ഒരു സ്ത്രീയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരവും എന്നാൽ അങ്ങേയറ്റം വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു ഘട്ടമാണ് ഗർഭകാലം. ഗർഭധാരണം നടക്കുന്നത് മുതൽ പ്രസവം വരെ സ്ത്രീയുടെ ശരീരത്തിൽ വൻതോതിലുള്ള ഹോർമോൺ മാറ്റങ്ങളും ശാരീരിക പരിവർത്തനങ്ങളും സംഭവിക്കുന്നുണ്ട്.
എന്നാൽ ഈ ശാരീരിക മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് നൽകുന്ന അത്രയും പ്രാധാന്യം പലപ്പോഴും ഗർഭിണികളുടെ മാനസികാരോഗ്യത്തിന് നമ്മുടെ സമൂഹം നൽകാറില്ല എന്നതാണ് വാസ്തവം. ‘ഗർഭകാലം ഒരു ആഘോഷമാണ്’ എന്ന് പറയുമ്പോഴും, ആ ആഘോഷത്തിനിടയിൽ പല സ്ത്രീകളും അനുഭവിക്കുന്ന മാനസിക സംഘർഷങ്ങൾ തിരിച്ചറിയപ്പെടാതെ പോകുന്നു.
ഹോർമോണുകളും വികാരങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം
ഗർഭകാലത്ത് ഈസ്ട്രജൻ, പ്രൊജസ്റ്ററോൺ എന്നീ ഹോർമോണുകളുടെ അളവ് കുത്തനെ കൂടുന്നു. ഈ വ്യതിയാനങ്ങൾ തലച്ചോറിലെ വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ന്യൂറോ ട്രാൻസ്മിറ്ററുകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഇതാണ് പലപ്പോഴും പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന ‘മൂഡ് സ്വിങ്സി’ന് (Mood Swings) കാരണമാകുന്നത്. പെട്ടെന്ന് സന്തോഷം തോന്നുകയും തൊട്ടടുത്ത നിമിഷം കാരണമില്ലാതെ കരച്ചിൽ വരുകയും ചെയ്യുന്നത് ഗർഭകാലത്തിന്റെ ആദ്യ ആഴ്ചകളിൽ സർവ്വസാധാരണമാണ്.
ഗർഭകാലത്തെ സാധാരണ മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ-
എല്ലാ ഗർഭിണികളും ഒരേപോലെയല്ല ഈ ഘട്ടത്തെ തരണം ചെയ്യുന്നത്. ചിലരിൽ സാധാരണ രീതിയിലുള്ള ഉത്കണ്ഠകൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ മറ്റു ചിലരിൽ അത് ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള മാനസികാവസ്ഥയായി മാറാറുണ്ട്.
ആന്റിനേറ്റൽ ഡിപ്രഷൻ (Antenatal Depression): പ്രസവാനന്തര വിഷാദത്തെക്കുറിച്ച് (Postpartum Depression) നാം കേട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഗർഭകാലത്ത് കാണപ്പെടുന്ന വിഷാദം പലപ്പോഴും തിരിച്ചറിയപ്പെടാറില്ല. അമിതമായ തളർച്ച, ഒന്നിലും താൽപ്പര്യമില്ലായ്മ, ഉറക്കമില്ലായ്മ, ജനിക്കാൻ പോകുന്ന കുഞ്ഞിനെക്കുറിച്ച് ആശങ്കകൾ എന്നിവ ഇതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.
ഉത്കണ്ഠാ രോഗങ്ങൾ : കുഞ്ഞിന്റെ ആരോഗ്യം, പ്രസവവേദനയോടുള്ള ഭയം, സാമ്പത്തിക ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അമിതമായ ആശങ്കകൾ ഗർഭിണികളെ വേട്ടയാടാറുണ്ട്.
ഒബ്സസീവ് കംപൾസീവ് ഡിസോർഡർ : ഗർഭകാലത്തോ അതിന് ശേഷമോ ശുചിത്വത്തെക്കുറിച്ചും കുഞ്ഞിന്റെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചും അമിതമായ ചിന്തകൾ (Obsessions) വരികയും അത് ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രവൃത്തികളിലേക്ക് (Compulsions) നയിക്കുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്.
വെല്ലുവിളിയാകുന്ന സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ
ശാരീരിക അസ്വസ്ഥതകൾക്ക് പുറമെ പുറമെ നിന്നുള്ള സമ്മർദ്ദങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ മാനസിക നിലയെ ബാധിക്കുന്നു:
കുടുംബ സാഹചര്യങ്ങൾ: പങ്കാളിയുടെ പിന്തുണയുടെ അഭാവം, കുടുംബത്തിലെ കലഹങ്ങൾ എന്നിവ ഗർഭിണിയുടെ മനസ്സിനെ മുറിപ്പെടുത്തുന്നു.
ശരീരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആകുലതകൾ: ശരീരഭാരം കൂടുന്നതും ചർമ്മത്തിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങളും ചിലരിൽ ആത്മവിശ്വാസം കുറയ്ക്കാൻ കാരണമാകാറുണ്ട്.
ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട ലക്ഷണങ്ങൾ –
താഴെ പറയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ രണ്ടാഴ്ചയിൽ കൂടുതൽ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഒരു സൈക്കോളജിസ്റ്റിന്റെയോ സൈക്യാട്രിസ്റ്റിന്റെയോ സഹായം തേടേണ്ടതാണ്:
ഉറക്കമില്ലായ്മ അല്ലെങ്കിൽ എപ്പോഴും ഉറങ്ങാൻ തോന്നുക.
ഭക്ഷണത്തോടുള്ള അമിതമായ വിരക്തിയോ അമിതഭക്ഷണമോ.
കുഞ്ഞിനോട് ഒട്ടും അടുപ്പം തോന്നാത്ത അവസ്ഥ.
ആത്മഹത്യാ ചിന്തകൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം ഉപദ്രവിക്കാനുള്ള പ്രവണത.
അമിതമായ ദേഷ്യം അല്ലെങ്കിൽ എപ്പോഴും ഇറിറ്റേറ്റഡ് ആയിരിക്കുക.
ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിന് മേലുള്ള സ്വാധീനം-
അമ്മയുടെ മാനസികാവസ്ഥ കുഞ്ഞിന്റെ വളർച്ചയെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുമെന്ന് ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതാണ്. അമ്മ അമിതമായ സമ്മർദ്ദത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ ശരീരത്തിൽ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ‘കോർട്ടിസോൾ’ (Cortisol) എന്ന സ്ട്രെസ് ഹോർമോൺ മറുപിള്ളയിലൂടെ (Placenta) കുഞ്ഞിലേക്ക് എത്താൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് കുഞ്ഞിന്റെ കുറഞ്ഞ ജനനഭാരത്തിനും (Low Birth Weight) ഭാവിയിൽ കുട്ടികളിലുണ്ടാകുന്ന സ്വഭാവ വൈകല്യങ്ങൾക്കും കാരണമായേക്കാം.
എങ്ങനെ നേരിടാം? പരിഹാര മാർഗ്ഗങ്ങൾ
മാനസികാരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കാൻ ഗർഭിണികൾക്കും കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും ചില കാര്യങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കാവുന്നതാണ്:
തുറന്നു സംസാരിക്കുക: നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ ഭയത്തെയും വിഷമത്തെയും കുറിച്ച് പങ്കാളിയോടോ അടുത്ത സുഹൃത്തുക്കളോടോ സംസാരിക്കുക.
ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി: കൃത്യസമയത്തുള്ള ഭക്ഷണം, ലഘുവായ വ്യായാമങ്ങൾ, യോഗ എന്നിവ ശീലിക്കുക. മെഡിറ്റേഷൻ മനസ്സിന് ശാന്തത നൽകും.
വിവരങ്ങൾ ശരിയായ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന് തേടുക: സംശയങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ഡോക്ടറോട് നേരിട്ട് ചോദിക്കുക.
ക്രിയേറ്റീവ് ആയിരിക്കുക: വായന, സംഗീതം കേൾക്കൽ, തുന്നൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും വിനോദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും.
കുടുംബത്തിന്റെ പിന്തുണ: ഗർഭിണിയായ ഒരു സ്ത്രീക്ക് നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഏറ്റവും വലിയ മരുന്ന് സ്നേഹവും പരിഗണനയുമാണ്. വീട്ടുജോലികളിലും മറ്റും അവരെ സഹായിക്കുന്നത് അവരുടെ മാനസിക ഭാരം കുറയ്ക്കും.
സൈക്കോളജിക്കൽ കൗൺസിലിംഗിന്റെ പ്രാധാന്യം
ഗർഭകാലത്തെ മാനസിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ലഘൂകരിക്കാൻ കൗൺസിലിംഗും സൈക്കോതെറാപ്പിയും വളരെയധികം ഫലപ്രദമാണ്. പ്രത്യേകിച്ചും കോഗ്നിറ്റീവ് ബിഹേവിയറൽ തെറാപ്പി (CBT) പോലുള്ള രീതികൾ തെറ്റായ ചിന്താഗതികളെ മാറ്റാനും ആത്മവിശ്വാസം വർദ്ധിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കുന്നു. ഗർഭകാലത്ത് മരുന്നുകൾ കഴിക്കുന്നതിലുള്ള പേടി ഒഴിവാക്കാൻ ഇത്തരം തെറാപ്പികൾ മുൻഗണന നൽകുന്നു. എന്നാൽ ലക്ഷണങ്ങൾ കടുപ്പമാണെങ്കിൽ ഡോക്ടറുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം സുരക്ഷിതമായ മരുന്നുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ മടികാണിക്കേണ്ടതില്ല.
‘ആരോഗ്യമുള്ള ഒരു അമ്മയ്ക്കേ ആരോഗ്യമുള്ള ഒരു കുഞ്ഞിനെ നൽകാൻ കഴിയൂ’. ശാരീരിക പരിശോധനകൾക്കും സ്കാനിംഗുകൾക്കും നൽകുന്ന അതേ പ്രാധാന്യം ഗർഭിണികളുടെ മനസ്സിനും നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ഗർഭകാലത്തെ മാനസിക പ്രശ്നങ്ങൾ കേവലം ‘വാശി’യോ ‘അഹങ്കാരമോ’ അല്ല, മറിച്ച് ശാസ്ത്രീയമായ പിന്തുണ ആവശ്യമായ ഒരു അവസ്ഥയാണെന്ന് സമൂഹം തിരിച്ചറിയണം. ഓരോ ഗർഭിണിക്കും സന്തോഷകരമായ ഒരു ഗർഭകാലം ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് നമ്മുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
( എഴുതിയത്- മേജർ അമേഘ സി വി , കൺസൾട്ടൻസ് സൈക്കോളജിസ്റ്റ് – സമന്വയ ഇൻറഗ്രേറ്റഡ് ക്ലിനിക്. വൈക്കം. ഫോൺ 8953078734)
