടൻ ടൈഗർ ഷ്രോഫിനെ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഒക്ടോബർ 18ന് നടന്ന വെടിവെപ്പ് ആക്രമണത്തോടെ ലോറൻസ് ബിഷ്‌ണോയി സംഘത്തിന്റെ ക്രിമിനൽ ശൃംഖല വീണ്ടും വാർത്തകളിൽ ഇടംപിടിച്ചിരിക്കുകയാണ്. പണവും പ്രശസ്തിയും സംരക്ഷണവും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ദരിദ്രരായ യുവാക്കളെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുകയും പിന്നീട് അവരെ വാടകവെടിവെപ്പുകാരായി ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന രീതിയാണ് അന്വേഷണത്തിൽ പുറത്തുവരുന്നത്. സോഷ്യൽ മീഡിയയും ജയിലുകളുമാണ് സംഘത്തിന്റെ പ്രധാന റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് കേന്ദ്രങ്ങളെന്നാണ് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും മുൻ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും വിലയിരുത്തൽ.

2024 ഏപ്രിലിൽ ബോളിവുഡ് താരം സൽമാൻ ഖാന്റെ മുംബൈയിലെ വസതിക്ക് പുറത്ത് നടന്ന വെടിവെപ്പ്, അതേ വർഷം ഒക്ടോബറിൽ രാഷ്ട്രീയ നേതാവ് ബാബ സിദ്ദിഖി കൊല്ലപ്പെട്ട സംഭവം, 2025 സെപ്റ്റംബറിൽ നടി ദിഷ പട്ടാനിയുടെ ബറേലിയിലെ കുടുംബവീടിന് നേരെയുണ്ടായ വെടിവെപ്പ് എന്നിവയിലൂടെ ബിഷ്‌ണോയി സംഘത്തിന്റെ പേര് നേരത്തെ തന്നെ ദേശീയ ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു. 2022ൽ പഞ്ചാബി ഗായകൻ സിദ്ധു മൂസ്വാല കൊല്ലപ്പെട്ട കേസിലും സംഘത്തിന് ബന്ധമുണ്ടെന്ന് അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഈ ആക്രമണങ്ങളിൽ ബിഷ്‌ണോയി സംഘാംഗങ്ങൾക്കോ അവരുടെ കൂട്ടാളികൾക്കോ പങ്കുണ്ടെന്നാണ് അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ ആരോപണം. ചില ആക്രമണങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം സംഘം സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ ഏറ്റെടുത്തിട്ടുമുണ്ട്.

ടൈഗർ ഷ്രോഫിനെതിരായ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കെടുത്തവർ ചെറുപ്പക്കാരും അനുഭവപരിചയം കുറഞ്ഞവരുമായിരുന്നുവെന്നാണ് മുംബൈ ക്രൈംബ്രാഞ്ച് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിലയിരുത്തൽ. ആക്രമണത്തിനിടെ ഒരാളുടെ പിസ്റ്റൾ പ്രവർത്തനരഹിതമായതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. സംഭവത്തിന് ബിഷ്‌ണോയി ശൃംഖലയുമായി ബന്ധമുണ്ടെന്ന് പോലീസ് ആരോപിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും കോടതിയിൽ ഈ ആരോപണങ്ങൾ ഇതുവരെ തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

യുവാക്കളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ്

പഞ്ചാബ്, ബിഹാർ, ഹരിയാന, മധ്യപ്രദേശ്, രാജസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന യുവാക്കളെയാണ് സംഘം പ്രധാനമായും ലക്ഷ്യമിടുന്നതെന്നാണ് അന്വേഷണ വിവരങ്ങൾ. തൊഴിൽരഹിതരായ യുവാക്കളെയും ചില പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരെയും പണവും പ്രശസ്തിയും സംരക്ഷണവും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ക്രിമിനൽ പ്രവർത്തനങ്ങളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നുവെന്നാണ് ആരോപണം.

2026 ജൂലൈ ഒന്നിന് ലോറൻസ് ബിഷ്‌ണോയിക്കും മറ്റ് എട്ട് പേർക്കുമെതിരെ അമേരിക്കയിൽ സമർപ്പിച്ച ഒൻപത് കുറ്റങ്ങളടങ്ങിയ കുറ്റപത്രത്തിലും ഇത്തരം റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് രീതികൾ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ദുർബലരും പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്നവരുമായ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് യുവാക്കളെ കണ്ടെത്തി ക്രിമിനൽ സംഘടനയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിച്ചുവെന്നാണ് പ്രോസിക്യൂഷന്റെ ആരോപണം.

പഞ്ചാബിലെ ദരിദ്ര മേഖലകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രായപൂർത്തിയാകാത്തവരെപ്പോലും ലക്ഷ്യമിട്ട് സോഷ്യൽ മീഡിയ സന്ദേശങ്ങളും പ്രചാരണ വീഡിയോകളും ഉപയോഗിച്ചതായി കുറ്റപത്രത്തിൽ പറയുന്നു. അക്രമസ്വഭാവമുള്ള കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ ശിക്ഷ ലഭിക്കുമെന്ന ധാരണയും യുവാക്കളെ ആകർഷിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചുവെന്നാണ് ആരോപണം. എന്നാൽ ഈ ആരോപണങ്ങൾ കോടതിയിൽ ഇതുവരെ തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

മഹാരാഷ്ട്ര സ്റ്റേറ്റ് ഇന്റലിജൻസിൽ അഡീഷണൽ ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് കമ്മീഷണറായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ള മുൻ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഷിരീഷ് ഇനാംദാറിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, യുവാക്കളെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്ന ഇത്തരം രീതി അധോലോക സംഘങ്ങൾക്കിടയിൽ പുതിയതല്ല.

വിദ്യാഭ്യാസവും കുടുംബപിന്തുണയും സാമ്പത്തികശേഷിയും ഇല്ലാത്ത യുവാക്കളെയാണ് ക്രിമിനൽ സംഘങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ വലയിലാക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. സമ്പന്നരോടുള്ള അസൂയയും സമൂഹത്തോടുള്ള നിരാശയും ഇവരെ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു. കുടുംബവും സമൂഹവും കൈവിട്ടുപോയവരെ സംഘങ്ങൾ സ്വന്തം നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിക്കുന്നു.

സോഷ്യൽ മീഡിയ വഴി കെണി

ഇൻസ്റ്റഗ്രാം, ഫേസ്ബുക്ക് തുടങ്ങിയ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളാണ് യുവാക്കളെ കണ്ടെത്താനുള്ള പ്രധാന മാർഗങ്ങളിലൊന്ന്. യുവാക്കളുടെ താൽപര്യങ്ങളും വ്യക്തിഗത സാഹചര്യങ്ങളും മനസ്സിലാക്കിയശേഷം അവരുമായി ബന്ധപ്പെടുകയാണ് റിക്രൂട്ട്‌മെന്റ് സംഘങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതെന്നാണ് ആരോപണം.

2026 ജൂലൈ ഏഴിന് പുറത്തുവിട്ട അമേരിക്കൻ നീതിന്യായ വകുപ്പിന്റെ വിശദീകരണത്തിലും ബിഷ്‌ണോയി സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റുകളിലൂടെയും മാധ്യമങ്ങളുമായുള്ള അഭിമുഖങ്ങളിലൂടെയും ദേശസ്‌നേഹിയും ദേശീയവാദിയും മതവിശ്വാസിയുമായ വ്യക്തിയെന്ന പ്രതിച്ഛായ വളർത്തിയെടുത്തതായി പ്രോസിക്യൂട്ടർമാർ ആരോപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ പ്രതിച്ഛായ ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമുള്ള യുവാക്കളെ ആകർഷിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചുവെന്നാണ് കുറ്റപത്രത്തിലെ വാദം.

ഒരു കേസിൽ ഡൽഹി പോലീസ് നടത്തിയ അന്വേഷണത്തിൽ മൊബൈൽ ഫോണിലൂടെയാണ് യുവാവ് ക്രിമിനൽ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതിലേക്ക് എത്തിയതെന്ന് കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. അനിൽ പണ്ഡിറ്റും ബിഷ്‌ണോയിയുടെ ഒരു കൂട്ടാളിയും ഉൾപ്പെട്ട ശൃംഖലയെക്കുറിച്ചും അന്വേഷണത്തിൽ പരാമർശമുണ്ടായിരുന്നു.

2020ൽ ചണ്ഡീഗഢിൽ നടന്ന മറ്റൊരു കേസിൽ 23കാരനായ ഹോട്ടൽ മാനേജ്‌മെന്റ് വിദ്യാർഥി ഫേസ്ബുക്കിലൂടെ സംഘവുമായി ബന്ധപ്പെടുകയും പിന്നീട് ഒരു വ്യവസായിയുടെ വീടിന് പുറത്ത് വെടിവെപ്പ് നടത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

ജയിലുകളിൽ അംഗങ്ങളെ കണ്ടെത്തുന്നു

സോഷ്യൽ മീഡിയക്ക് പുറമെ ജയിലുകളും റിക്രൂട്ട്‌മെന്റിനുള്ള പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളാണെന്നാണ് മുൻ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ചെറിയ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ പിടിക്കപ്പെട്ട് ജയിലിലെത്തുന്ന യുവാക്കളിൽ പലർക്കും ജാമ്യം ലഭിക്കാൻ ആവശ്യമായ സാമ്പത്തിക സഹായമോ കുടുംബപിന്തുണയോ ഉണ്ടാകാറില്ല. ഇത്തരക്കാരെ ജയിലിലുള്ള ക്രിമിനൽ സംഘാംഗങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുകയും സഹായം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

പുറത്തുള്ള ഇടനിലക്കാർ വഴി ജാമ്യം ലഭ്യമാക്കുകയും മോചിതരായ ശേഷം യുവാക്കളെ സംഘത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് രീതി. തുടക്കത്തിൽ സഹായമായി തോന്നുന്ന ഈ ബന്ധം പിന്നീട് കുറ്റകൃത്യങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകേണ്ട ബാധ്യതയായി മാറുന്നു.

ചെറിയ കേസുകളിൽ പ്രതികളായവരെയും നേരത്തെ വെടിവെപ്പ് കേസുകളിൽ ഉൾപ്പെട്ടവരെയും ഇത്തരം സംഘങ്ങൾ ലക്ഷ്യമിടുന്നുണ്ടെന്നാണ് ടൈഗർ ഷ്രോഫ് കേസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിലയിരുത്തൽ.

സഹായത്തിൽ തുടങ്ങി ബ്ലാക്ക്മെയിലിൽ

ഒരു യുവാവിനെ സംഘത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കിക്കഴിഞ്ഞാൽ ക്രമേണ കൂടുതൽ ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങളിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നതാണ് രീതിയെന്ന് ഇനാംദാർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ സാമ്പത്തിക സഹായവും സംരക്ഷണവും നൽകും. പിന്നീട് കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ ഗൗരവം വർധിക്കുന്നതോടെ ജാമ്യം ലഭിക്കാനുള്ള സാധ്യത കുറയുകയും യുവാവിന് സംഘത്തിന്റെ സഹായം കൂടുതൽ ആവശ്യമായി വരികയും ചെയ്യും. ഈ ആശ്രിതാവസ്ഥയാണ് പിന്നീട് ഭീഷണിപ്പെടുത്താനും ബ്ലാക്ക്മെയിൽ ചെയ്യാനും ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

യുവാക്കളുടെ കുടുംബത്തിനും സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. മാതാപിതാക്കൾക്ക് പണം നൽകുക, സഹോദരിയുടെ വിവാഹത്തിന് സഹായിക്കുക, കൃഷിക്കായി സാമ്പത്തിക പിന്തുണ നൽകുക തുടങ്ങിയ മാർഗങ്ങളിലൂടെ കുടുംബത്തെയും സംഘത്തോടുള്ള ആശ്രിതത്വത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു.

എന്നാൽ ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് യുവാക്കൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന പ്രതിഫലം വളരെ കുറവാണെന്നാണ് അമേരിക്കൻ കുറ്റപത്രത്തിലെ പരാമർശം. വലിയ തുകകളും പ്രശസ്തിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ആകർഷിക്കുന്നവരെ പിന്നീട് കുറഞ്ഞ പ്രതിഫലത്തിന് അപകടകരമായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുകയാണെന്നതാണ് ആരോപണം.

വികേന്ദ്രീകൃത ശൃംഖല

ബിഷ്‌ണോയി സംഘത്തിന്റെ പ്രവർത്തനരീതി വികേന്ദ്രീകൃതമാണെന്നാണ് അമേരിക്കൻ കുറ്റപത്രത്തിൽ പറയുന്നത്. സംഘത്തിലെ താഴെത്തട്ടിലുള്ള അംഗങ്ങൾക്ക് പരസ്പരം ആരാണെന്നോ യഥാർഥത്തിൽ ആരാണ് നിർദേശങ്ങൾ നൽകുന്നതെന്നോ പലപ്പോഴും അറിയില്ല. ഇടനിലക്കാരെയും മറ്റ് ബന്ധങ്ങളെയും ഉപയോഗിച്ചാണ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നത്.

ഇതിലൂടെ ആക്രമണങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തവർ പിടിയിലായാലും ഉന്നത നേതാക്കളിലേക്കുള്ള അന്വേഷണവിവരങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കുമെന്നാണ് അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ വിലയിരുത്തൽ.

ഷിരീഷ് ഇനാംദാറിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ക്രിമിനൽ സംഘങ്ങൾ നേരിട്ടുള്ള ബന്ധങ്ങൾ പരമാവധി ഒഴിവാക്കുകയും ഇടനിലക്കാരിലൂടെ പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതുവഴി പോലീസിന് അന്വേഷണം നടത്തുമ്പോൾ യഥാർഥ ആസൂത്രകരിലേക്ക് എത്തുക പ്രയാസകരമാകും.

ആക്രമണത്തിന് നിയോഗിക്കപ്പെടുന്ന യുവാക്കൾക്ക് പലപ്പോഴും തങ്ങളെ ആരാണ് ജോലിക്കെടുത്തതെന്നോ യഥാർഥ ലക്ഷ്യം എന്താണെന്നോ വ്യക്തമായ അറിവുണ്ടാകില്ലെന്നാണ് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിലയിരുത്തൽ. ദൗത്യം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം അവർ അറസ്റ്റിലാകുകയോ കൊല്ലപ്പെടുകയോ ചെയ്താലും സംഘത്തിന്റെ ഉന്നത നേതൃത്വത്തെ അത് നേരിട്ട് ബാധിക്കില്ല.

ഖാൻ വെടിവെപ്പ് കേസിലും സമാന രീതി

2024ൽ സൽമാൻ ഖാന്റെ വസതിക്ക് പുറത്ത് നടന്ന വെടിവെപ്പ് കേസിലും വാടകവെടിവെപ്പുകാരെ ഉപയോഗിച്ചതായി പോലീസ് ആരോപിച്ചിരുന്നു. ബിഹാറിൽ നിന്നുള്ള വിക്കി ഗുപ്ത, സാഗർ പാൽ എന്നീ പ്രതികൾ ബിഷ്‌ണോയിയുടെ സഹോദരൻ അൻമോൾ തങ്ങളെ ആക്രമണത്തിന് നിയോഗിച്ചതായി പോലീസിനോട് പറഞ്ഞുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.

ഇവർക്ക് ഒരു ലക്ഷം രൂപ മുൻകൂറായി നൽകിയെന്നും മൂന്ന് ലക്ഷം രൂപ കൂടി വാഗ്ദാനം ചെയ്തെന്നുമാണ് പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ.

ടൈഗർ ഷ്രോഫിനെതിരായ ആക്രമണത്തിൽ പങ്കെടുത്തതായി ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന റിതിക് കുർമി എന്ന റോഷനും ബിഹാറിലെ ബെഗുസാരായി സ്വദേശിയാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള യുവാക്കളെ ഇടനിലക്കാർ വഴി കണ്ടെത്തി ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്നുവെന്ന അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ വിലയിരുത്തലുമായി ഈ വിവരങ്ങൾ ഒത്തുപോകുന്നു.

സാമ്പത്തിക സാഹചര്യം മുതലെടുക്കുന്നു

യുവാക്കളെ ക്രിമിനൽ സംഘങ്ങളിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിന് പിന്നിൽ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ നിരവധി ഘടകങ്ങളുണ്ടെന്നാണ് മുൻ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ വിലയിരുത്തൽ. തൊഴിലില്ലായ്മ, ദാരിദ്ര്യം, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ അഭാവം, കുടുംബപിന്തുണയുടെ കുറവ്, സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് ഒറ്റപ്പെടൽ തുടങ്ങിയ സാഹചര്യങ്ങൾ ഇവരെ എളുപ്പത്തിൽ സ്വാധീനിക്കാവുന്നവരാക്കുന്നു.

പണവും പ്രശസ്തിയും സംരക്ഷണവും വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ആരംഭിക്കുന്ന ബന്ധം പിന്നീട് ഭീഷണിയും കടുത്ത കുറ്റകൃത്യങ്ങളും നിറഞ്ഞ കെണിയായി മാറുന്നു. വലിയ ക്രിമിനൽ ശൃംഖലകളുടെ ഉന്നത നേതൃത്വം സുരക്ഷിതമായി തുടരുമ്പോൾ, അതിന്റെ അപകടസാധ്യതയും നിയമനടപടികളുടെ ഭാരവും ഏറ്റെടുക്കേണ്ടിവരുന്നത് താഴെത്തട്ടിലുള്ള യുവാക്കൾക്കാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബിഷ്‌ണോയി സംഘത്തെപ്പോലുള്ള ക്രിമിനൽ ശൃംഖലകളെ തകർക്കാൻ നേതാക്കളെ മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള നടപടികൾ പോരെന്നും, യുവാക്കളെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്യുന്ന സാമൂഹിക- സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾ കൂടി പരിഹരിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.