ജമ്മു കശ്മീരിലെ പഹൽഗാമിൽ വിനോദസഞ്ചാരികളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് നടന്ന ഭീകരാക്രമണത്തിന് മറുപടിയായി, ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ശ്രദ്ധേയവും അഭൂതപൂർവവുമായ ഒരു പ്രഖ്യാപനം നടത്തി. പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള പതിറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള സിന്ധു നദീജല കരാർ ഇന്ത്യ ഉടൻ നിർത്തിവച്ചതായി ബുധനാഴ്ച പ്രഖ്യാപിച്ചു. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രി അമിത് ഷായും പങ്കെടുത്ത ഉന്നതതല സുരക്ഷാ കാബിനറ്റ് കമ്മിറ്റി (സിസിഎസ്) യോഗത്തിലാണ് ഈ തീരുമാനം. പഹൽഗാം ആക്രമണത്തെത്തുടർന്ന് ഇസ്ലാമാബാദിനെതിരെ ഇന്ത്യ സ്വീകരിച്ച പ്രധാന പ്രതികാര നടപടികളിലൊന്നായി ഈ നീക്കം കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
എന്താണ് സിന്ധു നദീജല കരാർ?
ലോകബാങ്കിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ 1960 സെപ്റ്റംബർ 19 ന് ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിൽ സിന്ധു നദീജല ഉടമ്പടി ഒപ്പുവച്ചു. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവും പാകിസ്ഥാൻ പ്രസിഡന്റ് ഫീൽഡ് മാർഷൽ മുഹമ്മദ് അയൂബ് ഖാനും കറാച്ചിയിൽ വെച്ചാണ് കരാർ ഔദ്യോഗികമാക്കിയത്. സിന്ധു നദിയിലെയും അതിന്റെ അഞ്ച് പോഷകനദികളായ – जलം, ചെനാബ്, രവി, ബിയാസ്, സത്ലജ് – ജലം ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് ഈ ഉടമ്പടിയിൽ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്.
ഉടമ്പടി പ്രകാരം, കിഴക്കൻ നദികളായ രവി, ബിയാസ്, സത്ലജ് എന്നിവയുടെ ഏകദേശം 33 ദശലക്ഷം ഏക്കർ അടി (MAF) ജലം ഉപയോഗിക്കാനുള്ള പ്രത്യേക അവകാശങ്ങൾ ഇന്ത്യയ്ക്ക് ലഭിച്ചു. ആഭ്യന്തര, കാർഷിക, വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഈ ജലം ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായി ഉപയോഗിക്കാം. മറുവശത്ത്, പടിഞ്ഞാറൻ നദികളായ സിന്ധു, ഝലം, ചെനാബ് എന്നിവയുടെ മേൽ പാകിസ്ഥാന് പ്രാഥമിക അവകാശങ്ങൾ നൽകി – ഏകദേശം 135 MAF വരും. മുകളിലെ രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ, കർശനമായ രൂപകൽപ്പനയിലും പ്രവർത്തന മാനദണ്ഡങ്ങളിലും ജലവൈദ്യുത ഉൽപാദനം, ഗാർഹിക ഉപയോഗം, ജലസേചനം തുടങ്ങിയ ഉപഭോഗേതര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഈ ജലത്തിന്റെ പരിമിതമായ ഉപയോഗം ഇന്ത്യ അനുവദിച്ചു. തർക്കങ്ങളുടെ സുഗമമായ സഹകരണവും പരിഹാരവും ഉറപ്പാക്കാൻ, ഒരു “സ്ഥിരമായ സിന്ധു കമ്മീഷൻ” സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
സസ്പെൻഷന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
കരാർ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കുന്നത് പല സങ്കീർണതകൾക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് പാകിസ്ഥാന്, കാരണമാകുമെന്ന് വിദഗ്ദ്ധർ വിശ്വസിക്കുന്നു. മുൻ ഇന്ത്യൻ സിന്ധു ജല കമ്മീഷണറായ പ്രദീപ് കുമാർ സക്സേന പിടിഐയുമായി പ്രധാന ഉൾക്കാഴ്ചകൾ പങ്കുവെച്ചു. “ഒരു അപ്സ്ട്രീം രാജ്യം എന്ന നിലയിൽ, ഇന്ത്യയ്ക്ക് ഇപ്പോൾ നിരവധി തന്ത്രപരമായ ഓപ്ഷനുകൾ ഉണ്ട്. സർക്കാർ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഉടമ്പടിയിൽ നിന്ന് ഒടുവിൽ പിന്മാറുന്നതിനുള്ള ആദ്യപടിയായിരിക്കാം ഇത്,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഏകപക്ഷീയമായ റദ്ദാക്കലിനുള്ള ഒരു വ്യവസ്ഥ കരാറിൽ തന്നെ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, സാഹചര്യങ്ങളിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചാൽ കരാർ അവസാനിപ്പിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്ന വിയന്ന കൺവെൻഷന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ 62 സക്സേന ഉദ്ധരിച്ചു.
സക്സേനയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, പടിഞ്ഞാറൻ നദികളിലെ, പ്രത്യേകിച്ച് ജമ്മു കശ്മീരിലെ, നിലവിലുള്ളതോ വരാനിരിക്കുന്നതോ ആയ ജലപദ്ധതികളെക്കുറിച്ച് പാകിസ്ഥാൻ ഉന്നയിക്കുന്ന എതിർപ്പുകൾ ഇന്ത്യ ഇനി പരിഗണിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. കിഷൻഗംഗയിലെ ജലസംഭരണികളിൽ നിന്നുള്ള ചെളി പുറന്തള്ളുന്നതിനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങൾ നീക്കാൻ കഴിയും. “നിലവിൽ, ഉടമ്പടി പ്രകാരം, ജലസംഭരണികൾ ശുദ്ധീകരണത്തിന് ശേഷം ഓഗസ്റ്റിൽ മാത്രമേ വീണ്ടും നിറയ്ക്കാൻ കഴിയൂ. ഉടമ്പടിയില്ലാതെ, ഇന്ത്യക്ക് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും അവ വീണ്ടും നിറയ്ക്കാൻ കഴിയും, ഇത് പാകിസ്ഥാന്റെ വിള കലണ്ടറിനെ ബാധിച്ചേക്കാം,” അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.
കൂടാതെ, പദ്ധതി രൂപകൽപ്പനകൾ, ജലസംഭരണി പ്രവർത്തനങ്ങൾ, പടിഞ്ഞാറൻ നദികളിലെ ജലസംഭരണം എന്നിവയിലെ പരിധികൾ ഇനി ബാധകമാകില്ല. വെള്ളപ്പൊക്കവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡാറ്റ പാകിസ്ഥാനുമായി പങ്കിടാൻ ഇന്ത്യ ഇനി ബാധ്യസ്ഥരല്ല – മഴക്കാലത്ത് പാകിസ്ഥാനെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്ന ഒരു നീക്കം. ഝലം പോലുള്ള നദികളിൽ വെള്ളം സംഭരിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഇന്ത്യക്ക് ലഭിക്കുമെന്നും ഇത് കശ്മീർ താഴ്വരയിലെ വെള്ളപ്പൊക്ക നിയന്ത്രണത്തെ സഹായിക്കുമെന്നും സക്സേന അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കൂടാതെ, പാകിസ്ഥാൻ ടീമുകളുടെ നിർബന്ധിത പരിശോധന സന്ദർശനങ്ങൾ നിർത്തിവച്ചേക്കാം.
പാകിസ്ഥാനിൽ ആഘാതം
കരാർ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവയ്ക്കുന്നത് പാകിസ്ഥാനിൽ ആഴത്തിലുള്ള പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും.
ജലക്ഷാമം:
പാകിസ്ഥാന്റെ കൃഷി, കുടിവെള്ള വിതരണം, ജലവൈദ്യുത ഉൽപ്പാദനം എന്നിവ പടിഞ്ഞാറൻ നദികളായ സിന്ധു, ഝലം, ചെനാബ് എന്നിവയെ വളരെയധികം ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ജലപ്രവാഹത്തിൽ എന്തെങ്കിലും തടസ്സമോ കുറവോ ഉണ്ടായാൽ അത് കടുത്ത ജല പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം, ഇത് ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയ്ക്കും ഉപജീവനമാർഗ്ഗത്തിനും ഭീഷണിയാകും.
സാമ്പത്തിക തകർച്ച:
പാകിസ്ഥാൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയുടെ ഒരു ആണിക്കല്ലാണ് കൃഷി. ജലലഭ്യത കുറയുന്നത് വിളകൾക്ക് നാശമുണ്ടാക്കുകയും ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യും. ജലവൈദ്യുത നിലയത്തിലെ തടസ്സം വൈദ്യുതി ക്ഷാമത്തിന് കാരണമാകും. മൊത്തത്തിൽ, ഈ ഘടകങ്ങൾ രാജ്യത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് തള്ളിവിടും.
വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പിരിമുറുക്കങ്ങൾ:
പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇടയ്ക്കിടെയുള്ള ശത്രുതകൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, സിന്ധു നദീജല ഉടമ്പടി ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള അപൂർവ നയതന്ത്ര വിജയമായി തുടർന്നു. ഇന്ത്യ ഏകപക്ഷീയമായി കരാർ നിർത്തിവയ്ക്കുന്നത് ഉഭയകക്ഷി സംഘർഷങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും പ്രാദേശിക അസ്ഥിരതയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും ചെയ്യും.
നയതന്ത്രപരവും നിയമപരവുമായ വെല്ലുവിളികൾ:
തർക്ക പരിഹാരത്തിനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ കരാറിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ നടപടിയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, പാകിസ്ഥാൻ അന്താരാഷ്ട്ര മധ്യസ്ഥതയോ ലോകബാങ്കിന്റെ ഇടപെടലോ തേടാം. ഇത് ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര സംഘർഷത്തിന് കാരണമായേക്കാം.
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം സിന്ധു നദീതട വിഭജനത്തെത്തുടർന്നുണ്ടായ ജലം പങ്കിടൽ സംഘർഷങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ സഹായിച്ച ഈ ഉടമ്പടി, ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി രാഷ്ട്രീയവും സൈനികവുമായ സംഘർഷങ്ങൾ സഹിച്ചു. ഏറ്റവും പുതിയ സംഭവവികാസം ഈ ചരിത്ര ഉടമ്പടിയുടെയും ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ ബന്ധങ്ങളുടെയും ഭാവിയെ കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണവും അനിശ്ചിതത്വമുള്ളതുമായ ഒരു പാതയിലാക്കുന്നു.
