ഹമാസ് തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ മേധാവി ഇസ്‌മായിൽ ഹനിയ്യയുടെ കൊലപാതകത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് ഉത്തരം ലഭിക്കാത്ത ഗുരുതരമായ ഉയർച്ചയാണെന്നാണ്. അമേരിക്ക, ഖത്തർ, ഈജിപ്ത് എന്നിവയുടെ മധ്യസ്ഥതയിലുള്ള ചർച്ചകൾ മാസങ്ങൾ നീണ്ട ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം മുന്നോട്ട് പോകുന്നതിനാൽ, ഇറാനിലെ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കൊലപാതകം ഗാസയിൽ വെടിനിർത്തൽ ഉറപ്പാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾക്ക് ഗുരുതരമായ പ്രഹരമായി കണക്കാക്കപ്പെടും.
ഹനിയ്യ ഹമാസിൻ്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോയുടെ തലവനായി ദീർഘകാലം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ ഒരു വെടിനിർത്തൽ ഉറപ്പാക്കാനുള്ള സുസ്ഥിര നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പങ്ക് നിർണായകമായി തീർന്ന പ്രസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ ഒരു മിതവാദിയായ ഒരാളായി കാണപ്പെട്ടു.
2017ൽ അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയ വിഭാഗത്തിൻ്റെ തലവനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ട് വർഷത്തിന് ശേഷം ഗാസയിൽ നിന്ന് ഖത്തറിലേക്ക് പ്രവാസത്തിനായി പുറപ്പെടും. പ്രവാസത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം പലസ്തീൻ ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ അന്താരാഷ്ട്ര നയതന്ത്രത്തിൻ്റെ മുഖമായി മാറി. തുർക്കി, ഇറാൻ, ഖത്തർ എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ ഷട്ടിംഗ് നടത്തി, ദോഹയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ച ഹമാസ് നേതാക്കളുടെ ഒരു ഗ്രൂപ്പിൽ ചേരുകയും ഗാസയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയാതെ വരികയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, ഗാസയിലെ യഹ്‌യ സിൻവാറിനെപ്പോലുള്ള കടുത്ത വ്യക്തികളുമായുള്ള ആശയ വിനിമയത്തിൻ്റെ പ്രധാന മാർഗമായി ഹനിയയെ കാണപ്പെട്ടു.
അറബ് നയതന്ത്രജ്ഞരും ഉദ്യോഗസ്ഥരും ഗാസയ്ക്കുള്ളിലെ മറ്റ് തീവ്രവാദ ശബ്ദങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ താരതമ്യേന പ്രായോഗികമായി അദ്ദേഹത്തെ വീക്ഷിച്ചിരുന്നു. കൂടാതെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ പ്രാദേശിക സർക്കാരുകളുമായി ഹമാസിനായുള്ള രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നതായി ചില വിദഗ്‌ധർ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചു.
1963ൽ ഗാസയിലെ ഷാതി അഭയാർത്ഥി ക്യാമ്പിലാണ് ഹനിയേ ജനിച്ചത്. ഗാസയിലെ സർവ്വകലാശാലയിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം ഹമാസിൻ്റെ മുന്നോടിയായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ഗ്രൂപ്പിൽ ചേർന്നു. പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയത്തിലും പ്രതിഷേധങ്ങളിലും സജീവമായി.
1987ൽ ആദ്യത്തെ പലസ്തീൻ ഇൻതിഫാദയിൽ ഹമാസ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം അതിൽ ചേരുകയും ഇസ്രായേൽ നിരവധി തവണ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ജയിലിലടക്കുകയും ചെയ്തു. 1992ൽ മറ്റ് ഹമാസ് നേതാക്കൾക്കൊപ്പം നാടുകടത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും ഒരു വർഷത്തിന് ശേഷം ഗാസയിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇസ്‌മായിൽ ഹനിയ്യയെ ഹമാസിൻ്റെ സ്ഥാപകൻ ഷെയ്ഖ് അഹമ്മദ് യാസിൻ്റെ സംരക്ഷണക്കാരനായി തീർന്നു. 2003ഓടെ അദ്ദേഹം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ വിശ്വസ്‌ത സഹായിയായിരുന്നു. യാസിൻ്റെ ഗാസയിലെ വീട്ടിൽ ഏതാണ്ട് പൂർണ്ണമായും തളർന്നുപോയ ഹമാസ് സ്ഥാപകൻ്റെ ചെവിയിൽ ഒരു സംഭാഷണത്തിൽ പങ്കെടുക്കാൻ വേണ്ടി ഒരു ഫോൺ പിടിച്ച് ഫോട്ടോയെടുത്തു. 2004ലാണ് യാസിനെ ഇസ്രായേൽ കൊലപ്പെടുത്തിയത്.
ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടയുടെ ആദ്യകാല വക്താവായിരുന്നു ഹനിയേ. 2006ൽ ഫലസ്തീൻ പാർലമെൻ്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഹമാസ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സീറ്റുകൾ നേടിയതിന് ശേഷം അദ്ദേഹം പലസ്തീൻ പ്രധാനമന്ത്രിയായി. 2007ൽ ഇസ്രായേൽ ഗാസയിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങുകയും ഹമാസ് നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്‌തതോടെ അബ്ബാസ് അദ്ദേഹത്തെ പുറത്താക്കി.
ഹനിയ്യ ഗാസയിൽ ഹമാസിൻ്റെ ഉന്നത നേതാവായിരുന്ന ദശകത്തിൽ സംഘത്തിൻ്റെ സൈനിക വിഭാഗത്തിലേക്ക് മാനുഷിക സഹായം വഴിതിരിച്ചു വിടാൻ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ നേതൃത്വ ടീം സഹായിച്ചതായി ഇസ്രായേൽ ആരോപിച്ചു, ആരോപണം ഹമാസ് നിഷേധിച്ചു.
2007ൽ ഗാസയിൽ തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകുകയും ഒരു പ്രാദേശിക ഇസ്ലാമിസ്റ്റ് സംഘം 16 ആഴ്‌ച തടവിലാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ബി.ബി.സി ലേഖകൻ അലൻ ജോൺസ്റ്റണിനെ മോചിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഹനിയേ നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു.
ഹമാസിൻ്റെ പൊളിറ്റിക്കൽ ബ്യൂറോയുടെ തലവനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന 2017വരെ അദ്ദേഹം ഗാസ ഭരിച്ചു. ഇറാനുമായുള്ള ബന്ധം പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ ഹമാസിൻ്റെ പോരാട്ട ശേഷി വളർത്തിയെടുക്കുന്നതിൽ ഹനിയ്യയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. ഇറാനിൽ നിന്ന് 70 മില്യൺ ഡോളർ സൈനിക സഹായം ഹമാസിന് ലഭിച്ചതായി 2022ൽ ഹനിയ അൽ ജസീറയോട് പറഞ്ഞിരുന്നു.
രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ ഇസ്രായേൽ ജയിലുകളിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന കഠിനാധ്വാനിയായ സിൻവാർ ഹാനിയയുടെ പിൻഗാമിയായി തടവുകാരെ കൈമാറ്റം ചെയ്‌തതിന് ശേഷം 2011ൽ ഹാനിയയെ ഗാസയിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്തു.
ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ പ്രധാന തീരുമാനങ്ങളുടെ അവസാന വാക്കാണ് സിൻവാർ എന്നാണ് വിദഗ്‌ധർ പറയുന്നത്. അടുത്തിടെ നടന്ന ചർച്ചകളിൽ ആശയവിനിമയം വിച്ഛേദിക്കാൻ സിൻവാർ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ ചർച്ചകൾ സ്‌തംഭിച്ചു. “ആരാണ് ഷോട്ടുകൾ വിളിക്കുന്നതെന്ന് ഇത് ഫലപ്രദമായി അടിവരയിടുന്നു,” ഒരു യൂറോപ്യൻ നയതന്ത്ര ഉറവിടം അന്താരാഷ്ട്ര മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞു.
2017 മുതൽ ഹനിയെ ഹമാസിൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ നയതന്ത്ര മുന്നണിയെന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലുടനീളം മറ്റ് ശക്തികളുമായി നയതന്ത്രബന്ധം കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
ഹമാസ് നേതൃത്വത്തെ മുഴുവൻ ഭീകരവാദികളായിട്ടാണ് ഇസ്രായേൽ കണക്കാക്കുന്നത്. “ഹമാസ് ഭീകരസംഘടനയുടെ ചരടുകൾ വലിക്കുന്നത്” ഹനിയയും ഗാസയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള മറ്റ് നേതാക്കളും തുടരുകയാണെന്ന് ആരോപിച്ചു.
2018ൽ യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെൻ്റ് ഹനിയയെ ഒരു തീവ്രവാദിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. “സിവിലിയൻമാർക്കെതിരെ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സായുധ പോരാട്ടത്തിൻ്റെ വക്താവായിരുന്നു” എന്നും “ഭീകര ആക്രമണങ്ങളിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട 17 അമേരിക്കൻ ജീവനുകൾക്ക്” അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഹമാസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉത്തരവാദികളാണെന്നും പറഞ്ഞു.
ഇസ്‌മായിൽ ഹനിയ്യയുടെ മൂന്ന് മക്കളായ ഹസെം, അമീർ, മുഹമ്മദ് എന്നിവർ ഏപ്രിൽ 10ന് ഗാസയിൽ അവർ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന കാറിൽ ഇസ്രായേൽ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ആക്രമണത്തിൽ ഹനിയയുടെ നാല് പേരക്കുട്ടികളെയും (മൂന്ന് പെൺകുട്ടികളെയും ഒരു ആൺകുട്ടിയെയും) നഷ്ടപ്പെട്ടു, -ഹമാസ് പറയുന്നു.
ദോഹയുടെയും വാഷിംഗ്ടണിൻ്റെയും മധ്യസ്ഥതയിൽ നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചർച്ചകളിൽ സ്ഥിരമായ വെടിനിർത്തലിന് വേണ്ടിയുള്ള ഗ്രൂപ്പിൻ്റെ ആവശ്യങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുത്തില്ലെന്നും പലസ്തീനികളെ അവരുടെ വീടുകളിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവരുമെന്നും ഹമാസ് നേതാവ് പറഞ്ഞിരുന്നു.
“ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ കുടുംബങ്ങളും ഗാസയിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളും രക്തത്തിൽ വലിയ വിലയാണ് നൽകിയത്, ഞാനും അവരിൽ ഒരാളാണ്,” ഇസ്‌മായിൽ ഹനിയ്യ അന്ന് പറഞ്ഞു.
