ഇറാനും ഇസ്രായേലും തമ്മിൽ തുടരുന്ന രൂക്ഷമായ സംഘർഷം അവസാനിപ്പിക്കുമെന്ന അഭ്യൂഹങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും തുടക്കമിട്ടിരിക്കുകയാണ് യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിൻ്റ ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ പോസ്റ്റ്. തൻ്റെ ട്രൂത്ത് സോഷ്യൽ പ്ലാറ്റ്ഫോമിലെ ഒരു പോസ്റ്റിൽ, “നിരുപാധികമായ കീഴടങ്ങൽ” ഒഴികെയുള്ള ഒരു കരാറും ഇറാന് സ്വീകാര്യമല്ലെന്ന് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി.
മാർച്ച് 12-നകം ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നയതന്ത്ര വൃത്തങ്ങളിൽ ചർച്ചകൾക്ക് ഈ പ്രസ്താവന തുടക്കമിട്ടു. ട്രംപിൻ്റെ സമാനമായ പ്രഖ്യാപനത്തിന് ആറ് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം യുദ്ധം അവസാനിച്ച കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ ചരിത്രപരമായ ഒരു മാതൃകയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ് ഈ ഊഹാപോഹം.
ട്രംപിൻ്റെ പോസ്റ്റും ‘MIGA’ മുദ്രാവാക്യവും
ഇറാനുമായി ഏതൊരു കരാറും സാധ്യമാകുന്നത് നിരുപാധികം കീഴടങ്ങിയാൽ മാത്രമാണെന്ന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് വെള്ളിയാഴ്ച ഒരു പോസ്റ്റിൽ എഴുതി. മികച്ചതും സ്വീകാര്യവുമായ ഒരു നേതൃത്വത്തെ തിരഞ്ഞെടുത്തതിന് ശേഷം, അമേരിക്കയും സഖ്യകക്ഷികളും ഇറാനെ സാമ്പത്തിക തകർച്ചയുടെ വക്കിൽ നിന്ന് തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ പ്രവർത്തിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ഇറാനെ എക്കാലത്തേക്കാളും സാമ്പത്തികമായി ശക്തമാക്കുമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് ട്രംപ് “ഇറാനെ വീണ്ടും മഹത്തരമാക്കുക” (MIGA) എന്ന മുദ്രാവാക്യം വിളിച്ചു. ഇറാൻ്റെ ഭാവിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള കഠിനവും എന്നാൽ പുനർനിർമ്മാണ പരവുമായ ഒരു സന്ദേശമായിട്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രസ്താവന കാണപ്പെടുന്നത്.
ചരിത്രപരമായ രീതി
വെടിനിർത്തലിനെ കുറിച്ചുള്ള ഈ ഊഹാപോഹങ്ങൾക്ക് ശക്തമായ ഒരു ചരിത്ര പശ്ചാത്തലമുണ്ട്, 2025 ജൂൺ 17ന് ഇസ്രായേലും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള പന്ത്രണ്ട് ദിവസത്തെ യുദ്ധത്തിനിടയിലും ട്രംപ് സമാനമായ ഒരു ആവശ്യം ഉന്നയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പ്രസ്താവനക്ക് വെറും ആറ് ദിവസത്തിന് ശേഷം, ജൂൺ 23ന്, ഔദ്യോഗികമായി വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അന്ന് ഖത്തർ മധ്യസ്ഥത വഹിച്ചു. നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ഇതേ രീതി ആവർത്തിച്ചാൽ, മാർച്ച് 12 ഈ സംഘർഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തെ സൂചിപ്പിക്കാം. എന്നിരുന്നാലും, ഇത്തവണത്തെ സാഹചര്യങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ വർഷത്തേക്കാൾ വളരെ വ്യത്യസ്തവും സങ്കീർണവുമാണ്.
നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സംഘർഷത്തിൻ്റെ വ്യാപ്തിയും പ്രാദേശിക ആഘാതവും
വിദഗ്ദരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ 12 ദിവസത്തെ സംഘർഷത്തേക്കാൾ വളരെ വ്യാപകവും വിനാശകരവുമാണ് ഇപ്പോഴത്തെ യുദ്ധം. പോരാട്ടം ഇപ്പോൾ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളിൽ മാത്രമായി ഒതുങ്ങുന്നില്ല. മറിച്ച് ഒരു ഡസനിലധികം രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സംഘർഷം ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഊർജ്ജ കയറ്റുമതിയെ സാരമായി ബാധിച്ചു. കൂടാതെ, അമേരിക്കൻ സൈനികരുടെ മരണവും ഇറാൻ്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയുടെ മരണവും ടെഹ്റാൻ്റെ പ്രതികാര ദാഹത്തിന് ആക്കം കൂട്ടി. മുൻ യുദ്ധം ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായും രാഷ്ട്രീയമായും വലിയതോതിൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും, നിലവിലെ സാഹചര്യം നിയന്ത്രണാതീതമായി മാറുന്നതായി തോന്നുന്നു.
ഇറാൻ്റെ നിലപാടും പെഷേഷ്കിയൻ്റെ പ്രസ്താവനയും
ഇറാൻ യുദ്ധം നിർത്തുന്നതിൻ്റെ വ്യക്തമായ സൂചനകളൊന്നും നിലവിൽ കാണുന്നില്ല. ട്രംപിൻ്റെ നിലപാടിനോട് ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെഷേഷ്കിയാൻ രൂക്ഷമായി പ്രതികരിച്ചു. ഇറാനിയൻ ജനതയുടെ കഴിവുകളെ കുറച്ചു കാണുകയും മേഖലയെ ജ്വലിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ശക്തികളിൽ മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. പെഷേഷ്കിയൻ്റെ പ്രസ്താവന സൂചിപ്പിക്കുന്നത് ഇറാൻ നിലവിൽ ഒരു സമ്മർദ്ദത്തിനും വഴങ്ങാൻ തയ്യാറല്ലെന്നും അതിൻ്റെ പരമാധികാരത്തിൽ വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാൻ തയ്യാറല്ലെന്നുമാണ്.
മധ്യസ്ഥതയിലെ വെല്ലുവിളികൾ
മുൻ സംഘർഷങ്ങളിൽ ഖത്തർ ഒരു പ്രധാന മധ്യസ്ഥ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഇത്തവണ അത് ഒരു വലിയ പ്രതിസന്ധിയെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. ഇറാനിയൻ ഡ്രോൺ ആക്രമണങ്ങൾ ഖത്തറിൻ്റെ റാസ് ലഫാൻ പ്ലാന്റിന് കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഖത്തർ തങ്ങളുടെ എൽഎൻജി കയറ്റുമതിയിൽ ഒരു ഫോഴ്സ് മജ്യൂർ ക്ലോസ് പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കാരണമായി.
അത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിൽ, മധ്യസ്ഥതക്ക് ആവശ്യമായ രാഷ്ട്രീയവും സാമ്പത്തികവുമായ ബാൻഡ്വിഡ്ത്ത് ഖത്തറിന് ഇല്ലെന്ന് തോന്നുന്നു. മാർച്ച് 12 -ലെ അവസാന തീയതി അടുത്തിട്ടും, ഒരു രാജ്യമോ അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനയോ ഇതുവരെ ഔദ്യോഗികമായി വെടിനിർത്തലിനുള്ള വ്യക്തമായ നിർദ്ദേശവുമായി മുന്നോട്ട് വന്നിട്ടില്ല.
