സർക്കാരിനെതിരെ പ്രതിഷേധിക്കാൻ നമുക്ക് എന്തിനാണ് അനുമതി വേണ്ടത്?

ന്യൂഡൽഹി: ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന പൗരന്മാർക്ക് ഉറപ്പുനൽകുന്ന മൗലികാവകാശമായ പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ക്രമേണ ഒരു ‘അപേക്ഷാ ഫോമായി’ ചുരുങ്ങുന്നുവോ? ഒക്ടോബർ 9-ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിന് ചുറ്റും ഉയർത്തിയ കർശന സുരക്ഷാ ബാരിക്കേഡുകളും, അനുമതി നിഷേധിക്കപ്പെടുന്ന പതിവ് രീതികളും ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിലെ വിയോജിക്കാനുള്ള അവകാശത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമേറിയ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഉയർത്തുന്നത്.

അനുമതി തേടേണ്ട ‘അവകാശം’

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(a) പ്രകാരം സംസാര സ്വാതന്ത്ര്യവും, ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(b) പ്രകാരം ആയുധങ്ങളില്ലാതെ സമാധാനപരമായി ഒത്തുകൂടാനുള്ള അവകാശവും പൗരന്മാർക്ക് ഉറപ്പുനൽകുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ പ്രായോഗിക തലത്തിൽ, ഈ അവകാശം വിനിയോഗിക്കാൻ പൗരന്മാർ ആദ്യം സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെയോ പോലീസിന്റെയോ അനുമതി തേടേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

സംഘാടകരുടെ പേര്, സമയം, സ്ഥലം, ആളുകളുടെ എണ്ണം എന്നിവ വെളിപ്പെടുത്തി അപേക്ഷ സമർപ്പിച്ചാലും, ‘ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ’, ‘പൗരന്മാർക്കുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ’ തുടങ്ങിയ ബോയിലർപ്ലേറ്റ് കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി അനുമതി നിഷേധിക്കുന്നത് സാധാരണമായിരിക്കുകയാണ്. അനുമതിയില്ലാത്ത പ്രതിഷേധങ്ങൾ ‘അനധികൃത’മായി മാറുകയും, തുടർന്നുണ്ടാകുന്ന പോലീസ് നടപടികൾ നിയമലംഘനത്തിന്റെ അനിവാര്യ ഫലമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.

കൊളോണിയൽ പൈതൃകവും എക്സിക്യൂട്ടീവ് നിയന്ത്രണങ്ങളും

ഈ സമ്പ്രദായത്തിന്റെ വേരുകൾ നീളുന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിലേക്കാണ്. 1857-ലെ സംഭവങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1861-ൽ നിലവിൽ വന്ന പോലീസ് ആക്ടിലൂടെയും, 1895-ൽ അവതരിപ്പിച്ച സെക്ഷൻ 30 ലൈസൻസിങ് വ്യവസ്ഥകളിലൂടെയുമാണ് പ്രകടനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന രീതി ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടപ്പിലാക്കിയത്. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയും ഈ കൊളോണിയൽ മനോഭാവവും സെക്ഷൻ 144 (ഇപ്പോൾ ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിതയുടെ സെക്ഷൻ 163) പോലുള്ള അടിയന്തര നിയമങ്ങളും പതിവ് ഭരണക്രമമായി സ്വീകരിക്കുകയായിരുന്നുവെന്ന് വിമർശകർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

സുപ്രീം കോടതി പലതവണ സെക്ഷൻ 144-ന്റെ തുടർച്ചയായ ദുരുപയോഗത്തെ വിമർശിക്കുകയും, സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധം മൗലികാവകാശമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, ‘നിശ്ചിത സ്ഥലങ്ങൾ’ എന്ന പരിമിതിയിലൂടെയും അനുമതി വ്യവസ്ഥകളിലൂടെയും പ്രതിഷേധങ്ങളെ അധികാരികളുടെ കണ്ണിൽപ്പെടാത്ത ഇടങ്ങളിലേക്ക് ഒതുക്കുന്ന സ്ഥിതിയാണ് നിലവിലുള്ളത്.

ഡിജിറ്റൽ ശബ്ദവും ഭൗതിക സാന്നിധ്യവും

പൗരന്മാർക്ക് സോഷ്യൽ മീഡിയയും ടെലിവിഷനും ഉള്ളതിനാൽ ഭൗതികമായി തെരുവിൽ പ്രതിഷേധിക്കേണ്ടതില്ലെന്ന വാദമാണ് സംസ്ഥാനം മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഓൺലൈൻ ശബ്ദങ്ങളെ എളുപ്പത്തിൽ നിയന്ത്രിക്കാനോ തടയാനോ ഭരണകൂടത്തിന് കഴിയുമെന്നും, യഥാർത്ഥ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത് അധികാരികളുടെ നേരിട്ടുള്ള കാഴ്ചയിൽ ആളുകൾ തടിച്ചുകൂടുമ്പോൾ മാത്രമാണെന്നും പ്രതിഷേധക്കാർ വാദിക്കുന്നു.

മാറ്റം അനിവാര്യം

പ്രതിഷേധങ്ങൾ സ്വയം ന്യായീകരിക്കേണ്ട ഒരു വ്യതിയാനമായി മാറുന്ന സാംസ്കാരിക മാറ്റത്തിനാണ് രാജ്യം സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നത്. പൗരന്മാർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ‘അനുഗ്രഹം’ തേടുന്നതിന് പകരം തങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധത്തെക്കുറിച്ച് മുൻകൂട്ടി ‘അറിയിക്കുക’ മാത്രമാണ് വേണ്ടതെന്നും, സുരക്ഷയും ഗതാഗതവും ഉറപ്പാക്കിക്കൊണ്ട് പ്രതിഷേധിക്കാനുള്ള അവകാശം സംരക്ഷിക്കപ്പെടണമെന്നുമാണ് ഈ മേഖലയിലെ വിദഗ്ധരും മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകരും ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.